Samenvatting radiologie nier en
urinewegen
Lithiasis 2
RX 2
Echografie 2
Intraveneuze urografie (IVU) 3
CT 4
Diagnostisch algoritme acute renale koliek 5
Acute pyelonefritis 6
Echografie 6
CT 6
Verwikkelingen 6
Chronische pyelonefritis 7
Focale nierparenchymletsels 8
Cysten 8
Tumoren 10
Angiografie 11
Urotheliale tumoren 13
Urethrale pathologie 13
Prostaatpathologie 15
Prostaathyperplasie 15
Prostaatcarcinoom 15
Scrotale pathologie 16
Epididymitis 16
Testistumoren 16
Functionele nieraandoeningen 17
Kriekemans Kristiaan 1
,Lithiasis
Urolithiasis = stenen van nier, ureter en blaas.
RX
NSE (nierstreek enke) + BSE (blaasstreek enkel).
● 90% = zichtbaar = radio-opaak: calcium/struviet
● < 10% = radiolucent: cystine/ xanthine
● < 5% = composiet van organische materialen
Voordelen Nadelen
● Eenvoudig ● Sommige stenen niet zichtbaar
● Verkalkingen ● Kleine stenen?
● 90% zichtbaar ● Lokalisatie?
● Verkalkingen buiten de tractus:
○ Flebolieten: arterieel
○ Ribkraakbeen
○ Lymfeklieren
● Superpositie: darmen, skelet
● Hoge stralingsdosis
Als er geen opaciteit is op RX, kan je een lithiasis niet
uitsluiten: misschien is het een radiolucente steen.
Echografie
Voordelen Nadelen
● Geen ioniserende stralen ● onderzoeker afhankelijk
● Steeds toepasbaar ● Niet strikt reproduceerbaar
● Niet-invasief ● Aspecifiek
● Real-time beeldvorming ● Moeilijk kwantificeerbaar
● Hoge resolutie ● Grote spreiding/ beschikbaarheid
● Flow informatie: doppler
● Beschikbaarheid
● Relatief goedkoop = nadeel
Lithiasis op echo (onafhankelijk van samenstelling):
● Hyperreflectie
● Retroschaduw
Kriekemans Kristiaan 2
, ● “Twinkling artefact” bij doppler (door
retroschaduw)
Wat als we dilatatie zien van de urinewegen?:
● Zichtbaar ≠ obstructie
● Geen verbreding ≠ geen obstructie,
● Verbreding ≠ obstructie, kan ook door andere
zaken zoals vesico-ureterale reflux
● Graad verbreding ≠ graad obstructie, fornix
ruptuur door kleine obstructie : urine loopt
naar perineale ruimte met vorming groot van
urinoom (grote verbreding)
Intraveneuze urografie (IVU)
Urinewegen in beeld brengen na IV joodcontrast (4 uur nuchter).
Voordelen Nadelen
● Snel ● Contrast IV geven
● Volledig overzicht ● Nierfunctie afhankelijk
● Gedetailleerd beeld van hoge ● Geen beoordeling van
urinewegen nierparenchym
● Geringe specificiteit
● Hoge stralingsdosis -> substitutie
door CT/ RX
Intraveneus joodcontrast:
● = medicatie, dus enkel indien nodig
● Nieuwe middelen zijn vaak veilig
● Bijwerkingen:
○ Renaal:
■ Verminderde nierfunctie
■ Risicofactoren:
● Nierfunctiebeperking
● Diabetes
● Leeftijd
● Hypertensie
● Deshydratatie
● Hartfalen
● Nefrotoxische medicatie
● Herhaalde toedieningen
■ Hydratatie voor en na onderzoek!
