Samenvatting geschiedenis
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1: Tijd van Jagers en Boeren (tot ongeveer 50 voor Chr.)................................................................5
1.1 Ooit is alles begonnen.....................................................................................................................................5
1.2 Jagers/verzamelaars: Rendierjagers..............................................................................................................6
1.3 De eerste boeren: Bandceramiekers en Hunebedbouwers............................................................................9
1.3.1 Jagers/verzamelaars worden boeren.....................................................................................................9
1.3.2 Bandceramiekers..................................................................................................................................10
1.3.3 Hunebedbouwers.................................................................................................................................10
1.3.4 Latere bewoners van de Lage Landen tot de komst van de Romeinen...............................................11
Hoofdstuk 2: Tijd van Grieken en Romeinen (50 voor Chr. – 500 na Chr.)......................................................12
2.1 Het verschijnsel stad.....................................................................................................................................13
2.1.1 De oudste steden..................................................................................................................................13
2.1.2 De verspreiding van het verschijnsel stad............................................................................................13
2.2 Van stadstaat tot wereldmacht....................................................................................................................14
2.3 De Lage Landen in de Romeinse Tijd............................................................................................................16
2.3.1 Komst van de Romeinen.......................................................................................................................16
2.3.2 Het leven aan de zuidkant van de Romeinse limes..............................................................................16
2.3.3 Het leven aan de noordkant van de Romeinse limes...........................................................................18
Hoofdstuk 3: Tijd van Monniken en Ridders (500 – 1000)..............................................................................19
3.1 Strijd om de macht.......................................................................................................................................19
3.2 Strijd om de ziel............................................................................................................................................20
3.3 Strijd om het bestaan...................................................................................................................................21
Hoofdstuk 4: Tijd van Steden en Staten (1000 – 1500)..................................................................................23
4.1 Staatjes worden gewesten...........................................................................................................................23
4.2 Geestelijken, edelen en ridders.....................................................................................................................24
4.2.1 Geestelijken..........................................................................................................................................25
4.2.2 Edelen en ridders..................................................................................................................................25
4.3 Stedelingen en plattelanders........................................................................................................................26
4.3.1 Stedelingen...........................................................................................................................................26
4.3.2 Plattelanders.........................................................................................................................................27
4.4 Cultuur in de tijd van steden en staten.........................................................................................................28
Hoofdstuk 5: Tijd van Ontdekkers en Hervormers (1500 – 1600)...................................................................29
5.1 Europeanen op wereldreis............................................................................................................................29
5.1.1 Eerste fase van de ontdekkingsreizen..................................................................................................29
5.1.2 Tweede fase van de ontdekkingsreizen...............................................................................................30
5.1.3 De basis van het kolonialisme..............................................................................................................31
5.2 Het ware geloof als inzet..............................................................................................................................31
5.3 Van centralisatie naar afscheiding...............................................................................................................32
5.3.1 Zeventien Nederlanden: centralisatie..................................................................................................33
5.3.2 Zeven Nederlanden: afscheiding..........................................................................................................34
Hoofdstuk 6: Tijd van Regenten en Vorsten (1600 – 1700)............................................................................36
6.1 Strijd, onafhankelijkheid en grote mogendheid...........................................................................................36
, 6.1.1 Door eendracht worden kleine zaken groot.........................................................................................37
6.1.2 Eindelijk onafhankelijk..........................................................................................................................38
6.1.3 Een grote speler op het Europese toneel.............................................................................................38
6.2 Een spin in een wereldhandelsweb...............................................................................................................39
6.2.1 Handel in Europa..................................................................................................................................39
6.2.2 Handel met de Oost..............................................................................................................................39
6.2.3 Handel in de West................................................................................................................................40
6.3 Een Gouden Eeuw.........................................................................................................................................40
