Hoofdstuk 1 Introducti nnies in hit basisondirwijs
1.1 Roe van ' uropa' in hit taeinondirwijs
Met een Europees talenbeleid wil de Europese Unie (EU) het leren van twee talen naast de
moedertaal (M+2) vanaf jonge leefijd ssmulerene Een van deze talen is een gemeenschapstaal of
lingua franca: een taal die door grote groepen mensen met verschillende moedertalen als
gemeenschappelijke taal gebruikt kan wordene In Nederland is vanaf 1986 Engels in het
basisonderwijs (Eibo) en op de Pabo verplicht; niet in het speciaal basisonderwijse Meestal wordt
Engels vanaf groep 7 gegeven, maar het aantal scholen met vroeg vreemdetalenonderwijs vanaf
(vvto) groep 1 groeit explosiefe In de meeste Europese landen leren de leerlingen Engels in het
basisonderwijs (Eibo) als vreemde taal; Frans en Duits staan op de tweede plaatse
1.2 Stand van zakin van nnies in hit basisondirwijs
Scholen mogen eerder dan groep 7 met Engels beginnen, het aantal uren is niet voorgeschreven en
de school kiest zelf hoe Engels wordt ingeroosterd: een of meerdere lessen per weeke Voor de
consnuïteit is het goed als er iedere week enkele lessen Engels worden gegevene Bij invoering van
Engels zijn vier voorwaarden genoemd voor Eiboe Twee voorwaarden bij de invoering zijn nog niet op
orde: Engels heef nog geen geïntegreerde plaats in het basisonderwijs en de longitudinale leerlijn
van Eibo naar het voortgezet onderwijs ontbreekte De andere twee waar wel aan voldaan is luidden;
De leraren in het basisonderwijs worden opgeleid om Engels te geven en er wordt lesmateriaal voor
Eibo ontwikkelde
Het uitgangspunt van de kerndoelen is communicasef Engelse Met de communicaseve aanpak leren
de leerlingen Engels gebruiken in alledaagse situase, schrifelijk en mondelinge De zes belangrijkste
kenmerken van deze aanpak:
1e Goed taalaanbod: gevarieerd en in alledaagse thema's
2e Voorkennis: veel ruimte voor individuele variases
3e Situasoneel Engels: aanbod van meteen toepasbare standaardzinnene Leren niet woorden in rijtjes
uit hun hoofd, maar maken zich de woorden eigen sjdens de communicase met elkaare Leren
grammasca door gebruik van standaaardzinnen en niet door uitleg van regelse e oefenen in echte
situases zodat ze het snel kunnen gebruiken in alledaagse situasese
4e Realisssch taalgebruik: geen vereenvoudigd maar 'echt' Engels
5e Samenhang tussen de vaardigheden: luister-, spreek-, lees- en schrijfvaardigheid
6e Ondersteuning door de leraar: begeleiding naar zelfredzaamheide
Leerlingen vinden Engels leren leuk maar soms ook wel moeilijke Vooral voor taalzwakke en
anderstalige leerlingen is het gebruik van Engels als voertaal in de les en het kant-en-klaar aanbieden
van Engels noodzakelijke Door een situasoneel aanbod, kunnen de leerlingen het Engels meteen
gebruikene Met diferensase speel je in op verschillen: bij weinig voorkennis van Engels is een
langere sslle periode nodig en bij veel voorkennis passen verdiepings- en uitbreidingsopdrachtene
Dyslecssche leerlingen zijn juist gebaat bij een vroege start met Engels verstaan en sprekene
Er zijn vier kerndoelen en daarvan afgeleide tussendoelen en leerlijnen voor Engels in het
basisonderwijse Communiceren en een posiseve houding staan centraale
,Dat de groepsleraar meestal Engels geef, heef voor- en nadelene De groepsleraar zal aan een goede
beheersing van het Engels moeten (blijven) werken; audiofragmenten van het lespakket en de
praksjksps in de handleiding geven ondersteuninge
Het Europees Referensekader (ERK) is een vastgesteld Europees raamwerk van
niveauomschrijvingen voor moderne vreemde talen met zes niveaus voor de vaardigeden luisteren,
lezen, spreken en schrijven: A1 en A2 is de basisgebruikere B1 en B2 is voor de onafankelijke
gebruikere C1 en C1 is voor de vaardige gebruikere e Nederlanders uiten zich gemakkelijk in het Engels
