DSM-5 MODEL ALTERNATIEF DSM-5 MODEL
Cluster A Vreemde/excentrieke cluster Cluster A Vreemde/excentrieke cluster
Paranoïde PS Wantrouwen, achterdocht Schizotypische PS Acuut ongemak bij hechte relaties,
Schizoïde PS Onthechting van sociale relaties, cognitieve en/of perceptuele
beperkt bereik van emotionele vervormingen, excentriciteiten in
expressie (in interpersoonlijke gedrag
situaties) Cluster B Dramatische/emotionele cluster
Schizotypische PS Acuut ongemak bij hechte relaties, Narcistische PS Grandioosheid, behoefte aan
cognitieve en/of perceptuele bewondering en gebrek aan
vervormingen, excentriciteiten in empathie
gedrag Antisociale PS Negeren en schenden van de
Cluster B Dramatische/emotionele cluster rechten van anderen
Theatrale PS Overmatige emotionaliteit en Borderline PS Instabiliteit van interpersoonlijke
aandacht zoeken relaties, zelfbeeld en affecten en
Narcistische PS Grandioosheid, behoefte aan duidelijke impulsiviteit
bewondering en gebrek aan Cluster C Angstige cluster
empathie Vermijdende PS Sociale inhibitie, gevoelens van
Antisociale PS Negeren en schenden van de ontoereikendheid,
rechten van anderen overgevoeligheid voor negatieve
Borderline PS Instabiliteit van interpersoonlijke evaluatie
relaties, zelfbeeld en affecten en Obsessief-compulsieve PS Preoccupatie met ordelijkheid,
duidelijke impulsiviteit controle en perfectionisme
Cluster C Angstige cluster PD-trait otherwise/TGPS (trekgespecificeerde persoonlijkheidsstoonis)
Vermijdende PS Sociale inhibitie, gevoelens van
ontoereikendheid,
overgevoeligheid voor negatieve
evaluatie
Afhankelijke PS Onderdanig en vasthoudend
gedrag, overmatige behoefte om
verzorgd te worden
Obsessief-compulsieve PS Preoccupatie met ordelijkheid,
controle en perfectionisme
PDNOS (Personality Disorder Not Otherwise Specified)/NAO
(Persoonlijkheidsstoornis Niet Anders Omschreven)
, DSM-5 MODEL ALTERNATIEF DSM-5 MODEL
DSM-5 algemene criteria persoonlijkheidsstoornis Alternatief DSM-5 model algemene criteria persoonlijkheidsstoornis
A. Een duurzaam patroon van innerlijke ervaringen en gedragingen dat De hoofdkenmerken van een persoonlijkheidsstoornis zijn:
duidelijk afwijkt van wat binnen de cultuur van de betrokkene wordt A. Matige of ernstigere beperkingen in het persoonlijkheidsfunctioneren
verwacht. Dit patroon komt op twee (of meer) van de volgende terreinen (zelf/interpersoonlijk).
tot uiting: B. Een of meer pathologische persoonlijkheidstrekken.
1 Cognities (manieren van waarnemen en interpreteren van zichzelf, C. De beperkingen in het persoonlijkheidsfunctioneren en de uitingen van
anderen en gebeurtenissen). de persoonlijkheidstrekken van de betrokkene (A en B) zijn relatief
2 Affectiviteit (de variëteit, intensiteit, labiliteit en adequaatheid van de inflexibel en pervasief aanwezig in een breed scala van persoonlijke en
emotionele reacties). sociale situaties.
3 Interpersoonlijk functioneren. D. De beperkingen in het persoonlijkheidsfunctioneren en de uitingen van
4 Impulsbeheersing. de persoonlijkheidstrekken van de betrokkene (A en B) zijn relatief stabiel
B Het duurzame patroon is inflexibel en komt tot uiting in een breed scala in de tijd, met een aanvang die kan worden herleid tot op zijn laatst in de
van persoonlijke en sociale situaties. adolescentie of de jongvolwassen leeftijd.
C Het duurzame patroon veroorzaakt in klinisch significante lijdensdruk of E. De beperkingen in het persoonlijkheidsfunctioneren en de uitingen van
beperkingen in het sociale en beroepsmatige functioneren of in het de persoonlijkheidstrekken van de betrokkene kunnen niet beter worden
functioneren op andere belangrijke terreinen. verklaard door een andere psychische stoornis.
D Het patroon is stabiel en van lange duur, en het begin ervan kan F. De beperkingen in het persoonlijkheidsfunctioneren kunnen niet
worden herleid tot op zijn laatst de adolescentie of de jongvolwassen uitsluitend worden toegeschreven aan het fysiologische effect van een
leeftijd. middel of een somatische aandoening (bijvoorbeeld ernstig hersenletsel).
E Het duurzame patroon kan niet beter worden verklaard als een uiting of G. De beperkingen in het persoonlijkheidsfunctioneren en de uitingen van
gevolg van een andere psychische stoornis. de persoonlijkheidstrekken van de betrokkene kunnen niet beter worden
F Het duurzame patroon kan niet worden toegeschreven aan de directe begrepen als normaal voor de ontwikkelingsfase of de sociaal-culturele
fysiologische effecten van een middel (een drug of medicatie) of aan een achtergrond van de betrokkene.
somatische aandoening (zoals een schedeltrauma).
