Inhoud
Lichaamstaal hoofdstuk 1.......................................................................................................................3
Wat kun je hiermee?..........................................................................................................................5
Vooroordelen, stereotypen en discriminatie hoofdstuk 2......................................................................5
Wat kun je hiermee?..........................................................................................................................6
Emoties hoofdstuk 3...............................................................................................................................7
Waarom belangrijke kennis?.............................................................................................................9
Overdracht en tegenoverdracht hoofdstuk 4.......................................................................................11
Waarom belangrijke kennis Wat kun je hiermee?............................................................................12
Wat kun je hiermee?........................................................................................................................12
Empathie hoofdstuk 5..........................................................................................................................13
Waarom belangrijke kennis..............................................................................................................13
Persoonlijkheid hoofdstuk 6.................................................................................................................14
Wat kun je hiermee? .......................................................................................................................17
Intelligentie hoofdstuk 7.......................................................................................................................17
Waarom belangrijke kennis..............................................................................................................19
Opvoeding en opvoedingsstijlen hoofdstuk 8.......................................................................................19
Hechting hoofdstuk 9...........................................................................................................................21
Psychosociale ontwikkeling; de theorie van Erikson hoofdstuk 10.......................................................24
Wat kun je hiermee?........................................................................................................................26
Cognitieve ontwikkeling; theorie van PIAGET. Hoofdstuk 11...............................................................26
Identiteit hoofdstuk 12.........................................................................................................................28
Waarom belangrijke kennis?...........................................................................................................30
Wat kun je hiermee?........................................................................................................................31
Ouder worden hoofdstuk 13................................................................................................................31
Waarom belangrijke kennis?............................................................................................................33
Wat kun je hiermee?........................................................................................................................34
Klassiek conditioneren hoofdstuk 14....................................................................................................34
Waarom belangrijk voor sociaal werk:.............................................................................................36
Wat kun je hiermee?........................................................................................................................36
Operant conditioneren hoofdstuk 15:..................................................................................................36
Wat kun je hiermee?........................................................................................................................37
Sociaal leren: Hoofdstuk 16..................................................................................................................37
Waarom belangrijk voor sociaal werk:.............................................................................................38
Wat kun je hiermee?........................................................................................................................38
1
,Cognitieve dissonantie: hoofdstuk 17...................................................................................................38
Waarom belangrijk voor sociaal werk:.............................................................................................39
Wat kun je hiermee?........................................................................................................................39
Attributie hoofdstuk 18........................................................................................................................40
Fouten in het maken van attributies.............................................................................................40
Waarom belangrijk voor sociaal werk:.............................................................................................41
Wat kun je hiermee?........................................................................................................................41
Belemmerende gedachten hoofdstuk 19.............................................................................................41
Denkfouten à ze zijn niet waar.........................................................................................................41
Niet helpende gedachten.................................................................................................................42
Waarom belangrijk voor sociaal werk:.............................................................................................42
Wat kun je hiermee?........................................................................................................................43
Afweer hoofdstuk 20............................................................................................................................44
Gehoorzaamheid hoofdstuk 21............................................................................................................45
Motivatie hoofdstuk 22........................................................................................................................46
Motivatie tot gedragsverandering....................................................................................................47
De zelfdeterminatietheorie (ZDT).....................................................................................................47
Motiverende gespreksvoering..........................................................................................................48
Individu en systeem hoofdstuk 23........................................................................................................48
Systemen..........................................................................................................................................48
Wat kun je hiermee?........................................................................................................................49
Conformisme hoofdstuk 24..................................................................................................................50
Groepsdynamica hoofdstuk 25.............................................................................................................51
Waarom belangrijk voor sociaal werk:.............................................................................................52
