Samenvatninaliemenenrechtswetenschapn2ea
‘’InleidinininnhetnNederlandsenrecht’’
H1
Inndensamenlevininheefnhetnrechtndentaaanomnzonmoielijaenconfictenntenvooraomennenn
bestaandenconfictennopntenlossen.nHetnrechtntrachtndenvredeninndensamenlevinintenbewarenn
doorndenbelaniennvanndeniemeenschapnenndenbelaniennvanndenindividuelenledennvannden
samenlevinintenbeschermen.nRechtsreielsnhebbennalsndoelnomnmenselijaeniedraiiniennten
ordenennenndaarmeenooantenuniformeren,ndoordatnzenvoorniedereennielijaelijanvannarachtn
zijn.nNaastnhetnordenennvannmenselijaniedraindoornhetnstellennvannrechtsreiels,nheefnhetn
rechtnnoineennbelanirijaenfuncte.n enreielsnmoetennwordenniehandhaafd,nernmoetntoezichtn
wordenniehoudennennniet-nalevininmoetnaanneennrechternaunnennwordennvoorieleid.n
Tweenfunctesnvannrecht:
- Hetnrechtnordentnmenselijaniedraindoornhetnstellennvannreiels.
- Hetnrechtnzoritndatndienreielsnwordenniehandhaafdndoornieschilbeslechtni.
Recht is het geheel van geldende regels, positee recht genoemd. enrechtsreielsnvannhetn
objecteve rechtnordenenndenverhoudinienntussennpersonenndoornaannhennbevoeidhedennenn
verplichtnienntoentenaennen.nOnderneennsubjectee rechtnverstaannwendenbevoeidheidndien
iemandninneennconcreetnievalnaanneennreielnvannobjectefnrechtnontleent.nHetnrechtnheefn
tweenbeteaenissen:naliemenenreielsnennindividuelenbevoeidheid.nOndernwetnverstaannwen
elaenaliemeennieldendenieschrevennrechtsreielndienafomstinisnvanneenntotnwetievinin
bevoeidnoverheidsoriaan.nRechtsbronnennvannhetnNederlandsenrechtnzijn:
1. enwet
2ea. enjurisprudenten denrechtspraaa)
3. eniewoonte
4. Verdraiennennsommiienbesluitennvannvolaenrechtelijaenorianisatesn
Iedernlandnbepaaltnbinnennzijnnirondiebiedndenomvaninenninhoudnvannzijnnnatonalen
rechtsstelselnennhetnstaatniedernlandninnbeiinselnvrijninnzijnnwetievinintenreielennwatnhetnnodii
achtnenntenbepalennwelaenbevoeidhedennaannhetnbestuurnenndenrechterlijaenmachtn
toeaomen.n itnwordtnsoevereiniteitnienoemd.nHetndeelnvannhetninternatonaalnrechtndatn
rechtsreielsnbevatnovernhetnveraeerntussennstatennonderlininennhetnveraeerntussennstatennenn
volaenrechtelijaenorianisates,nwordtnhetnvolkenrecht ienoemd.nEennverdragnisneenn
schrifelijae,nbindendenreielinintussennstatennonderlininofnstatennennvolaenrechtelijaen
orianisates.nNederlandnaentneennmonistschnsysteem;nrechtsreielsnuitneennverdrainaunnenn
deelnuitmaaennvannhetnnatonalenrechtnzonderndatneerstnomzetnininnnatonaalnrechtnnodiinis.