maar blijven vaak steken op een basisniveau (A2) terwijl je vaak minimaal niveau B2 nodig hebt voor
een serieus gespreksonderwerpe
Er is veel les- en aanvullend materiaal, zowel voor de Nederlandse als de internasonale markt, maar
goed materiaal is geen garanse voor goede lessene Met krissch gebruik van lesmateriaal wordt het
leerrendement vergroote Je werkt vanuit de visie van de school vanuit de vakdidacsek naar de
kerndoelene Het materiaal dat beschikbaar is voor Eibo is: Nederlandse lespakketen voor Engels,
voor de Nederlandse markte Engelstalige leergangen Engels voor de internasonale markt, die goed
bruikbaar zijn in Nederland e Engelstalige leerlingen voor een specifeke markt die meestal niet
geschikt zijn voor het onderwijs in Nederlande
Recente ontwikkelingen laten een toename zien van:
- Buitenschoolse voorkennis aan Engels, ook bij kleuters
- Kinderen in meertalige gezinnen met als gevolg meertaligheid en meer talen in de school
–Mulsmedia in de school en de intrede van de digitale leraar
- Er komen steeds meer lesmaterialen voor jonge leerlingen
- Het ERK wordt in het talenonderwijs geïmplementeerde
Leren communiceren is het belangrijkste uitgangspunt voor de vakdidacsek voor Eiboe De didacsek
voor tweetalig basisonderwijs (vroeg vreemdetalenonderwijs (vvto) en Content and Language
Integrated Language (CLIL)) is volop in ontwikkelinge Bij CLIL worden enkele vakken op de basisschool
in het Engels gegevene
Uit de meeste recente peiling (PPON) blijkt dat 50% van de leerlingen geen voldoende standaard
bereikt voor woordenschat, lezen, luisteren en spreken; uitspraak is wel voldoendee De
verbeterpunten: opleiding en nascholing van leraren; sjdsinvestering in de school en verbetering van
het rendement van Engelse
1.3 Groii van vroin vriimditaeinondirwijs nnies
De prognose is dat er in 2015 meer dan 1000 vvto-scholen zijn: 1/7 van het totale aantal scholene
Vaak verbetert met vvto ook de kwaliteit in de gehele school door de bewuste keuze voor vvto en de
deelname van het gehele teame Op een vvto-school zal het uitstroomniveau Engels hoger zijne
Belangrijke redenen die scholen geven voor vvto zijn: jonge kinderen leren spelenderwijs, leren van
een tweede taal op jonge leefijd leidt tot een betere uitspraak en de algemene vaardigheid om talen
te leren wordt groter met een vroege starte
Scepsis over vvto wordt niet onderbouwd door feiten of onderzoeke
1.4 Vranin ovir vroin vriimditaeinondirwijs
Startleefijd: jonge kinderen leren spontaner dan oudere leerlingene Scholen kiezen voor vvto
, vanwege het spelenderwijs leren, de goede uitspraak die de leerlingen krijgen en de posiseve
uitwerking op het Nederlands en andere talen en vaardighedene
Het aantal uren vvto Engels varieert van een half uur tot meer dan een uur per week, bij voorkeur
verdeeld over meerdere lesmomentene Meer uren Engels levert een hoger niveau maar het is niet
rechtevenredig met het aantal urene Leerlingen komen met enkele uren Engels per week tot spreken;
met minder lessjd blijf het produceren(spreken) van taal beperkte Belangrijker zijn een
ononderbroken leerlijn( om taalverlies te voorkomen), de intensiteit van het programma, de
leerkracht(taal)vaardigheden en de kindsjd(sjd dat de kinderen zelf Engels spreken)e Ook de
verdeling van de uren varieerte Idealiter maakt Engels deel uit van een integrale leerlijn, gekoppeld
aan internasonaliseringe Engels moet vanaf de start van het vak structureel ingeroosterd wordene
Vvto is, net als tweetalig voortgezet onderwijs, voor alle leerlingen geschikt, met extra en
gediferenseerde aandacht voor (taal)zwakke leerlingene Voor jonge leerlingen is het een uitdaging;
meertalige leerlingen profteren van eerdere taalverwervingservaringen; voor dyslecten is jong
beginnen met Engels luisteren en spreken goede
Na oriëntase kan de school vvto op een zorgvuldige manier invoeren, als beslissing op schoolniveau,
