Samenvatting Lecture 4 General linear model, uitgebreide uitwerking in het Nederlands

Lecture 4 The general linear model
Deductee gagateoverehetetestenevganehypotheses.e enehypotheseeise ebgaseerdeopeeenetheorieoeeene oede
onderbouwdeprincipee(model)edgateeenebepgagaldefenomeeneverklgagard.eFenomeneneinedeesocigalee
wetenschgappenezijneveelemoeilijkereteeonderzoeken,eomdgatezeeveelecomplexerezijneeneuiteveelemeere
verschillendeecomponentenebestgagan.e enetheorieebeschrijfeeenetheoretschemodeleinewoorden.e

S Meiseeenetheorieeineeenemodeleerepresenteertehetetheoretscheemodel.eeJeehoefemgagareéénegangalyse
teedoeneomegalejeehypotheseseteetesten.eDitedoeejeeduseineAMOS.e

XekganedeeoorzgagakezijnevooreYewganneereero

1. Relationshipoeverganderin eineXezor tevooreeeneverganderin eineY
2. Tempioral precedenceoeXekomtevooreYeinetjd
3. Nionspuriiousooeereise eenegandereeverklgarin evoore(ookeeenerelgateegalsegandereevgarigabelene
wordenetoe evoe d).e

Stgatestekenekunnenenooitecgausgaliteiteverklgareneeiseeenetheoretscheevrgaga .eJeekganejeeexperimentezoe
indelenedgatejeehetewelestgatstschekganetesten,eomdgatejeeweete(uitedeetheorieeofedoorelo ischengaetee
denken)ewgatevoorewgate in .e nejeeweetedgateere eenegalterngateveeverklgarin eis.e

Voorspelleneisenietehetzelfdeegalsecgausgaliteitee gagatengamelijkegalleeneoveredeerelgateetusseneXeeneYe
(zoweleXekganeYevoorspellenegalseYekganeXevoorspellen).eStgatscheemodellenekunnenerelgateseonthullen,e
mgagareconclusieseoverecgausgaliteitezijnegaltjde ebgaseerdeopeeenemethodeeofetheorie.e

Tweeesoorteneonderzoekstrgadites

Experimenteel onderzoek voldoetegaganedeevoorwgagardeevganecgausgaliteit,ejee gagatengamelijkeopzoekengagare
eenerelgate,ejeemganipuleerteuitkomsteneenevigaerandiom assignmentezor ejeeervooredgateganderee
vgarigabelene eenerolekunnenespelen.e

Randiom samplingeenerandiom assignmenteiseietseganderse->esgamplin e gagateoveredeedeerepresentgatee
vganedeepopulgatee( energalisgateemo elijkemetedeesgamenlevin ).eGgagateovere energalisgate.eAssignmente
gagateoveredee roepenedieejeeinejeeexperimenteindeelt,edgatedieergandomezijnein edeeldeomeverschillene
tussene roepeneteevoorkomen.e

Correlationeel onderzoeko

- Rgandomesgamplin oezodgate energalisgateemo elijkeis
- Metenevganegandereevgarigabelen
o Nemenegandereevgarigabelenemee
o Deeefectenewordene‘partaled iout’;econtrolerenevoorewgatebijvoorbeeldeteemgakeneheefe
mete eheu ene(kofedrinkersehebbeneeenebetere eheu enedganenietekofedrinkers).eeer
kunnenedin enezijnedieejeeoverehetehoofdeziete(jeekganenietevooregallesecontroleren).e
- Hetestgatementeoverecgausgaliteiteiseproblemgatschh evgagarlijkhfout.e

Correlgatoneeleonderzoekeekganejeekindereneveelelgan erevol en,edusekganejuisteheele oedehelpeneome
bijvoorbeeldedeeontwikkelin evganekindereneteevol en.eBijeexperimenteelekganeditelgast ezijn.e

Contolerenevoorebepgagaldeevgarigabelene

Isiolate the efect iof Xeenecontrolereneisehetzelfde.eDuseijsemeereinbrgaken,emgagaredgateheefeniksetee
mgakenemeteijs,emgagaremeteheteweer.

rezijnetweeemganierenewgagaropejeekganecontrolereno

, 1) xperimenteelecontrolerenedooreheteenkelelgatenevoorkomenevganedieevgarigabelenedieejeewilte
meteneenerandiom assignment.e
2) Stgatschecontrolereneeeenederdeevgarigabeletoevoe enegalsecontroleevgarigabeleinecorrelgatoneele
onderzoek.e

General linear miodel

Vganuitedee eschiedenise ebruikeneexperimenteeleonderzoekeenecorrelgatoneleestudieseganderee
methodes,emgagaredezeezijnenietepereseeganderseinewgateereuitekomt.e

xperimenteeleonderzoekoe

- AngalysiseofevgariganceeeANOVA.
- AngalysiseofecovgariganceeeANCOVA.e

Correlgatoneeleonderzoekoe

- Multpleere ressieegangalysee

Alleedrieedeegangalysesezijneliniar miodelseehetezijnegallemgagaleverschillendeeinterpretgatesevganehetzelfde.e
Deeeneemethodee(correlgateeonderzoek)e ebruiktegandereedganedeegandere(experimenteel).eHeteise
gallemgagaleeenemganiereomeeenelinegairemodeleteepresenteren.e

IneANCOVAebenejeeniete eïnte reerdeinedeeefecteopehetemodelevganedeecontroleevgarigabeleeenedgagarome
mgagakejeeeenenieuwe emiddeldeevooredeeXewgagaredeecontroleevgarigabelenieteineverwerkteis.e

Bijere ressieekganejeeei enlijkedezelfdeetoetsedoenegalsebijeANOVAeejeemoetedganedummyevgarigabelene
gaganmgakenevooredee roepene(eeneminderedganehetegagantgale roepen,eomdgatedeeeerstee roepejeereferente
cgate orieeis.e

enevoorbeelde–eANOVAhRe ressie