HetnieheelnvannrechtsreielsndienafomstinisnvanndenEuropesenUnienwordtnhetnEuropeesn
UnierechtnofnhetnrechtnvanndenEuropesenUnienienoemd.nHetninternatonalenrechtniaatninn
,sommiienievallennvoornhetnnatonalenrecht,nwelaeniereieldninnart.n93nenn94nvannden
Grondwet.n
Reielsndienbetreaaininhebbennopndenrechtennennplichtennvannpersonenninnhunnonderlinin
veraeer,nwordennreielsnvannmaterieel rechtnienoemdn ierichtnopndeninhoud).nReielsnovernden
wijzenvannprocederennbijndenrechternwordennreielsnvanneormeel recht/procesrechtnienoemdn
ierichtnopndenprocedure).n
Het staatsrechtnbevatndenreielsndienbetreaaininhebbennopndenorianisatenvanndenStaatnennzijnn
orianennennopndenbevoeidhedennvanndienorianen.nHetnomvatnooandenverhoudininvannden
buriersntotndenStaatnenndenmoielijahedenndienburiersnhebbennomninvloednuitntenoefenennopn
hetnfunctonerennvanndendiversenstaatsorianen.nHetnwetelijanfundamentnvannhetnstaatsrechtn
wordtnievormdndoorndenGrondwet.nGrondrechtennzijnntenonderscheidenninnvrijheidsrechtenn
vrijheidnvanniodsdienst),npoliteaenirondrechtenn aiesrecht)nenndensocialenirondrechtenn
verplichtenndenoverheidnomnzichninntenspannennvoornhetnaliemeennwelzijn,nonderwijsnetc.).n
Het bestuursrechtnheefndenjuridischenbestuursactviteitnvanndenoverheidntotnonderwerp.n en
belanirijastenwetelijaenreielininvannhetnbestuursrechtnisndenAliemenenwetnbestuursrechtn
Awb).nHetnmateriëlenbestuursrechtnhoudtnzichnbeziinmetndenbevoeidheidnvann
bestuursorianenntotnhetnmaaennvannbeschiaainiennennmetndenvereistenndienaanneenn
rechtsieldiienbeschiaaininwordenniesteld.n
Het straerecht bedreiitnbepaaldenbepaliniennmetnstraf.nHetnmaterielenstrafrechtnieefnaann
welaeniedraiiniennstrafaarnzijn,nwiendendadernisnennwelaenstrafennaunnennwordenn
opieleid.n itnisnirotendeelsnneerieleidninnhetnWetboeanvannStrafrechtn Sr).nHetnformelen
strafrecht/strafprocesrechtnbevatnvoorschrifennomtrentndenianinvannzaaennbijndenopsporini,n
hetnonderzoeanenndentenuitvoerleiiininvanndenstraf.n itnisniereieldninnhetnWetboeanvann
Strafvorderinin Sv).nHetnbelanirijastenaenmeranvannstrafnisnleedtoevoeiininaanndendader.n
Strafarenfeitennaunnenndoornzowelnnatuurlijaenalsnrechtspersonennwordenniepleeid.n
Het burgerlijk recht/privaatrechtnheefndenjuridischenbetreaainienntussennpersonennonderlini
totnonderwerp.n itnisniereieldninnhetnBurierlijanWetboean BW).nHetnpersonen-nennfamilierecht
ennhetnrechtspersonenrechtnzijnnhiernooanonderdeelnvan.nHetnvermoiensrechtnisnhetnieheeln
vannreielsnovernhetnvermoiennvanneennpersoon.nEennvermoiennisnhetnieheelnvannallenrechtenn
ennplichtennvanneennpersoonndienopnieldnwaardeerbaarnzijnnennooanoverdraaibaarnzijn.n
Het arbeidsrechtnwordtnomschrevennalsnhetnieheelnvannrechtsreielsndatnbetreaaininheefnopn
denarbeidsverhoudininvannpersonenndieninnloondienstnwerazaamnzijn.nHetnonderdeelnvannhetn
arbeidsrechtndatnzichnmetnhetnstelselnvannsocialenvoorzieniniennbeziihoudt,nwordtnhetn
sociaal zekerheidsrechtnienoemd.n
Ernaannonderscheidnwordenniemaaatninnhetnpubliearechtnennhetnprivaatrecht.nHetn
publiearechtnomvatnhetnstaatsrecht,nhetnbestuursrecht,nhetnstrafrechtnennhetnvolaenrecht.n