Hoofdstuk 7: Tijd van Pruiken en Revoluties (1700 – 1800)...........................................................................42
7.1 Verdeeldheid in de Republiek.......................................................................................................................42
7.2 De Bataafse Republiek..................................................................................................................................44
7.3 Economische achteruitgang en nieuwe ideeën............................................................................................45
7.3.1 Economische ontwikkelingen...............................................................................................................45
7.3.2 De tijd van de Verlichting......................................................................................................................46
Hoofdstuk 8: Tijd van Burgers en Stoommachines (1800 – 1900)...................................................................47
8.1 Ontwikkelingen eerste helft van de negentiende eeuw...............................................................................48
8.1.1 De Fransen hebben het voor het zeggen.............................................................................................48
8.1.2 Terugkeer van de Oranjes.....................................................................................................................48
8.1.3 Een koning – koopman.........................................................................................................................49
8.1.4 De burgerij, een politieke factor van betekenis...................................................................................50
8.2 Industriële Revolutie.....................................................................................................................................51
8.3 Ontwikkelingen tweede helft negentiende eeuw...................................................................................52
8.3.1 Van politieke stromingen naar politieke partijen.................................................................................52
8.3.2 De kiesrechtkwestie..............................................................................................................................53
8.3.3 De sociale kwestie................................................................................................................................53
8.3.4 Koloniale kwesties................................................................................................................................54
8.4 Culturele ontwikkelingen negentiende eeuw...............................................................................................54
Hoofdstuk 9: Tijd van Wereldoorlogen en Holocaust (1900 – 1950)...............................................................56
9.1 De eerste wereldoorlog (1914 – 1918).........................................................................................................56
9.1.1 Oorlog in Europa...................................................................................................................................57
9.1.2 Nederland en de eerste wereldoorlog.................................................................................................57
9.1.3 De binnenlandse politiek tijdens de eerste wereldoorlog...................................................................57
9.2 Het Interbellum (1918 – 1939).....................................................................................................................58
9.3 De Tweede Wereldoorlog (1939 – 1945)......................................................................................................59
9.3.1 Opnieuw een wereldoorlog..................................................................................................................59
9.3.2 Nederland aangevallen.........................................................................................................................59
9.3.3 Nederland onder Duits bestuur............................................................................................................59
9.3.4 Collaboratie of verzet?.........................................................................................................................59
9.3.5 Ariërmaatregelen..................................................................................................................................60
9.3.6 De regering in Londen ende oorlog......................................................................................................60
9.3.7 Japanners de baas in Nederlands – Indië.............................................................................................60
9.3.8 Bevrijding in etappes............................................................................................................................60
9.4 Wederopbouw en dekolonisatie (1945 – 1950)............................................................................................60
9.5 Cultuur eerste helft twintigste eeuw............................................................................................................61
Hoofdstuk 10: Tijd van Televisie en Computer (1950 – heden)......................................................................62
10.1 Politieke ontwikkelingen in een veranderende samenleving.....................................................................62
, 10.1.1 Binnenlandse politiek: de roep om democratisering en inspraak......................................................63
10.1.2 Suriname en de Nederlandse Antillen, dekolonisatie van de West...................................................64
10.1.3 Buitenlandse politiek: de grenzen open.............................................................................................64
10.1.4 Nederland en Europa: Europese samenwerking................................................................................65
10.2 Sociaaleconomische ontwikkelingen: opbouw van een verzorgingsstaat.................................................65
10.2.1 Opkomst van de welvaartsstaat.........................................................................................................65
10.2.2 Groei van grenzen van de verzorgingsstaat.......................................................................................65
10.2.3 Een veranderende samenleving.........................................................................................................66
10.2.4 Grenzen aan de groei..........................................................................................................................66
10.3 Culturele ontwikkelingen: naar een multiculturele samenleving...............................................................66
10.3.1 De ontwikkeling naar een global village door de televisie.................................................................66
10.3.2 Literatuur en kunst: verwerking en vernieuwing...............................................................................66
10.3.3 Vernieuwingen in het onderwijs.........................................................................................................66
10.3.4 Multiculturele samenleving, veelkleurig Nederland..........................................................................67