Agressie hoofdstuk 26..........................................................................................................................53
4 verklaringen voor agressie.............................................................................................................53
Deel 4, tegenslagen opvangen..............................................................................................................55
Normaal en abnormaal hoofdstuk 27...................................................................................................55
Cultuur- en tijdgebonden..............................................................................................................55
Zorgvuldig met stellen van diagnoses:..........................................................................................56
Diagnostic & statistical manual.....................................................................................................56
DMS-5...........................................................................................................................................56
Hoe ontstaat een psychische stoornis:.........................................................................................56
Waarom belangrijk voor sociaal werk?.............................................................................................57
Wat kun je hiermee?........................................................................................................................57
Rouw hoofdstuk 28...............................................................................................................................57
2
, Begrip rouw......................................................................................................................................57
Rouw fasen: Elisabeth Kübler-Ross 1969......................................................................................58
Rouwtaken William Worden 1982....................................................................................................58
Integratie..........................................................................................................................................58
Wat kun je hiermee?........................................................................................................................58
Stress hoofdstuk 29..............................................................................................................................58
Begrip stress:....................................................................................................................................59
Burn-out...........................................................................................................................................59
Stressoren en stressbronnen zijn hetzelfde (stress veroorzakers)................................................60
Coping: hoe ga je ermee om?.......................................................................................................60
Traumatische ervaringen hoofdstuk 30................................................................................................61
Verschillende symptomen:...............................................................................................................62
Fysiologische Basis........................................................................................................................63
Reguleren/stabiliseren.....................................................................................................................63
Dissociëren en grouding:..............................................................................................................64
Waarom belangrijk voor sociaal werk:.............................................................................................64
Schuldgevoel:................................................................................................................................65
Wat kun je hiermee?........................................................................................................................66
Deel 5 Eigenkracht:...............................................................................................................................66
Veerkracht hoofdstuk 31......................................................................................................................66
Wat kun je hiermee?........................................................................................................................67
Zingeving hoofdstuk 32........................................................................................................................68
Wat kun je hiermee?........................................................................................................................68
Flow hoofdstuk 33................................................................................................................................68
Leefstijl hoofdstuk 34...........................................................................................................................70
Wat kun je hiermee?........................................................................................................................71
Liefde en intimiteit hoofdstuk 35.........................................................................................................72
Zelfeffectiviteit hoofdstuk 36...............................................................................................................74
Zelfcompassie hoofdstuk 37.................................................................................................................75
Wat kun je hiermee?........................................................................................................................76
Lichaamstaal hoofdstuk 1
Non-verbale communicatie = lichaamstaal
3
, Lichaamstaal: word door gebaren, gezichtsuitdrukking, lichaamshouding, stemgeluid en oogcontact
overgebracht
Communicatietheorie van Watzlawick
Volgens Watzlawick is het onmogelijk om niet te communiceren.
1 van de 5 basis aannames over communicatie. Je communiceert altijd
2e basis aanname: Inhouds- en een betrekkingsniveau
Wat wordt er gezegd en wat houdt dit in. Wat houdt de boodschap verbaal in
Congruent: als je lichaamstaal in overeenstemming is met de inhoudt van iemands boodschap. Echt
Incongruent: de lichaamstaal onthult dat de persoon op dat moment onecht is in zijn communicatie
en dat er in de werkelijkheid iets anders in hem omgaat.
Liegen kost meer cognitieve inspanning dan het vertellen van de waarheid. Je moet constant alert
zijn op wat je zegt. Dit kan je zien met leugendetector, maar nog is dit niet altijd goed. Iemand kan
bepaalde gedrag aanleren waardoor je niet kunt zien dat iemand liegt. Zoals trillen, hartslag, zweten,
frummelen, lichaamstaal is dus niet betrouwbaar genoeg om te kijken of iemand liegt.
Vertrouwen op interpretatie van non-verbale signalen (onderzoek van Paul Ekman, wetenschapper
op gezichtsuitdrukkingen bij emoties) (komt terug in hoofdstuk 3 emoties)
Interpretaties doen we goed.
Cross cultureel onderzoek laat zien dat we in ieder geval 7 elementaire emoties kunnen herkennen:
Universele signalen.
- Verdriet, angst, woede, afkeer, minachtig, geluk en verrassing
Het heeft dus een biologische basis, alleen is er verschil in cultuur.
Neerslaan van je ogen, is in westerse langden tegen van somberheid. Maar ik Aziatische landen teken
van respect. Misverstanden van interculturele communicatie kan dit tot leiden.
Hall, studie naar interpersoonlijke ruimtes
Deze studie heeft 4 zones voor het onderscheiden van een afstand tussen mensen.
- Intieme zone (0-45 cm) dicht bij elkaar, je kunt elkaar ruiken. Lichaamswarmte voelen. Laat
je mensen toe die je vertrouwt. Ook kan er een schending zijn van deze zone (seksuele
intimidatie)
- De persoonlijke zone (45-120 cm) Je kunt handen schudden, met elkaar spreken. Elkaar
aankijken, maar ook kunnen wegkijken.