Hetnprivaatrechtnbetrefndenonderlinienbetreaainienntussennpersonen.n
, Publiekrecht
Staatrecht Bestuursrecht Strafrecht Volaenrecht
Materieel Formeel Materieeln Formeeln
Bestuursrecht Bestuurs- Strafrechtn Straf-
Procesrecht Procesrecht
Privaatrecht
Materieeln Formeel
Privaatrechtn Burierlijanprocesrecht
Personen-nenn Rechts- Vermoiens-
familierecht personenrecht rechtn
,H2
enTriasnPolitcan Montessuieu)nisneenntheorienoverndenvormievininvannonsnstaatsbestel.nHijn
vreesdendatnalsnallenmachtnbijndenstaatnzounliiien,ndatneennbedreiiininaonnvormennvoornden
buriers.n annisnernspraaenvannmachtsconcentratenennmoetnvoorntrannienwordennievreesd.n
Omndezenievarenntenvooraomennmoestenndenverschillendentaaennvanndenstaatnwordenn
onderverdeeldnaannverschillendenorianen.nOpndezenmaniernwordtnvooraomenndatn1noriaann
allenmachtnnaarnzichntoenaanntreaen.n itnwordtnooanaanieduidnalsndenleernvannden
machtenscheidini.n itnbetrefndusneennscheidininvann staatsrechtelijae)nbevoeidheden.n en
staatsmachtnmoetnwordennverdeeldnoverndrienmachten:neennwetievende,neennuitvoerenden
enneennrechtspreaendenmacht.n ezendrientaaennwordenndoorndrienafzonderlijaenorianenn
uitieoefend.nElaenoriaannwordtnbelastnmetnnietnmeerndannalleennzijnneiienntaaa/functe.n itn
alleennisnonvoldoendenomnmachtsmisbruiantenvooraomen.nEenntweedenmechanismenisneenn
systeemnvannchecks and balances.nHetnhoudennvanntoezichtnenneennzeaernmachtsevenwichtn
waarbijnbevoeidhedennielijaelijanwordenniedeeld.nLegisme,nhetniehelenpositevenrechtnwordt
uitsluitendndoorndenwetievernieschapen.nRousseaun volontenieneralen=naliemenenwilnvannalle
buriers)nvondnnetnalsnMontessuieundatnhetnrechtnafomstinmoestnzijnnvannhetnvola.n
InnNederlandnisnernieennstriatenscheidininvanndenmachten.nZonzitndenreierininzowelninnden
wetievendenalsndenbestuurlijaenmacht.n
De wetgevende machtnwordtninnNederlandnievormdndoorndenreierininenndenStaten-Generaaln
SG)niezamenlijan art.n81nGrondwet).n enStaten-Generaaln ooanparlementnienoemd)nbestaatn
uitndeneersten ieaozennvianprovincialenstaten)nenntweedenaamern rechtstreeasndoornhetnvolan
ieaozen)nennverteienwoordiitnhetniehelenNederlandsenvolan art.n50nenn51nGrondwet).n
ReierininennSGnzijnnsamennbevoeidntotnhetnmaaennvannweten.n enreierininbevatndaarnaastn
ooaneennzelfstandiienbevoeidheidnomnwetievinintenmaaen,ndenSGnaannhierndannalleennmaarn
controlenopnuitnvoeren.n
De uitvoerende machtnwordtnuitievoerdndoorndenreierini.n enreierininwordtnievormdndoorn
denaonininenndenministersn art.n42eanlidn1nGrondwet).nOoanisnerneennministerraad,nwelaenwordtn
ievormdndoornallenministersntezamen,nmetnalsnhoofdndenminister-presidentn art.n45n
Grondwet).nHetnaabinetnwordtnievormdndoorndenministersnenndenstaatssecretarissen.nEenn
besluitnvanndenreierininisneennaoninalijanbesluitn KB).nErnbestaannbeschiaainiennennaliemenen
maatreielennvannbestuurn AMvB).nAlsndenreierininzelfneennreielntoepast,ndienieldtnvoorneenn
individueelnieval,ndannheetndatneennbeschiaaini.nAlsndenreierininzelfstandiinnaderenreielsn
maaat,ndanniebeurtnditninneennAMvB.n usnalsndeninhoudnvanneennKBnuitnwetievininbestaat,n
wordtnhetnbesluitneennAMvBnienoemd.