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1: Tijd van Jagers en Boeren (tot ongeveer 50 voor Chr.)................................................................5
1.1 Ooit is alles begonnen.....................................................................................................................................5
1.2 Jagers/verzamelaars: Rendierjagers..............................................................................................................6
1.3 De eerste boeren: Bandceramiekers en Hunebedbouwers............................................................................9
1.3.1 Jagers/verzamelaars worden boeren.....................................................................................................9
1.3.2 Bandceramiekers..................................................................................................................................10
1.3.3 Hunebedbouwers.................................................................................................................................10
1.3.4 Latere bewoners van de Lage Landen tot de komst van de Romeinen...............................................11
Hoofdstuk 2: Tijd van Grieken en Romeinen (50 voor Chr. – 500 na Chr.)......................................................12
2.1 Het verschijnsel stad.....................................................................................................................................13
2.1.1 De oudste steden..................................................................................................................................13
2.1.2 De verspreiding van het verschijnsel stad............................................................................................13
2.2 Van stadstaat tot wereldmacht....................................................................................................................14
2.3 De Lage Landen in de Romeinse Tijd............................................................................................................16
2.3.1 Komst van de Romeinen.......................................................................................................................16
2.3.2 Het leven aan de zuidkant van de Romeinse limes..............................................................................16
2.3.3 Het leven aan de noordkant van de Romeinse limes...........................................................................18
Hoofdstuk 3: Tijd van Monniken en Ridders (500 – 1000)..............................................................................19
3.1 Strijd om de macht.......................................................................................................................................19
3.2 Strijd om de ziel............................................................................................................................................20
3.3 Strijd om het bestaan...................................................................................................................................21
Hoofdstuk 4: Tijd van Steden en Staten (1000 – 1500)..................................................................................23
4.1 Staatjes worden gewesten...........................................................................................................................23
4.2 Geestelijken, edelen en ridders.....................................................................................................................24
4.2.1 Geestelijken..........................................................................................................................................25
4.2.2 Edelen en ridders..................................................................................................................................25
4.3 Stedelingen en plattelanders........................................................................................................................26
4.3.1 Stedelingen...........................................................................................................................................26
4.3.2 Plattelanders.........................................................................................................................................27
4.4 Cultuur in de tijd van steden en staten.........................................................................................................28
Hoofdstuk 5: Tijd van Ontdekkers en Hervormers (1500 – 1600)...................................................................29
5.1 Europeanen op wereldreis............................................................................................................................29
5.1.1 Eerste fase van de ontdekkingsreizen..................................................................................................29
5.1.2 Tweede fase van de ontdekkingsreizen...............................................................................................30
5.1.3 De basis van het kolonialisme..............................................................................................................31
5.2 Het ware geloof als inzet..............................................................................................................................31
5.3 Van centralisatie naar afscheiding...............................................................................................................32
5.3.1 Zeventien Nederlanden: centralisatie..................................................................................................33
5.3.2 Zeven Nederlanden: afscheiding..........................................................................................................34
Hoofdstuk 6: Tijd van Regenten en Vorsten (1600 – 1700)............................................................................36
6.1 Strijd, onafhankelijkheid en grote mogendheid...........................................................................................36
, 6.1.1 Door eendracht worden kleine zaken groot.........................................................................................37
6.1.2 Eindelijk onafhankelijk..........................................................................................................................38
6.1.3 Een grote speler op het Europese toneel.............................................................................................38
6.2 Een spin in een wereldhandelsweb...............................................................................................................39
6.2.1 Handel in Europa..................................................................................................................................39
6.2.2 Handel met de Oost..............................................................................................................................39
6.2.3 Handel in de West................................................................................................................................40
6.3 Een Gouden Eeuw.........................................................................................................................................40