met deelname van het gehele teame De ontwikkeling van een in een schoolplan verankerd
programma, een leerlijn en een goede voorbereiding van de leraren is wenselijke Scholen kunnen
profteren van ervaringen van voorlopers en van ondersteunende instanses als het Europees
Platforme
Onderzoek naar vvto neemt toee Er zijn nog geen nadelig efecten gevondene In Nederland is er het
Early-Bird-project en FLIPP-onderzoek (naar het efect van 15% onderwijssjd in het Engels)e Jonge
Engelstalige kinderen in Canada blijken met vvto goed Frans te leren spreken en verstaane Ook is
onderzocht wat de belangrijkste pedagogische principes zijn en er is vergelijkend onderzoek gedaan,
naar aspecten voor een goed rendement, in verschillende landen (ELLiE)e
1.5 Contint and Lannuani Intinratid Liarninn
Vvto (kleuterCLIL), in midden- en bovenbouw vaak Content and Language Integrated Learning (CLIL)
genoemd, is een vorm van tweetalig onderwijs waarbij vakinhouden en vreemdetalenonderwijs
worden geïntegreerd, gemiddeld 1 à 2 uur per weeke Het leidt vaak tot verbetering van de
onderwijskwaliteit in de school omdat ook algemene leer- en ontwikkelingstheorieën worden
geïntegreerde
Tweetalig onderwijs (to) is populair in veel landene Het doel is het verkrijgen van een betere
taalbeheersing en internasonale oriëntasee Voordelen voor de leerling: sjdwinst omdat de leerling
taal en vak tegelijk leert; taal leren in een betekenisvolle context; leerlingen leren efciënter leren en
hebben een acseve rol; betere kansen op de (internasonale) arbeidsmarkte Voordelen voor de
leraar: veel betekenisvol taalaanbod en lesmateriaal; gemosveerde leerlingen; integrase van vakken;
kwaliteitsimpuls aan onderwijse Voordelen voor ouders: hun kinderen leren één vreemde taal goede
Kantekeningen bij CLIL:
- Bij de start zijn leerlingen soms onzeker
- Leraren moeten het Engels goed beheersen (B2/C1)
- Bij 'late onderdompeling' (in het voortgezet onderwijs) hebben leerlingen in het begin soms moeite
1.1 Roe van ' uropa' in hit taeinondirwijs
Met een Europees talenbeleid wil de Europese Unie (EU) het leren van twee talen naast de
moedertaal (M+2) vanaf jonge leefijd ssmulerene Een van deze talen is een gemeenschapstaal of
lingua franca: een taal die door grote groepen mensen met verschillende moedertalen als
gemeenschappelijke taal gebruikt kan wordene In Nederland is vanaf 1986 Engels in het
basisonderwijs (Eibo) en op de Pabo verplicht; niet in het speciaal basisonderwijse Meestal wordt
Engels vanaf groep 7 gegeven, maar het aantal scholen met vroeg vreemdetalenonderwijs vanaf
(vvto) groep 1 groeit explosiefe In de meeste Europese landen leren de leerlingen Engels in het
basisonderwijs (Eibo) als vreemde taal; Frans en Duits staan op de tweede plaatse
1.2 Stand van zakin van nnies in hit basisondirwijs
Scholen mogen eerder dan groep 7 met Engels beginnen, het aantal uren is niet voorgeschreven en
de school kiest zelf hoe Engels wordt ingeroosterd: een of meerdere lessen per weeke Voor de
consnuïteit is het goed als er iedere week enkele lessen Engels worden gegevene Bij invoering van
Engels zijn vier voorwaarden genoemd voor Eiboe Twee voorwaarden bij de invoering zijn nog niet op
orde: Engels heef nog geen geïntegreerde plaats in het basisonderwijs en de longitudinale leerlijn
van Eibo naar het voortgezet onderwijs ontbreekte De andere twee waar wel aan voldaan is luidden;
De leraren in het basisonderwijs worden opgeleid om Engels te geven en er wordt lesmateriaal voor
Eibo ontwikkelde
Het uitgangspunt van de kerndoelen is communicasef Engelse Met de communicaseve aanpak leren
de leerlingen Engels gebruiken in alledaagse situase, schrifelijk en mondelinge De zes belangrijkste
kenmerken van deze aanpak:
1e Goed taalaanbod: gevarieerd en in alledaagse thema's
2e Voorkennis: veel ruimte voor individuele variases
3e Situasoneel Engels: aanbod van meteen toepasbare standaardzinnene Leren niet woorden in rijtjes
