Samenvatting HEEN08 – Ontginningstypen van Nederland
Les 1 – Het Nederlandse landschap
Wat is een landschap?
= Een complex relatiestelsel tezamen herkenbaar als landschap gevormd door levende en niet
levende natuur, waaronder de mens
Hoe ontstaat een landschap?
= Door klimaat/weer en geologie (niet levende natuurlijke processen), door flora en fauna (levende
natuurlijke processen) en door de mens
Manieren waarop je landschappen zou kunnen classificeren?
- Natuurlijk landschap of een door de mens gevormd landschap
- Veel begroeiing of weinig begroeiing
- Een droge of natte omgeving
- De soort ondergrond
- Het reliëf
Wat is een cultuurhistorisch landschap?
= Een cultuurhistorisch landschap is de ruimtelijke variant van cultuurgeschiedenis. Het heeft
betrekking op bijvoorbeeld archeologie, historische geografie, historische bouwkunde,
landbouwgeschiedenis. Verklaringen voor het ontstaan van landschappen liggen dus vaak in de
cultuurhistorie.
Cultuurhistorie
- Cultuur: heeft bijzondere invloed op de geografie (bv: op Drentse zandgronden was er vroeger
gezamenlijk grondbezit, daardoor geen erfafscheidingen)
- Historie: heeft een bijzondere invloed op de geografie (bv: Amsterdam had ooit grootste haven ter
wereld, terwijl het geografisch helemaal niet gunstig ligt hiervoor)
- Techniek: beïnvloedt ons landschap (bv: door de mechanisatie van de landbouw moesten
landbouwkavels groter gemaakt worden)
Ander soort landschappen
1. De cultuurhistorie → zoals droogmakerijen:
2. De fysische geografie → zoals zeekleilandschap, rivierlandschap:
,3. De landschapsarchitectuur → zoals coulisselandschap: (halfopen landschap dat wordt gekenmerkt
door een lapjesdeken van kleine langgerekte percelen die worden afgeschermd door heggen,
houtwallen of muurtjes
of een slagenlandschap: “veenafgravingslandschap” (je ziet: cultuurhistorische en landschap
architectonische indelingen liggen dicht tegen elkaar aan…)
4. O.b.v. zowel natuur- als cultuurhistorische elementen → zoals terpendorpenlandschap,
beekdalenlandschap:
,5. O.b.v. vorm van bebouwde kom (bebouwingsvormen) → zoals terpdorp, lintbebouwing:
6. O.b.v. cartografische vormen, verkavelingspatronen → zoals slagenlandschap, blokverkaveling,
onregelmatige blokverkaveling:
Het landschap in Nederland is dus sterk bepaald door de cultuurhistorie, maar deels ook door de
natuur. Maar wat is natuur? Hiervoor zijn ook meerdere definities.
, De Nederlandse natuurbeheertypen uit de index
van de SNL (subsidie natuur en landschap) → →
Index natuur- en landschap
Naast de natuurtypen vind je in deze index ook terug:
- Landschapselementen die behouden moeten worden
zoals: houtwal, bomenlaan, scheer- of knipheg,
historische gebouwen. Definitie landschapselementen:
afzonderlijke structuren in het landschap met een
cultuurhistorische betekenis
- Agrarisch natuurbeheer zoals: akkerranden, soortrijke
akkers/weilanden, bepaalde typen landschap.
Natuurtypen in Nederland (in een algemenere
ecosysteemindeling):
Les 1 – Het Nederlandse landschap
Wat is een landschap?
= Een complex relatiestelsel tezamen herkenbaar als landschap gevormd door levende en niet
levende natuur, waaronder de mens
Hoe ontstaat een landschap?
= Door klimaat/weer en geologie (niet levende natuurlijke processen), door flora en fauna (levende
natuurlijke processen) en door de mens
Manieren waarop je landschappen zou kunnen classificeren?
- Natuurlijk landschap of een door de mens gevormd landschap
- Veel begroeiing of weinig begroeiing
- Een droge of natte omgeving
- De soort ondergrond
- Het reliëf
Wat is een cultuurhistorisch landschap?
= Een cultuurhistorisch landschap is de ruimtelijke variant van cultuurgeschiedenis. Het heeft
betrekking op bijvoorbeeld archeologie, historische geografie, historische bouwkunde,
landbouwgeschiedenis. Verklaringen voor het ontstaan van landschappen liggen dus vaak in de
cultuurhistorie.
Cultuurhistorie
- Cultuur: heeft bijzondere invloed op de geografie (bv: op Drentse zandgronden was er vroeger
gezamenlijk grondbezit, daardoor geen erfafscheidingen)
- Historie: heeft een bijzondere invloed op de geografie (bv: Amsterdam had ooit grootste haven ter
wereld, terwijl het geografisch helemaal niet gunstig ligt hiervoor)
- Techniek: beïnvloedt ons landschap (bv: door de mechanisatie van de landbouw moesten
landbouwkavels groter gemaakt worden)
Ander soort landschappen
1. De cultuurhistorie → zoals droogmakerijen:
2. De fysische geografie → zoals zeekleilandschap, rivierlandschap:
,3. De landschapsarchitectuur → zoals coulisselandschap: (halfopen landschap dat wordt gekenmerkt
door een lapjesdeken van kleine langgerekte percelen die worden afgeschermd door heggen,
houtwallen of muurtjes
of een slagenlandschap: “veenafgravingslandschap” (je ziet: cultuurhistorische en landschap
architectonische indelingen liggen dicht tegen elkaar aan…)
4. O.b.v. zowel natuur- als cultuurhistorische elementen → zoals terpendorpenlandschap,
beekdalenlandschap:
,5. O.b.v. vorm van bebouwde kom (bebouwingsvormen) → zoals terpdorp, lintbebouwing:
6. O.b.v. cartografische vormen, verkavelingspatronen → zoals slagenlandschap, blokverkaveling,
onregelmatige blokverkaveling:
Het landschap in Nederland is dus sterk bepaald door de cultuurhistorie, maar deels ook door de
natuur. Maar wat is natuur? Hiervoor zijn ook meerdere definities.
, De Nederlandse natuurbeheertypen uit de index
van de SNL (subsidie natuur en landschap) → →
Index natuur- en landschap
Naast de natuurtypen vind je in deze index ook terug:
- Landschapselementen die behouden moeten worden
zoals: houtwal, bomenlaan, scheer- of knipheg,
historische gebouwen. Definitie landschapselementen:
afzonderlijke structuren in het landschap met een
cultuurhistorische betekenis
- Agrarisch natuurbeheer zoals: akkerranden, soortrijke
akkers/weilanden, bepaalde typen landschap.
Natuurtypen in Nederland (in een algemenere
ecosysteemindeling):