- Sociale zone (120-360 cm) je verhoudt je tot elkaar, feestje, vergadering. Je bent onderling
betrokken, maar kunt elkaar niet aanraken
4
Lichaamstaal hoofdstuk 1.......................................................................................................................3
Wat kun je hiermee?..........................................................................................................................5
Vooroordelen, stereotypen en discriminatie hoofdstuk 2......................................................................5
Wat kun je hiermee?..........................................................................................................................6
Emoties hoofdstuk 3...............................................................................................................................7
Waarom belangrijke kennis?.............................................................................................................9
Overdracht en tegenoverdracht hoofdstuk 4.......................................................................................11
Waarom belangrijke kennis Wat kun je hiermee?............................................................................12
Wat kun je hiermee?........................................................................................................................12
Empathie hoofdstuk 5..........................................................................................................................13
Waarom belangrijke kennis..............................................................................................................13
Persoonlijkheid hoofdstuk 6.................................................................................................................14
Wat kun je hiermee? .......................................................................................................................17
Intelligentie hoofdstuk 7.......................................................................................................................17
Waarom belangrijke kennis..............................................................................................................19
Opvoeding en opvoedingsstijlen hoofdstuk 8.......................................................................................19
Hechting hoofdstuk 9...........................................................................................................................21
Psychosociale ontwikkeling; de theorie van Erikson hoofdstuk 10.......................................................24
Wat kun je hiermee?........................................................................................................................26
Cognitieve ontwikkeling; theorie van PIAGET. Hoofdstuk 11...............................................................26
Identiteit hoofdstuk 12.........................................................................................................................28
Waarom belangrijke kennis?...........................................................................................................30
Wat kun je hiermee?........................................................................................................................31
Ouder worden hoofdstuk 13................................................................................................................31
Waarom belangrijke kennis?............................................................................................................33
Wat kun je hiermee?........................................................................................................................34
Klassiek conditioneren hoofdstuk 14....................................................................................................34
Waarom belangrijk voor sociaal werk:.............................................................................................36
Wat kun je hiermee?........................................................................................................................36
Operant conditioneren hoofdstuk 15:..................................................................................................36
Wat kun je hiermee?........................................................................................................................37
Sociaal leren: Hoofdstuk 16..................................................................................................................37
Waarom belangrijk voor sociaal werk:.............................................................................................38
Wat kun je hiermee?........................................................................................................................38
1
,Cognitieve dissonantie: hoofdstuk 17...................................................................................................38
Waarom belangrijk voor sociaal werk:.............................................................................................39
Wat kun je hiermee?........................................................................................................................39
Attributie hoofdstuk 18........................................................................................................................40
Fouten in het maken van attributies.............................................................................................40
Waarom belangrijk voor sociaal werk:.............................................................................................41
Wat kun je hiermee?........................................................................................................................41
Belemmerende gedachten hoofdstuk 19.............................................................................................41
Denkfouten à ze zijn niet waar.........................................................................................................41
Niet helpende gedachten.................................................................................................................42
Waarom belangrijk voor sociaal werk:.............................................................................................42
Wat kun je hiermee?........................................................................................................................43
Afweer hoofdstuk 20............................................................................................................................44
Gehoorzaamheid hoofdstuk 21............................................................................................................45
Motivatie hoofdstuk 22........................................................................................................................46
Motivatie tot gedragsverandering....................................................................................................47
De zelfdeterminatietheorie (ZDT).....................................................................................................47
Motiverende gespreksvoering..........................................................................................................48
Individu en systeem hoofdstuk 23........................................................................................................48
Systemen..........................................................................................................................................48
Wat kun je hiermee?........................................................................................................................49
Conformisme hoofdstuk 24..................................................................................................................50
Groepsdynamica hoofdstuk 25.............................................................................................................51
Waarom belangrijk voor sociaal werk:.............................................................................................52