uit hun hoofd, maar maken zich de woorden eigen sjdens de communicase met elkaare Leren
grammasca door gebruik van standaaardzinnen en niet door uitleg van regelse e oefenen in echte
situases zodat ze het snel kunnen gebruiken in alledaagse situasese
4e Realisssch taalgebruik: geen vereenvoudigd maar 'echt' Engels
5e Samenhang tussen de vaardigheden: luister-, spreek-, lees- en schrijfvaardigheid
6e Ondersteuning door de leraar: begeleiding naar zelfredzaamheide
Leerlingen vinden Engels leren leuk maar soms ook wel moeilijke Vooral voor taalzwakke en
anderstalige leerlingen is het gebruik van Engels als voertaal in de les en het kant-en-klaar aanbieden
van Engels noodzakelijke Door een situasoneel aanbod, kunnen de leerlingen het Engels meteen
gebruikene Met diferensase speel je in op verschillen: bij weinig voorkennis van Engels is een
langere sslle periode nodig en bij veel voorkennis passen verdiepings- en uitbreidingsopdrachtene
Dyslecssche leerlingen zijn juist gebaat bij een vroege start met Engels verstaan en sprekene
Er zijn vier kerndoelen en daarvan afgeleide tussendoelen en leerlijnen voor Engels in het
basisonderwijse Communiceren en een posiseve houding staan centraale
,Dat de groepsleraar meestal Engels geef, heef voor- en nadelene De groepsleraar zal aan een goede
beheersing van het Engels moeten (blijven) werken; audiofragmenten van het lespakket en de
praksjksps in de handleiding geven ondersteuninge
Het Europees Referensekader (ERK) is een vastgesteld Europees raamwerk van
niveauomschrijvingen voor moderne vreemde talen met zes niveaus voor de vaardigeden luisteren,
lezen, spreken en schrijven: A1 en A2 is de basisgebruikere B1 en B2 is voor de onafankelijke
gebruikere C1 en C1 is voor de vaardige gebruikere e Nederlanders uiten zich gemakkelijk in het Engels
maar blijven vaak steken op een basisniveau (A2) terwijl je vaak minimaal niveau B2 nodig hebt voor
een serieus gespreksonderwerpe
Er is veel les- en aanvullend materiaal, zowel voor de Nederlandse als de internasonale markt, maar
goed materiaal is geen garanse voor goede lessene Met krissch gebruik van lesmateriaal wordt het
leerrendement vergroote Je werkt vanuit de visie van de school vanuit de vakdidacsek naar de
kerndoelene Het materiaal dat beschikbaar is voor Eibo is: Nederlandse lespakketen voor Engels,
voor de Nederlandse markte Engelstalige leergangen Engels voor de internasonale markt, die goed
bruikbaar zijn in Nederland e Engelstalige leerlingen voor een specifeke markt die meestal niet
geschikt zijn voor het onderwijs in Nederlande
Recente ontwikkelingen laten een toename zien van:
- Buitenschoolse voorkennis aan Engels, ook bij kleuters
- Kinderen in meertalige gezinnen met als gevolg meertaligheid en meer talen in de school
–Mulsmedia in de school en de intrede van de digitale leraar
- Er komen steeds meer lesmaterialen voor jonge leerlingen
- Het ERK wordt in het talenonderwijs geïmplementeerde
Leren communiceren is het belangrijkste uitgangspunt voor de vakdidacsek voor Eiboe De didacsek
voor tweetalig basisonderwijs (vroeg vreemdetalenonderwijs (vvto) en Content and Language
Integrated Language (CLIL)) is volop in ontwikkelinge Bij CLIL worden enkele vakken op de basisschool
in het Engels gegevene
Uit de meeste recente peiling (PPON) blijkt dat 50% van de leerlingen geen voldoende standaard
bereikt voor woordenschat, lezen, luisteren en spreken; uitspraak is wel voldoendee De
verbeterpunten: opleiding en nascholing van leraren; sjdsinvestering in de school en verbetering van
het rendement van Engelse
1.3 Groii van vroin vriimditaeinondirwijs nnies
De prognose is dat er in 2015 meer dan 1000 vvto-scholen zijn: 1/7 van het totale aantal scholene
Vaak verbetert met vvto ook de kwaliteit in de gehele school door de bewuste keuze voor vvto en de