*Wetievendenmachtn=nreierinin+nStaten-Generaal.
*Uitvoerendenmachtn=nreierini.
*Reierinin=naoninin+nministers.
*Ministerraadn=nministersn+nminister-president.
*Kabinetn=nministersn+nstaatssecretarissen.
, De rechtsprekende machtnwordtninnNederlandnuitievoerdndoornonafanaelijaenenn
onpartjdiienrechters.n enbelanirijastentaaanvannhunnisnbeslechtninvannieschillennopnbasisn
vannaliemenenreiels,nwetievini.nSomsnisnernieennieschil,nmaarnmoetndenrechterntochnietsn
vastleiiennvoorneennburier,nditnwordtneennbeschiaaininienoemd.n enrechternisnnietnbevoeidn
omnwetievinintenmaaen.n
Naastndenspreidininvannmachtnbinnenndencentralenoverheid,naentnNederlandnooaneenn
spreidininvannmachtntussenndencentralenorianenn parlementnennreierini)nennden
publiearechtelijaenlichamenn provincies,niemeentennennwaterschappen).n itnwordtn
decentralisate ienoemd.nHetnstaatsrechtnaentntweenvormennvanndecentralisate:nterritorialen
ennfunctonelendecentralisate:
1. Territoriale decentralisateenaomtntotnuitnininnhetnbestaannvanndenlaierenoverheden.nZen
hebbennbepaaldenbevoeidhedenndienzijnuitoefenennbinnenneennbepaaldnirondiebied.n en
uitoefenininvannwetievendenennbestuurlijaenbevoeidhedenndoornprovinciesnenn
iemeentenndientnbeperatntenblijvenntotn‘deneiiennhuishoudini’.
2ea. Functonele decentralisateenbeteaentndatnaannpubliearechtelijaenlichamennwetievendenen
bestuurlijaenbevoeidhedennzijnntoeieaendnmetnhetnooinopnhetnverwezenlijaennvanneenn
specifeaendoelstellini.n
Autonomieenhiervannisnspraaenalsniemeentennennprovinciesndenbevoeidheidnhebbennomn
zelfstandiindinienntenreielennenntenbesturen.n
Medebewind:nhierbijnmoetenniemeentennennprovinciesnopnirondnvanndenwetnmeeweraennaan
denverwezenlijaininvannhetieennopncentraalnniveaunalnisniereieldnofnbesloten.nGeennspraaen
vanneenneiiennbeleid.n
Nederlandnisneenndemocrate. nnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnn
enbelanirijastenaenmeraennvanndenNederlandsendemocratenzijn:
- Ernisneennvolasverteienwoordiierndienisnieaozenndoornmiddelnvannvrijenenneerlijaen
veraiezinien.
- enStaatnisneennrechtstaatndienisniebaseerdnopndenGrondwet.
- Ernisneennparlementairnstelselndatninhoudtndatndenvolasverteienwoordiiininhetnlaatsten
woordnheefnoverndenvraainofndenreierininofneennministernaannhetnbewindnaannblijven.
- Ernisneennaantalnfundamentelenrechtenndienbijnelanmensnhorennennwaarninndenautonomien
vannhetnindividunteienoverndenoverheidnisniewaarborid:ndenirondrechten.
Nederlandnisneennmonarchie:nwijnaennenneennaoninischapndatndoornhetnHuisnvannOranje-
Nassaunvianerfopvoliininwordtnvervuld.nWijnzijnneennconsttutonele monarchie:ndenplaatsnvann
denKoninininnhetnstaatsbestelnisninndenirondwetn denconsttute)nveranaerd.n
Onsntypendemocratenwordtnrepresentatevendemocratenienoemd,ndenledennvanndenorianenn
verteienwoordiienndenbevolaini.nInnonsnirondwetnzijnntweentypennaiesrechtnopienomen:n
actefnennpassiefnaiesrecht.nActee kiesrechtnisnhetnrechtnomnledennvannden
verteienwoordiiendenorianenntenaiezen.nPassiee kiesrechtnisnhetnrechtnomninnzo’nnoriaannten
wordennieaozen.
