Thema 8: het modern imperialisme
1. De oorzaken van het modern imperialisme
-Meerdere wereldkaarten dus standplaatsgebonden
-Europa centraal = eurocentrisch
Begrippen
Imperialisme
= het proces waarbij landen hun macht in andere delen van de wereld willen uitbreiden
door gebied te veroveren en te beheersen (kan via kolonisatie)
Latijn ‘Imperium’: groot rijk, ontstaan door het onderwerpen van andere volkeren en
gebieden.
Kolonisatie
= Het inpalmen van overzeese gebieden met als doel er als land zelf beter van te worden
Modern imperialisme
= het streven van geïndustrialiseerde West-Europese staten om zoveel mogelijke
gebieden in hun macht te krijgen. Het moderne imperialisme kende zijn hoogtepunten in
de periode van 1870 tot 1914 (link 2e IR)
Kolonisatiegolven
1e kolonisatiegolf
o Tijd: Nieuwe Tijd (16e – 17e eeuw)
o Kolonisatoren: 16e E : Spanje en Portugal
17e E : GB, Frankrijk en Nederland
o Gekoloniseerde gebieden:
Midden- en Zuid-Amerika, kustlijnen Afrika en Azië, delen van Noord-Amerika
2e kolonisatiegolf
o Tijd: Nieuwste Tijd (vanaf 1870)
o Kolonisatoren: Europese mogendheden, ook Japan (engiste land in Azië dat IR
meemaakt) en VS
o Gekoloniseerde gebieden: Afrika en Azië (nu ook in het binnenland)
Verschil:
Andere periode
Europese mogendheden
Japan en VS
Begin 19de eeuw: enkel GB streeft nog naar uitbreiding koloniaal rijk (hoezo? Ze hebben hun
kolonies nog)
1
, 2de helft 19de eeuw: nieuwe, intense wedloop om kolonies te stichten
Oorzaken voor het modern imperialisme:
Politiek:
o Streven naar een grootmacht (= sterk land waar je rekening mee moet houden vb.:
B., Fr., Dtsl., It.)
o Aandacht afleiden van binnenlandse problemen (niet naar binnenland kijken maar
naar de kolonies vb.: It.)
o Gekrenkte nationale trots compenseren (kolonies tonen macht dus zo trots
compenseren vb.: Fr.)
o Compenseren van beperkte politieke macht in eigen land (in kolonies wel de
heerser kunnen spelen vb.: Leopold II)
Economisch:
o Industrialisatie (nood aan afzetmarkten, goedkope grondstoffen)
o Steunpunten voor handel zoeken wereldwijd
Cultureel:
o Superioriteitsgevoel (= beter voelen dan anderen) van Europeanen (technologische
voorsprong)
o ‘Beschaven’ van primitieve volkeren (+ Christelijke bekeringsijver, volkeren
christelijk maken). Dit beschaven is ook meteen het ideale excuus.
Agressief expansionisme: met geweld uitbreiden
2
1. De oorzaken van het modern imperialisme
-Meerdere wereldkaarten dus standplaatsgebonden
-Europa centraal = eurocentrisch
Begrippen
Imperialisme
= het proces waarbij landen hun macht in andere delen van de wereld willen uitbreiden
door gebied te veroveren en te beheersen (kan via kolonisatie)
Latijn ‘Imperium’: groot rijk, ontstaan door het onderwerpen van andere volkeren en
gebieden.
Kolonisatie
= Het inpalmen van overzeese gebieden met als doel er als land zelf beter van te worden
Modern imperialisme
= het streven van geïndustrialiseerde West-Europese staten om zoveel mogelijke
gebieden in hun macht te krijgen. Het moderne imperialisme kende zijn hoogtepunten in
de periode van 1870 tot 1914 (link 2e IR)
Kolonisatiegolven
1e kolonisatiegolf
o Tijd: Nieuwe Tijd (16e – 17e eeuw)
o Kolonisatoren: 16e E : Spanje en Portugal
17e E : GB, Frankrijk en Nederland
o Gekoloniseerde gebieden:
Midden- en Zuid-Amerika, kustlijnen Afrika en Azië, delen van Noord-Amerika
2e kolonisatiegolf
o Tijd: Nieuwste Tijd (vanaf 1870)
o Kolonisatoren: Europese mogendheden, ook Japan (engiste land in Azië dat IR
meemaakt) en VS
o Gekoloniseerde gebieden: Afrika en Azië (nu ook in het binnenland)
Verschil:
Andere periode
Europese mogendheden
Japan en VS
Begin 19de eeuw: enkel GB streeft nog naar uitbreiding koloniaal rijk (hoezo? Ze hebben hun
kolonies nog)
1
, 2de helft 19de eeuw: nieuwe, intense wedloop om kolonies te stichten
Oorzaken voor het modern imperialisme:
Politiek:
o Streven naar een grootmacht (= sterk land waar je rekening mee moet houden vb.:
B., Fr., Dtsl., It.)
o Aandacht afleiden van binnenlandse problemen (niet naar binnenland kijken maar
naar de kolonies vb.: It.)
o Gekrenkte nationale trots compenseren (kolonies tonen macht dus zo trots
compenseren vb.: Fr.)
o Compenseren van beperkte politieke macht in eigen land (in kolonies wel de
heerser kunnen spelen vb.: Leopold II)
Economisch:
o Industrialisatie (nood aan afzetmarkten, goedkope grondstoffen)
o Steunpunten voor handel zoeken wereldwijd
Cultureel:
o Superioriteitsgevoel (= beter voelen dan anderen) van Europeanen (technologische
voorsprong)
o ‘Beschaven’ van primitieve volkeren (+ Christelijke bekeringsijver, volkeren
christelijk maken). Dit beschaven is ook meteen het ideale excuus.
Agressief expansionisme: met geweld uitbreiden
2
