Aantekeningen/ samenvatting IPU

Samenvatting IPU
Alles uit de powerpoints van hoorcolleges en werkcolleges

Europees recht
2.1 totstandkoming EU
 De EU is een internationale organisatie waarvan de voorlopers
(EGKS, Euratom, EEG) zijn opgericht na de tweede wereldoorlog
o Oprichting door de lidstaten door het sluiten van verdragen
o Focus in eerste instantie op:
 Veiligheid
 Economische integratie
 Daarna uitbreidingen/ wijzigingen door middel van verdere
verdragen totdat we de EU hebben zoals deze nu is:
o Steeds meer lidstaten
o Meer bevoegdheden (niet meer alleen economisch)
o Verandering van de structuur (bijv. meer bevoegdheden
Europees Parlement)
o Naamswijzigingen (EEG -> EG -> EU)
o Nu gelden het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU) en
het Verdrag betreffende de Werking van de Europese Unie
(VWEU)

Bronnen van Europees recht
• De verdragen en het Handvest (= primair EU recht)
• EU-regelgeving (= secundair EU recht)
• Algemene beginselen van Europees recht
• Jurisprudentie van het Hof van Justitie van de Europese Unie

Primair Europees recht
• Bestaat uit de Verdragen en het Handvest van de Grondrechten
van de EU
– De belangrijkste verdragen: VEU en VWEU
– Komt tot stand doordat de lidstaten van de EU een verdrag
sluiten.
• Het primair recht heeft o.a. de volgende inhoud:
– Bevoegdheden:
• Bevoegdheden van de instellingen
• Rechtsbasis voor nadere regelgeving
– Procedures (bijvoorbeeld hoe de Europese Commissie wordt
benoemd)
– Materiele bepalingen = rechten en plichten van burgers

Secundair Europees recht
• Het gaat hier onder meer om richtlijnen, verordeningen en
besluiten (zie art. 288 VWEU)

, • Het secundaire recht wordt gemaakt door de instellingen van de EU
volgens de voorgeschreven wetgevingsprocedure
– Het secundaire recht is een uitwerking van het primaire recht
– Verhouding met het primaire recht?
• Wat is meer specifiek?
• Wat is hoger in hiërarchie?


2.2 Doelstellingen EU
Zie o.a. art. 2 en 3 VEU
• Vrede en welzijn
• Vrijheid en veiligheid
• Interne markt
• Vrije markt
• Staatsteun
• Mededinging
• Monetaire unie
• Extern (mensenrechten)beleid

2.3 bevoegdheden EU
• De EU heeft de bevoegdheden die in het VEU en VWEU staan
• De EU kan deze bevoegdheden gebruiken om de doelstellingen te
realiseren
– Zie art. 5 lid 2 VEU (attributiebeginsel)
• De EU is bevoegd om internationale overeenkomsten te sluiten
(art. 216 VWEU).

Internationale organisaties
Er zijn verschillende soorten internationale organisaties:
1. Gouvernementele organisaties,
o Samenwerkingsverband tussen staten
o Bijvoorbeeld Europese Unie, Verenigde
Naties
Opgericht door lidstaten door het sluiten van een verdrag:
o Onderhandelingen
o Ondertekenen
o Ratificatie


onder te verdelen in:
Intergouvernementele organisaties
• Staten geven geen soevereiniteit op  nationale regeringen hebben
het voor het zeggen
• Besluiten met eenparigheid van stemmen of niet- bindende
besluiten
• Andere kenmerken:
• Vaak een eenvoudige structuur
• Vaak beperkte bevoegdheden
• Uitvoering van besluiten door de landen zelf

,Supranationale organisaties
• Staten dragen wel soevereiniteit over  de organisatie kan haar wil
opleggen aan de lidstaten
– Meerderheidsbesluiten
• Andere kenmerken
– Complexe structuur
– Verregaande bevoegdheden
– De Europese Unie is een supranationale organisatie


2. Non-gouvernementele organisaties
– Een rechtspersoon opgericht door personen
• Bijvoorbeeld Amnesty International, Rode Kruis

2.4 algemene beginselen en jurisprudentie
Beginselen over bevoegdheid EU (zie art. 5 VEU):
– Attributiebeginsel / beginsel van bevoegdheidstoedeling
– Subsidiariteitsbeginsel
– Evenredigheidsbeginsel / proportionaliteitsbeginsel (voor
optreden EU)
Beginselen over de relatie tussen de EU en lidstaten:
– Loyaliteitsbeginsel (art. 4 lid 3 VEU)
– Voorrang (arrest Costa/ ENEL, zie ook bb)
– Rechtstreekse werking (arrest van Gend en Loos, zie
ook bb)
Overige belangrijke beginselen
– Non-discriminatie op grond van nationaliteit (meerdere
artikelen)
– Evenredigheidsbeginsel (meerdere uitspraken Hof van
Justitie van de EU)


Instellingen EU
• Beleid, wetgeving en uitvoering
– Grote beleidslijnen door Europese raad
– Dit uitwerken door het maken van wetgeving door Commissie,
Raad en Parlement
– Uitvoering hiervan en controle hierop door de commissie
• Politieke controle en benoeming
– Benoeming van de Commissie via de procedure van art. 17
VEU met daarbij een rol voor het Europees Parlement, de
Europese Raad en de Raad
– Controle van de Commissie door het Parlement


Wetgevingsprocedures
• In de EU kennen we twee soorten wetgevingsprocedures (zie
art. 289 VWEU)

, 1. Gewone wetgevingsprocedure
Art. 289 lid 1 jo. 294 VWEU
• Voorstel door de ?
• Vaststelling door ?
• Procedure volgen van art. 294 VWEU
• Meest voorkomende procedure
• Wordt in alle gevallen gebruikt waar niet de
bijzondere procedure gebruikt moet worden


2. Bijzondere wetgevingsprocedure
Art. 289 lid 2 VWEU (en zie de rechtsgrondslag)
• Voorstel door ?
• Welke instelling beslist?
• Welke instelling keurt goed/ geeft advies?
• Alleen in bijzondere gevallen
• Moet gebruikt worden in bij de verdragen bepaalde
specifieke gevallen



• Het gaat om procedures voor het vaststellen van EU-wetgeving door
de instellingen (secundair recht)
1. Gaat dus niet om primair recht
2. Gaat dus niet om bestuur (= uitvoering van wetgeving)

Bevoegdheid tot wetgeving
• Als daar een grondslag voor is in de verdragen (primair recht) en om
de doelstellingen te bereiken
- Dit wordt bepaald door het attributiebeginsel: art. 5 lid 2
VEU
- Bijvoorbeeld de bevoegdheid voor de EU om de Verordening
betreffende de coördinatie van de socialezekerheidsstelsels
vast te stellen blijkt uit art. 48 jo 352 VWEU
• Geen grondslag in de Verdragen?
- Dan is de EU niet bevoegd
- De bevoegdheden behoren dan toe aan de lidstaten (zie art. 5
lid 2 VEU)
• Art. 3-6 VWEU geeft categorieën van bevoegdheden:
- Art. 3 VWEU  exclusieve bevoegdheden
- Art. 4 VWEU  gedeelde bevoegdheden
- Art. 5-6 VWEU  EU coördineert/ ondersteunt
• Elke bevoegdheid wordt vervolgens verder uitgewerkt in specifieke
wetsartikelen en deze wetsartikelen zijn de rechtsgrondslag voor EU
wetgeving
- Voor sociale zekerheid is bijvoorbeeld art. 4 lid 2 sub b VWEU
onder andere uitgewerkt in art. 48 VWEU

Doorwerking