‘’InleidinininnhetnNederlandsenrecht’’
H1
Inndensamenlevininheefnhetnrechtndentaaanomnzonmoielijaenconfictenntenvooraomennenn
bestaandenconfictennopntenlossen.nHetnrechtntrachtndenvredeninndensamenlevinintenbewarenn
doorndenbelaniennvanndeniemeenschapnenndenbelaniennvanndenindividuelenledennvannden
samenlevinintenbeschermen.nRechtsreielsnhebbennalsndoelnomnmenselijaeniedraiiniennten
ordenennenndaarmeenooantenuniformeren,ndoordatnzenvoorniedereennielijaelijanvannarachtn
zijn.nNaastnhetnordenennvannmenselijaniedraindoornhetnstellennvannrechtsreiels,nheefnhetn
rechtnnoineennbelanirijaenfuncte.n enreielsnmoetennwordenniehandhaafd,nernmoetntoezichtn
wordenniehoudennennniet-nalevininmoetnaanneennrechternaunnennwordennvoorieleid.n
Tweenfunctesnvannrecht:
- Hetnrechtnordentnmenselijaniedraindoornhetnstellennvannreiels.
- Hetnrechtnzoritndatndienreielsnwordenniehandhaafdndoornieschilbeslechtni.
Recht is het geheel van geldende regels, positee recht genoemd. enrechtsreielsnvannhetn
objecteve rechtnordenenndenverhoudinienntussennpersonenndoornaannhennbevoeidhedennenn
verplichtnienntoentenaennen.nOnderneennsubjectee rechtnverstaannwendenbevoeidheidndien
iemandninneennconcreetnievalnaanneennreielnvannobjectefnrechtnontleent.nHetnrechtnheefn
tweenbeteaenissen:naliemenenreielsnennindividuelenbevoeidheid.nOndernwetnverstaannwen
elaenaliemeennieldendenieschrevennrechtsreielndienafomstinisnvanneenntotnwetievinin
bevoeidnoverheidsoriaan.nRechtsbronnennvannhetnNederlandsenrechtnzijn:
1. enwet
2ea. enjurisprudenten denrechtspraaa)
3. eniewoonte
4. Verdraiennennsommiienbesluitennvannvolaenrechtelijaenorianisatesn
Iedernlandnbepaaltnbinnennzijnnirondiebiedndenomvaninenninhoudnvannzijnnnatonalen
rechtsstelselnennhetnstaatniedernlandninnbeiinselnvrijninnzijnnwetievinintenreielennwatnhetnnodii
achtnenntenbepalennwelaenbevoeidhedennaannhetnbestuurnenndenrechterlijaenmachtn
toeaomen.n itnwordtnsoevereiniteitnienoemd.nHetndeelnvannhetninternatonaalnrechtndatn
rechtsreielsnbevatnovernhetnveraeerntussennstatennonderlininennhetnveraeerntussennstatennenn
volaenrechtelijaenorianisates,nwordtnhetnvolkenrecht ienoemd.nEennverdragnisneenn
schrifelijae,nbindendenreielinintussennstatennonderlininofnstatennennvolaenrechtelijaen
orianisates.nNederlandnaentneennmonistschnsysteem;nrechtsreielsnuitneennverdrainaunnenn
deelnuitmaaennvannhetnnatonalenrechtnzonderndatneerstnomzetnininnnatonaalnrechtnnodiinis.