○ Extrarenaal:
■ Allergie
■ Extravasatie: risico compartiment syndroom bij grote volumes
Vullingsdefecten kunnen gevisulaiseerd worden: “tonaliteitsbeeld” in pyelon:
● Steen
● Bloedklonter
● Urotheliale tumor
Kriekemans Kristiaan 3
urinewegen
Lithiasis 2
RX 2
Echografie 2
Intraveneuze urografie (IVU) 3
CT 4
Diagnostisch algoritme acute renale koliek 5
Acute pyelonefritis 6
Echografie 6
CT 6
Verwikkelingen 6
Chronische pyelonefritis 7
Focale nierparenchymletsels 8
Cysten 8
Tumoren 10
Angiografie 11
Urotheliale tumoren 13
Urethrale pathologie 13
Prostaatpathologie 15
Prostaathyperplasie 15
Prostaatcarcinoom 15
Scrotale pathologie 16
Epididymitis 16
Testistumoren 16
Functionele nieraandoeningen 17
Kriekemans Kristiaan 1
,Lithiasis
Urolithiasis = stenen van nier, ureter en blaas.
RX
NSE (nierstreek enke) + BSE (blaasstreek enkel).
● 90% = zichtbaar = radio-opaak: calcium/struviet
● < 10% = radiolucent: cystine/ xanthine
● < 5% = composiet van organische materialen
Voordelen Nadelen
● Eenvoudig ● Sommige stenen niet zichtbaar
● Verkalkingen ● Kleine stenen?
● 90% zichtbaar ● Lokalisatie?
● Verkalkingen buiten de tractus:
○ Flebolieten: arterieel
○ Ribkraakbeen
○ Lymfeklieren
● Superpositie: darmen, skelet
● Hoge stralingsdosis
Als er geen opaciteit is op RX, kan je een lithiasis niet
uitsluiten: misschien is het een radiolucente steen.
Echografie
Voordelen Nadelen
● Geen ioniserende stralen ● onderzoeker afhankelijk
● Steeds toepasbaar ● Niet strikt reproduceerbaar
● Niet-invasief ● Aspecifiek
● Real-time beeldvorming ● Moeilijk kwantificeerbaar
● Hoge resolutie ● Grote spreiding/ beschikbaarheid
● Flow informatie: doppler
● Beschikbaarheid
● Relatief goedkoop = nadeel
Lithiasis op echo (onafhankelijk van samenstelling):
● Hyperreflectie
● Retroschaduw
Kriekemans Kristiaan 2
, ● “Twinkling artefact” bij doppler (door
retroschaduw)
Wat als we dilatatie zien van de urinewegen?:
● Zichtbaar ≠ obstructie
● Geen verbreding ≠ geen obstructie,
● Verbreding ≠ obstructie, kan ook door andere
zaken zoals vesico-ureterale reflux
● Graad verbreding ≠ graad obstructie, fornix
ruptuur door kleine obstructie : urine loopt
naar perineale ruimte met vorming groot van
urinoom (grote verbreding)
Intraveneuze urografie (IVU)
Urinewegen in beeld brengen na IV joodcontrast (4 uur nuchter).
Voordelen Nadelen
● Snel ● Contrast IV geven
● Volledig overzicht ● Nierfunctie afhankelijk
● Gedetailleerd beeld van hoge ● Geen beoordeling van
urinewegen nierparenchym
● Geringe specificiteit
● Hoge stralingsdosis -> substitutie
door CT/ RX
Intraveneus joodcontrast:
● = medicatie, dus enkel indien nodig
● Nieuwe middelen zijn vaak veilig
● Bijwerkingen:
○ Renaal:
■ Verminderde nierfunctie
■ Risicofactoren:
● Nierfunctiebeperking
● Diabetes
● Leeftijd
● Hypertensie
● Deshydratatie
● Hartfalen
● Nefrotoxische medicatie
● Herhaalde toedieningen
■ Hydratatie voor en na onderzoek!
○ Extrarenaal:
■ Allergie
■ Extravasatie: risico compartiment syndroom bij grote volumes
Vullingsdefecten kunnen gevisulaiseerd worden: “tonaliteitsbeeld” in pyelon:
● Steen
● Bloedklonter
● Urotheliale tumor
Kriekemans Kristiaan 3