deelname van het gehele teame Op een vvto-school zal het uitstroomniveau Engels hoger zijne
Belangrijke redenen die scholen geven voor vvto zijn: jonge kinderen leren spelenderwijs, leren van
een tweede taal op jonge leefijd leidt tot een betere uitspraak en de algemene vaardigheid om talen
te leren wordt groter met een vroege starte
Scepsis over vvto wordt niet onderbouwd door feiten of onderzoeke
1.4 Vranin ovir vroin vriimditaeinondirwijs
Startleefijd: jonge kinderen leren spontaner dan oudere leerlingene Scholen kiezen voor vvto
, vanwege het spelenderwijs leren, de goede uitspraak die de leerlingen krijgen en de posiseve
uitwerking op het Nederlands en andere talen en vaardighedene
Het aantal uren vvto Engels varieert van een half uur tot meer dan een uur per week, bij voorkeur
verdeeld over meerdere lesmomentene Meer uren Engels levert een hoger niveau maar het is niet
rechtevenredig met het aantal urene Leerlingen komen met enkele uren Engels per week tot spreken;
met minder lessjd blijf het produceren(spreken) van taal beperkte Belangrijker zijn een
ononderbroken leerlijn( om taalverlies te voorkomen), de intensiteit van het programma, de
leerkracht(taal)vaardigheden en de kindsjd(sjd dat de kinderen zelf Engels spreken)e Ook de
verdeling van de uren varieerte Idealiter maakt Engels deel uit van een integrale leerlijn, gekoppeld
aan internasonaliseringe Engels moet vanaf de start van het vak structureel ingeroosterd wordene
Vvto is, net als tweetalig voortgezet onderwijs, voor alle leerlingen geschikt, met extra en
gediferenseerde aandacht voor (taal)zwakke leerlingene Voor jonge leerlingen is het een uitdaging;
meertalige leerlingen profteren van eerdere taalverwervingservaringen; voor dyslecten is jong
beginnen met Engels luisteren en spreken goede
Na oriëntase kan de school vvto op een zorgvuldige manier invoeren, als beslissing op schoolniveau,
met deelname van het gehele teame De ontwikkeling van een in een schoolplan verankerd
programma, een leerlijn en een goede voorbereiding van de leraren is wenselijke Scholen kunnen
profteren van ervaringen van voorlopers en van ondersteunende instanses als het Europees
Platforme
Onderzoek naar vvto neemt toee Er zijn nog geen nadelig efecten gevondene In Nederland is er het
Early-Bird-project en FLIPP-onderzoek (naar het efect van 15% onderwijssjd in het Engels)e Jonge
Engelstalige kinderen in Canada blijken met vvto goed Frans te leren spreken en verstaane Ook is
onderzocht wat de belangrijkste pedagogische principes zijn en er is vergelijkend onderzoek gedaan,
naar aspecten voor een goed rendement, in verschillende landen (ELLiE)e
1.5 Contint and Lannuani Intinratid Liarninn
Vvto (kleuterCLIL), in midden- en bovenbouw vaak Content and Language Integrated Learning (CLIL)
genoemd, is een vorm van tweetalig onderwijs waarbij vakinhouden en vreemdetalenonderwijs
worden geïntegreerd, gemiddeld 1 à 2 uur per weeke Het leidt vaak tot verbetering van de
onderwijskwaliteit in de school omdat ook algemene leer- en ontwikkelingstheorieën worden
geïntegreerde
Tweetalig onderwijs (to) is populair in veel landene Het doel is het verkrijgen van een betere
taalbeheersing en internasonale oriëntasee Voordelen voor de leerling: sjdwinst omdat de leerling
taal en vak tegelijk leert; taal leren in een betekenisvolle context; leerlingen leren efciënter leren en
hebben een acseve rol; betere kansen op de (internasonale) arbeidsmarkte Voordelen voor de
leraar: veel betekenisvol taalaanbod en lesmateriaal; gemosveerde leerlingen; integrase van vakken;
kwaliteitsimpuls aan onderwijse Voordelen voor ouders: hun kinderen leren één vreemde taal goede
Kantekeningen bij CLIL:
- Bij de start zijn leerlingen soms onzeker
- Leraren moeten het Engels goed beheersen (B2/C1)
- Bij 'late onderdompeling' (in het voortgezet onderwijs) hebben leerlingen in het begin soms moeite