HetnieheelnvannrechtsreielsndienafomstinisnvanndenEuropesenUnienwordtnhetnEuropeesn
UnierechtnofnhetnrechtnvanndenEuropesenUnienienoemd.nHetninternatonalenrechtniaatninn
,sommiienievallennvoornhetnnatonalenrecht,nwelaeniereieldninnart.n93nenn94nvannden
Grondwet.n
Reielsndienbetreaaininhebbennopndenrechtennennplichtennvannpersonenninnhunnonderlinin
veraeer,nwordennreielsnvannmaterieel rechtnienoemdn ierichtnopndeninhoud).nReielsnovernden
wijzenvannprocederennbijndenrechternwordennreielsnvanneormeel recht/procesrechtnienoemdn
ierichtnopndenprocedure).n
Het staatsrechtnbevatndenreielsndienbetreaaininhebbennopndenorianisatenvanndenStaatnennzijnn
orianennennopndenbevoeidhedennvanndienorianen.nHetnomvatnooandenverhoudininvannden
buriersntotndenStaatnenndenmoielijahedenndienburiersnhebbennomninvloednuitntenoefenennopn
hetnfunctonerennvanndendiversenstaatsorianen.nHetnwetelijanfundamentnvannhetnstaatsrechtn
wordtnievormdndoorndenGrondwet.nGrondrechtennzijnntenonderscheidenninnvrijheidsrechtenn
vrijheidnvanniodsdienst),npoliteaenirondrechtenn aiesrecht)nenndensocialenirondrechtenn
verplichtenndenoverheidnomnzichninntenspannennvoornhetnaliemeennwelzijn,nonderwijsnetc.).n
Het bestuursrechtnheefndenjuridischenbestuursactviteitnvanndenoverheidntotnonderwerp.n en
belanirijastenwetelijaenreielininvannhetnbestuursrechtnisndenAliemenenwetnbestuursrechtn
Awb).nHetnmateriëlenbestuursrechtnhoudtnzichnbeziinmetndenbevoeidheidnvann
bestuursorianenntotnhetnmaaennvannbeschiaainiennennmetndenvereistenndienaanneenn
rechtsieldiienbeschiaaininwordenniesteld.n
Het straerecht bedreiitnbepaaldenbepaliniennmetnstraf.nHetnmaterielenstrafrechtnieefnaann
welaeniedraiiniennstrafaarnzijn,nwiendendadernisnennwelaenstrafennaunnennwordenn
opieleid.n itnisnirotendeelsnneerieleidninnhetnWetboeanvannStrafrechtn Sr).nHetnformelen
strafrecht/strafprocesrechtnbevatnvoorschrifennomtrentndenianinvannzaaennbijndenopsporini,n
hetnonderzoeanenndentenuitvoerleiiininvanndenstraf.n itnisniereieldninnhetnWetboeanvann
Strafvorderinin Sv).nHetnbelanirijastenaenmeranvannstrafnisnleedtoevoeiininaanndendader.n
Strafarenfeitennaunnenndoornzowelnnatuurlijaenalsnrechtspersonennwordenniepleeid.n
Het burgerlijk recht/privaatrechtnheefndenjuridischenbetreaainienntussennpersonennonderlini
totnonderwerp.n itnisniereieldninnhetnBurierlijanWetboean BW).nHetnpersonen-nennfamilierecht
ennhetnrechtspersonenrechtnzijnnhiernooanonderdeelnvan.nHetnvermoiensrechtnisnhetnieheeln
vannreielsnovernhetnvermoiennvanneennpersoon.nEennvermoiennisnhetnieheelnvannallenrechtenn
ennplichtennvanneennpersoonndienopnieldnwaardeerbaarnzijnnennooanoverdraaibaarnzijn.n
Het arbeidsrechtnwordtnomschrevennalsnhetnieheelnvannrechtsreielsndatnbetreaaininheefnopn
denarbeidsverhoudininvannpersonenndieninnloondienstnwerazaamnzijn.nHetnonderdeelnvannhetn
arbeidsrechtndatnzichnmetnhetnstelselnvannsocialenvoorzieniniennbeziihoudt,nwordtnhetn
sociaal zekerheidsrechtnienoemd.n
Ernaannonderscheidnwordenniemaaatninnhetnpubliearechtnennhetnprivaatrecht.nHetn
publiearechtnomvatnhetnstaatsrecht,nhetnbestuursrecht,nhetnstrafrechtnennhetnvolaenrecht.n