Agressie hoofdstuk 26..........................................................................................................................53
4 verklaringen voor agressie.............................................................................................................53
Deel 4, tegenslagen opvangen..............................................................................................................55
Normaal en abnormaal hoofdstuk 27...................................................................................................55
Cultuur- en tijdgebonden..............................................................................................................55
Zorgvuldig met stellen van diagnoses:..........................................................................................56
Diagnostic & statistical manual.....................................................................................................56
DMS-5...........................................................................................................................................56
Hoe ontstaat een psychische stoornis:.........................................................................................56
Waarom belangrijk voor sociaal werk?.............................................................................................57
Wat kun je hiermee?........................................................................................................................57
Rouw hoofdstuk 28...............................................................................................................................57
2
, Begrip rouw......................................................................................................................................57
Rouw fasen: Elisabeth Kübler-Ross 1969......................................................................................58
Rouwtaken William Worden 1982....................................................................................................58
Integratie..........................................................................................................................................58
Wat kun je hiermee?........................................................................................................................58
Stress hoofdstuk 29..............................................................................................................................58
Begrip stress:....................................................................................................................................59
Burn-out...........................................................................................................................................59
Stressoren en stressbronnen zijn hetzelfde (stress veroorzakers)................................................60
Coping: hoe ga je ermee om?.......................................................................................................60
Traumatische ervaringen hoofdstuk 30................................................................................................61
Verschillende symptomen:...............................................................................................................62
Fysiologische Basis........................................................................................................................63
Reguleren/stabiliseren.....................................................................................................................63
Dissociëren en grouding:..............................................................................................................64
Waarom belangrijk voor sociaal werk:.............................................................................................64
Schuldgevoel:................................................................................................................................65
Wat kun je hiermee?........................................................................................................................66
Deel 5 Eigenkracht:...............................................................................................................................66
Veerkracht hoofdstuk 31......................................................................................................................66
Wat kun je hiermee?........................................................................................................................67
Zingeving hoofdstuk 32........................................................................................................................68
Wat kun je hiermee?........................................................................................................................68
Flow hoofdstuk 33................................................................................................................................68
Leefstijl hoofdstuk 34...........................................................................................................................70
Wat kun je hiermee?........................................................................................................................71
Liefde en intimiteit hoofdstuk 35.........................................................................................................72
Zelfeffectiviteit hoofdstuk 36...............................................................................................................74
Zelfcompassie hoofdstuk 37.................................................................................................................75
Wat kun je hiermee?........................................................................................................................76
Lichaamstaal hoofdstuk 1
Non-verbale communicatie = lichaamstaal
3
, Lichaamstaal: word door gebaren, gezichtsuitdrukking, lichaamshouding, stemgeluid en oogcontact
overgebracht
Communicatietheorie van Watzlawick
Volgens Watzlawick is het onmogelijk om niet te communiceren.
1 van de 5 basis aannames over communicatie. Je communiceert altijd
2e basis aanname: Inhouds- en een betrekkingsniveau
Wat wordt er gezegd en wat houdt dit in. Wat houdt de boodschap verbaal in
Congruent: als je lichaamstaal in overeenstemming is met de inhoudt van iemands boodschap. Echt
Incongruent: de lichaamstaal onthult dat de persoon op dat moment onecht is in zijn communicatie
en dat er in de werkelijkheid iets anders in hem omgaat.
Liegen kost meer cognitieve inspanning dan het vertellen van de waarheid. Je moet constant alert
zijn op wat je zegt. Dit kan je zien met leugendetector, maar nog is dit niet altijd goed. Iemand kan
bepaalde gedrag aanleren waardoor je niet kunt zien dat iemand liegt. Zoals trillen, hartslag, zweten,
frummelen, lichaamstaal is dus niet betrouwbaar genoeg om te kijken of iemand liegt.
Vertrouwen op interpretatie van non-verbale signalen (onderzoek van Paul Ekman, wetenschapper
op gezichtsuitdrukkingen bij emoties) (komt terug in hoofdstuk 3 emoties)
Interpretaties doen we goed.
Cross cultureel onderzoek laat zien dat we in ieder geval 7 elementaire emoties kunnen herkennen:
Universele signalen.
- Verdriet, angst, woede, afkeer, minachtig, geluk en verrassing
Het heeft dus een biologische basis, alleen is er verschil in cultuur.
Neerslaan van je ogen, is in westerse langden tegen van somberheid. Maar ik Aziatische landen teken
van respect. Misverstanden van interculturele communicatie kan dit tot leiden.
Hall, studie naar interpersoonlijke ruimtes
Deze studie heeft 4 zones voor het onderscheiden van een afstand tussen mensen.
- Intieme zone (0-45 cm) dicht bij elkaar, je kunt elkaar ruiken. Lichaamswarmte voelen. Laat
je mensen toe die je vertrouwt. Ook kan er een schending zijn van deze zone (seksuele
intimidatie)
- De persoonlijke zone (45-120 cm) Je kunt handen schudden, met elkaar spreken. Elkaar
aankijken, maar ook kunnen wegkijken.
- Sociale zone (120-360 cm) je verhoudt je tot elkaar, feestje, vergadering. Je bent onderling
betrokken, maar kunt elkaar niet aanraken
4