Cluster A Vreemde/excentrieke cluster Cluster A Vreemde/excentrieke cluster
Paranoïde PS Wantrouwen, achterdocht Schizotypische PS Acuut ongemak bij hechte relaties,
Schizoïde PS Onthechting van sociale relaties, cognitieve en/of perceptuele
beperkt bereik van emotionele vervormingen, excentriciteiten in
expressie (in interpersoonlijke gedrag
situaties) Cluster B Dramatische/emotionele cluster
Schizotypische PS Acuut ongemak bij hechte relaties, Narcistische PS Grandioosheid, behoefte aan
cognitieve en/of perceptuele bewondering en gebrek aan
vervormingen, excentriciteiten in empathie
gedrag Antisociale PS Negeren en schenden van de
Cluster B Dramatische/emotionele cluster rechten van anderen
Theatrale PS Overmatige emotionaliteit en Borderline PS Instabiliteit van interpersoonlijke
aandacht zoeken relaties, zelfbeeld en affecten en
Narcistische PS Grandioosheid, behoefte aan duidelijke impulsiviteit
bewondering en gebrek aan Cluster C Angstige cluster
empathie Vermijdende PS Sociale inhibitie, gevoelens van
Antisociale PS Negeren en schenden van de ontoereikendheid,
rechten van anderen overgevoeligheid voor negatieve
Borderline PS Instabiliteit van interpersoonlijke evaluatie
relaties, zelfbeeld en affecten en Obsessief-compulsieve PS Preoccupatie met ordelijkheid,
duidelijke impulsiviteit controle en perfectionisme
Cluster C Angstige cluster PD-trait otherwise/TGPS (trekgespecificeerde persoonlijkheidsstoonis)
Vermijdende PS Sociale inhibitie, gevoelens van
ontoereikendheid,
overgevoeligheid voor negatieve
evaluatie
Afhankelijke PS Onderdanig en vasthoudend
gedrag, overmatige behoefte om
verzorgd te worden
Obsessief-compulsieve PS Preoccupatie met ordelijkheid,
controle en perfectionisme
PDNOS (Personality Disorder Not Otherwise Specified)/NAO
(Persoonlijkheidsstoornis Niet Anders Omschreven)
, DSM-5 MODEL ALTERNATIEF DSM-5 MODEL
DSM-5 algemene criteria persoonlijkheidsstoornis Alternatief DSM-5 model algemene criteria persoonlijkheidsstoornis
A. Een duurzaam patroon van innerlijke ervaringen en gedragingen dat De hoofdkenmerken van een persoonlijkheidsstoornis zijn:
duidelijk afwijkt van wat binnen de cultuur van de betrokkene wordt A. Matige of ernstigere beperkingen in het persoonlijkheidsfunctioneren
verwacht. Dit patroon komt op twee (of meer) van de volgende terreinen (zelf/interpersoonlijk).
tot uiting: B. Een of meer pathologische persoonlijkheidstrekken.
1 Cognities (manieren van waarnemen en interpreteren van zichzelf, C. De beperkingen in het persoonlijkheidsfunctioneren en de uitingen van
anderen en gebeurtenissen). de persoonlijkheidstrekken van de betrokkene (A en B) zijn relatief
2 Affectiviteit (de variëteit, intensiteit, labiliteit en adequaatheid van de inflexibel en pervasief aanwezig in een breed scala van persoonlijke en
emotionele reacties). sociale situaties.
3 Interpersoonlijk functioneren. D. De beperkingen in het persoonlijkheidsfunctioneren en de uitingen van
4 Impulsbeheersing. de persoonlijkheidstrekken van de betrokkene (A en B) zijn relatief stabiel
B Het duurzame patroon is inflexibel en komt tot uiting in een breed scala in de tijd, met een aanvang die kan worden herleid tot op zijn laatst in de
van persoonlijke en sociale situaties. adolescentie of de jongvolwassen leeftijd.
C Het duurzame patroon veroorzaakt in klinisch significante lijdensdruk of E. De beperkingen in het persoonlijkheidsfunctioneren en de uitingen van
beperkingen in het sociale en beroepsmatige functioneren of in het de persoonlijkheidstrekken van de betrokkene kunnen niet beter worden
functioneren op andere belangrijke terreinen. verklaard door een andere psychische stoornis.
D Het patroon is stabiel en van lange duur, en het begin ervan kan F. De beperkingen in het persoonlijkheidsfunctioneren kunnen niet
worden herleid tot op zijn laatst de adolescentie of de jongvolwassen uitsluitend worden toegeschreven aan het fysiologische effect van een
leeftijd. middel of een somatische aandoening (bijvoorbeeld ernstig hersenletsel).
E Het duurzame patroon kan niet beter worden verklaard als een uiting of G. De beperkingen in het persoonlijkheidsfunctioneren en de uitingen van
gevolg van een andere psychische stoornis. de persoonlijkheidstrekken van de betrokkene kunnen niet beter worden
F Het duurzame patroon kan niet worden toegeschreven aan de directe begrepen als normaal voor de ontwikkelingsfase of de sociaal-culturele
fysiologische effecten van een middel (een drug of medicatie) of aan een achtergrond van de betrokkene.
somatische aandoening (zoals een schedeltrauma).