Hetnprivaatrechtnbetrefndenonderlinienbetreaainienntussennpersonen.n
, Publiekrecht
Staatrecht Bestuursrecht Strafrecht Volaenrecht
Materieel Formeel Materieeln Formeeln
Bestuursrecht Bestuurs- Strafrechtn Straf-
Procesrecht Procesrecht
Privaatrecht
Materieeln Formeel
Privaatrechtn Burierlijanprocesrecht
Personen-nenn Rechts- Vermoiens-
familierecht personenrecht rechtn
,H2
enTriasnPolitcan Montessuieu)nisneenntheorienoverndenvormievininvannonsnstaatsbestel.nHijn
vreesdendatnalsnallenmachtnbijndenstaatnzounliiien,ndatneennbedreiiininaonnvormennvoornden
buriers.n annisnernspraaenvannmachtsconcentratenennmoetnvoorntrannienwordennievreesd.n
Omndezenievarenntenvooraomennmoestenndenverschillendentaaennvanndenstaatnwordenn
onderverdeeldnaannverschillendenorianen.nOpndezenmaniernwordtnvooraomenndatn1noriaann
allenmachtnnaarnzichntoenaanntreaen.n itnwordtnooanaanieduidnalsndenleernvannden
machtenscheidini.n itnbetrefndusneennscheidininvann staatsrechtelijae)nbevoeidheden.n en
staatsmachtnmoetnwordennverdeeldnoverndrienmachten:neennwetievende,neennuitvoerenden
enneennrechtspreaendenmacht.n ezendrientaaennwordenndoorndrienafzonderlijaenorianenn
uitieoefend.nElaenoriaannwordtnbelastnmetnnietnmeerndannalleennzijnneiienntaaa/functe.n itn
alleennisnonvoldoendenomnmachtsmisbruiantenvooraomen.nEenntweedenmechanismenisneenn
systeemnvannchecks and balances.nHetnhoudennvanntoezichtnenneennzeaernmachtsevenwichtn
waarbijnbevoeidhedennielijaelijanwordenniedeeld.nLegisme,nhetniehelenpositevenrechtnwordt
uitsluitendndoorndenwetievernieschapen.nRousseaun volontenieneralen=naliemenenwilnvannalle
buriers)nvondnnetnalsnMontessuieundatnhetnrechtnafomstinmoestnzijnnvannhetnvola.n
InnNederlandnisnernieennstriatenscheidininvanndenmachten.nZonzitndenreierininzowelninnden
wetievendenalsndenbestuurlijaenmacht.n
De wetgevende machtnwordtninnNederlandnievormdndoorndenreierininenndenStaten-Generaaln
SG)niezamenlijan art.n81nGrondwet).n enStaten-Generaaln ooanparlementnienoemd)nbestaatn
uitndeneersten ieaozennvianprovincialenstaten)nenntweedenaamern rechtstreeasndoornhetnvolan
ieaozen)nennverteienwoordiitnhetniehelenNederlandsenvolan art.n50nenn51nGrondwet).n
ReierininennSGnzijnnsamennbevoeidntotnhetnmaaennvannweten.n enreierininbevatndaarnaastn
ooaneennzelfstandiienbevoeidheidnomnwetievinintenmaaen,ndenSGnaannhierndannalleennmaarn
controlenopnuitnvoeren.n
De uitvoerende machtnwordtnuitievoerdndoorndenreierini.n enreierininwordtnievormdndoorn
denaonininenndenministersn art.n42eanlidn1nGrondwet).nOoanisnerneennministerraad,nwelaenwordtn
ievormdndoornallenministersntezamen,nmetnalsnhoofdndenminister-presidentn art.n45n
Grondwet).nHetnaabinetnwordtnievormdndoorndenministersnenndenstaatssecretarissen.nEenn
besluitnvanndenreierininisneennaoninalijanbesluitn KB).nErnbestaannbeschiaainiennennaliemenen
maatreielennvannbestuurn AMvB).nAlsndenreierininzelfneennreielntoepast,ndienieldtnvoorneenn
individueelnieval,ndannheetndatneennbeschiaaini.nAlsndenreierininzelfstandiinnaderenreielsn
maaat,ndanniebeurtnditninneennAMvB.n usnalsndeninhoudnvanneennKBnuitnwetievininbestaat,n
wordtnhetnbesluitneennAMvBnienoemd.