Hoofdstuk 7: Tijd van Pruiken en Revoluties (1700 – 1800)...........................................................................42
7.1 Verdeeldheid in de Republiek.......................................................................................................................42
7.2 De Bataafse Republiek..................................................................................................................................44
7.3 Economische achteruitgang en nieuwe ideeën............................................................................................45
7.3.1 Economische ontwikkelingen...............................................................................................................45
7.3.2 De tijd van de Verlichting......................................................................................................................46
Hoofdstuk 8: Tijd van Burgers en Stoommachines (1800 – 1900)...................................................................47
8.1 Ontwikkelingen eerste helft van de negentiende eeuw...............................................................................48
8.1.1 De Fransen hebben het voor het zeggen.............................................................................................48
8.1.2 Terugkeer van de Oranjes.....................................................................................................................48
8.1.3 Een koning – koopman.........................................................................................................................49
8.1.4 De burgerij, een politieke factor van betekenis...................................................................................50
8.2 Industriële Revolutie.....................................................................................................................................51
8.3 Ontwikkelingen tweede helft negentiende eeuw...................................................................................52
8.3.1 Van politieke stromingen naar politieke partijen.................................................................................52
8.3.2 De kiesrechtkwestie..............................................................................................................................53
8.3.3 De sociale kwestie................................................................................................................................53
8.3.4 Koloniale kwesties................................................................................................................................54
8.4 Culturele ontwikkelingen negentiende eeuw...............................................................................................54
Hoofdstuk 9: Tijd van Wereldoorlogen en Holocaust (1900 – 1950)...............................................................56
9.1 De eerste wereldoorlog (1914 – 1918).........................................................................................................56
9.1.1 Oorlog in Europa...................................................................................................................................57
9.1.2 Nederland en de eerste wereldoorlog.................................................................................................57
9.1.3 De binnenlandse politiek tijdens de eerste wereldoorlog...................................................................57
9.2 Het Interbellum (1918 – 1939).....................................................................................................................58
9.3 De Tweede Wereldoorlog (1939 – 1945)......................................................................................................59
9.3.1 Opnieuw een wereldoorlog..................................................................................................................59
9.3.2 Nederland aangevallen.........................................................................................................................59
9.3.3 Nederland onder Duits bestuur............................................................................................................59
9.3.4 Collaboratie of verzet?.........................................................................................................................59
9.3.5 Ariërmaatregelen..................................................................................................................................60
9.3.6 De regering in Londen ende oorlog......................................................................................................60
9.3.7 Japanners de baas in Nederlands – Indië.............................................................................................60
9.3.8 Bevrijding in etappes............................................................................................................................60
9.4 Wederopbouw en dekolonisatie (1945 – 1950)............................................................................................60
9.5 Cultuur eerste helft twintigste eeuw............................................................................................................61
Hoofdstuk 10: Tijd van Televisie en Computer (1950 – heden)......................................................................62
10.1 Politieke ontwikkelingen in een veranderende samenleving.....................................................................62
, 10.1.1 Binnenlandse politiek: de roep om democratisering en inspraak......................................................63
10.1.2 Suriname en de Nederlandse Antillen, dekolonisatie van de West...................................................64
10.1.3 Buitenlandse politiek: de grenzen open.............................................................................................64
10.1.4 Nederland en Europa: Europese samenwerking................................................................................65
10.2 Sociaaleconomische ontwikkelingen: opbouw van een verzorgingsstaat.................................................65
10.2.1 Opkomst van de welvaartsstaat.........................................................................................................65
10.2.2 Groei van grenzen van de verzorgingsstaat.......................................................................................65
10.2.3 Een veranderende samenleving.........................................................................................................66
10.2.4 Grenzen aan de groei..........................................................................................................................66
10.3 Culturele ontwikkelingen: naar een multiculturele samenleving...............................................................66
10.3.1 De ontwikkeling naar een global village door de televisie.................................................................66
10.3.2 Literatuur en kunst: verwerking en vernieuwing...............................................................................66
10.3.3 Vernieuwingen in het onderwijs.........................................................................................................66
10.3.4 Multiculturele samenleving, veelkleurig Nederland..........................................................................67