*Wetievendenmachtn=nreierinin+nStaten-Generaal.
*Uitvoerendenmachtn=nreierini.
*Reierinin=naoninin+nministers.
*Ministerraadn=nministersn+nminister-president.
*Kabinetn=nministersn+nstaatssecretarissen.
, De rechtsprekende machtnwordtninnNederlandnuitievoerdndoornonafanaelijaenenn
onpartjdiienrechters.n enbelanirijastentaaanvannhunnisnbeslechtninvannieschillennopnbasisn
vannaliemenenreiels,nwetievini.nSomsnisnernieennieschil,nmaarnmoetndenrechterntochnietsn
vastleiiennvoorneennburier,nditnwordtneennbeschiaaininienoemd.n enrechternisnnietnbevoeidn
omnwetievinintenmaaen.n
Naastndenspreidininvannmachtnbinnenndencentralenoverheid,naentnNederlandnooaneenn
spreidininvannmachtntussenndencentralenorianenn parlementnennreierini)nennden
publiearechtelijaenlichamenn provincies,niemeentennennwaterschappen).n itnwordtn
decentralisate ienoemd.nHetnstaatsrechtnaentntweenvormennvanndecentralisate:nterritorialen
ennfunctonelendecentralisate:
1. Territoriale decentralisateenaomtntotnuitnininnhetnbestaannvanndenlaierenoverheden.nZen
hebbennbepaaldenbevoeidhedenndienzijnuitoefenennbinnenneennbepaaldnirondiebied.n en
uitoefenininvannwetievendenennbestuurlijaenbevoeidhedenndoornprovinciesnenn
iemeentenndientnbeperatntenblijvenntotn‘deneiiennhuishoudini’.
2ea. Functonele decentralisateenbeteaentndatnaannpubliearechtelijaenlichamennwetievendenen
bestuurlijaenbevoeidhedennzijnntoeieaendnmetnhetnooinopnhetnverwezenlijaennvanneenn
specifeaendoelstellini.n
Autonomieenhiervannisnspraaenalsniemeentennennprovinciesndenbevoeidheidnhebbennomn
zelfstandiindinienntenreielennenntenbesturen.n
Medebewind:nhierbijnmoetenniemeentennennprovinciesnopnirondnvanndenwetnmeeweraennaan
denverwezenlijaininvannhetieennopncentraalnniveaunalnisniereieldnofnbesloten.nGeennspraaen
vanneenneiiennbeleid.n
Nederlandnisneenndemocrate. nnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnn
enbelanirijastenaenmeraennvanndenNederlandsendemocratenzijn:
- Ernisneennvolasverteienwoordiierndienisnieaozenndoornmiddelnvannvrijenenneerlijaen
veraiezinien.
- enStaatnisneennrechtstaatndienisniebaseerdnopndenGrondwet.
- Ernisneennparlementairnstelselndatninhoudtndatndenvolasverteienwoordiiininhetnlaatsten
woordnheefnoverndenvraainofndenreierininofneennministernaannhetnbewindnaannblijven.
- Ernisneennaantalnfundamentelenrechtenndienbijnelanmensnhorennennwaarninndenautonomien
vannhetnindividunteienoverndenoverheidnisniewaarborid:ndenirondrechten.
Nederlandnisneennmonarchie:nwijnaennenneennaoninischapndatndoornhetnHuisnvannOranje-
Nassaunvianerfopvoliininwordtnvervuld.nWijnzijnneennconsttutonele monarchie:ndenplaatsnvann
denKoninininnhetnstaatsbestelnisninndenirondwetn denconsttute)nveranaerd.n
Onsntypendemocratenwordtnrepresentatevendemocratenienoemd,ndenledennvanndenorianenn
verteienwoordiienndenbevolaini.nInnonsnirondwetnzijnntweentypennaiesrechtnopienomen:n
actefnennpassiefnaiesrecht.nActee kiesrechtnisnhetnrechtnomnledennvannden
verteienwoordiiendenorianenntenaiezen.nPassiee kiesrechtnisnhetnrechtnomninnzo’nnoriaannten
wordennieaozen.
