Aanick Decoene Fiscaliteit
Deel 1 – Basisbeginselen
Hoofdstuk 1 – Begrip en kenmerken van de belastingen
Wat is ‘belasting’?
Er is geen wettelijke definitie van belasting maar we kunnen belasting
stellen als een bijdrage volgens bepaalde rechtsregels, door de overheid
opgelegd, om uitgaven te doen voor het algemeen belang.
Wat zijn de kenmerken van belasting?
• Financieel doel: overheidsuitgaven financieren, er wordt geen
tegenprestatie verwacht
• Dwingend karakter: bij niet naleving zijn er sancties mogelijk. De
fiscale wet is van openbare orde
Wat zijn geen belastingen?
- Inkomen gelden musea
- Retributies
- Parafiscale heffingen
Wat zijn retributies?
Vergoeding voor geïndividualiseerde dienstverlening – er is een
tegenprestatie!
Vb. tolgelden, parkeergeld, …
,Aanick Decoene Fiscaliteit
Waar kunnen we fiscaal recht situeren?
Privaat recht Publiek recht
Individu VS individu overheid VS individu
- Burgerlijk recht staatsrecht
- Handelsrecht Fiscaal recht
- Sociaal recht strafrecht
Hoofdstuk 5 – Wie mag belastingen heffen?
Wie zijn de heffende overheden?
Federaal
Regionaal
•Gewesten (Vlaams, Waals, Brussels Hoofdstedelijk)
•Gemeenschappen (Vlaams, Frans, Duitstalig)
Lokaal
•Provincies & gemeenten
Publiekrechterlijke instellingen
•Opdracht van algemeen belang
•Vb: instellingen openbaar nut, openbare centra voor maatschappelijk welzijn
Supranationale overheden
•EU
•Vb: douane aan buitengrens; btw
Wat is het begrip ‘non bis in idem’?
- Het is een algemeen rechtsbeginsel dus staat niet omschreven in de
grondwet
- Je kan niet 2X op dezelfde grondslag worden belast
→ regionale en lokale overheden kunnen geen belastingen heffen op
federale bevoegdheden
,Aanick Decoene Fiscaliteit
Hoofdstuk 6 – Grondwettelijke beginselen van de
belastingheffing?
1. Legaliteitsbeginsel
2. Annualiteitsbeginsel
3. Gelijkheidsbeginsel
Wat is legaliteitsbeginsel? (1)
- Alles is vrij van belasting, tenzij de wet dat anders bepaalt
o Zorgt voor vermijden dat een minister vandaag zegt van
iedereen met 2 garages ga ik belasten
- Daaruit volgt een strikte interpretatie van de fiscale wet, het verbod
op analogische toepassing en het principe ‘dubio contra fiscus’
o De wet moet in het geval van dubbelzinnigheid tegen de fiscus
worden uitgelegd
- Gebonden bevoegdheid van de administratie: zij moeten de fiscale
wetten toepassen zoals zij zijn.
Wat kan een belastingplichtige doen bij het legaliteitsbeginsel?
De belastingplichtige mag belastingen ontwijken op een legale manier. Hij
mag geen wettelijke verplichtingen schenden.
Belastingontwijking = toegelaten Belastingontduiking = niet-
Vb. een vennootschap oprichten toegelaten
i.p.v. zelfstandige te zijn Vb. fraude, zwartwerk, valse
facturen, …
Wat zijn gevolgen van annualiteitsbeginsel? (2)
Belastingwetten gelden in principe maar voor 1 jaar tenzij ze worden
vernieuwd.
- Elk jaar een nieuwe aangifte
- Beroepskosten enkel aftrekbaar in het belastbaare tijdperk waarin zij
zijn gedaan/gedragen
, Aanick Decoene Fiscaliteit
- Jaarlijkse indexatie fiscale bijdragen
Wat zijn gevolgen van gelijkheidsbeginsel? (3)
• Elke fiscale wet kan door het Grondwettelijk Hof worden getoetst aan
het grondwettelijk gelijkheidsbeginsel
• Verschillen zijn enkel mogelijk op basis van een objectief criterium
dat redelijk verantwoord is
Hoofdstuk 6 – Indeling van de belastingen?
1. Vaste belastingen
Het bedrag van een vaste belasting is steeds dezelfde, ongeacht de
omvang van het belastbare feit
Voorbeeld: het vaste recht in de registratierechten
2. Evenredige belastingen
Het bedrag van een evenredige belasting is een vast percentage op
een veranderlijke grondslag.
Voorbeeld: de vennootschapsbelasting
Onderscheid directe en indirecte belasting
Directe belasting
• Schuldenaar ook de drager
• Aanhoudende toestand wordt belast
• Inkomstenbelastingen: personenbelasting, vennootschapsbelasting, …
• Met inkomstenbelastingen gelijkgestelde: verkeersbelasting, belasting op inverkeersstelling, …
Onderscheid
Indirecte belasting naargelang grondslag
•Schuldenaar niet noodzakelijk de drager
•Toevallig of voorbijgaande gebeurtenissen
•Verbruik van goederen: douane, accijnzen, milieuheffing
Vermogensbelasting
•Rechtsverkeer/juridische feiten: btw, erfbelasting, registratiebelasting, …
• = kapitaalbelasting
• Belast het vermogen
20 | • Slechts 1 belasting in België: erfbelasting
Deel I – basisbeginselen
Inkomstenbelasting
• Belasten de opbrengsten van het vermogen
• Vb. personenbelasting
21 | Deel I – basisbeginselen
Deel 1 – Basisbeginselen
Hoofdstuk 1 – Begrip en kenmerken van de belastingen
Wat is ‘belasting’?
Er is geen wettelijke definitie van belasting maar we kunnen belasting
stellen als een bijdrage volgens bepaalde rechtsregels, door de overheid
opgelegd, om uitgaven te doen voor het algemeen belang.
Wat zijn de kenmerken van belasting?
• Financieel doel: overheidsuitgaven financieren, er wordt geen
tegenprestatie verwacht
• Dwingend karakter: bij niet naleving zijn er sancties mogelijk. De
fiscale wet is van openbare orde
Wat zijn geen belastingen?
- Inkomen gelden musea
- Retributies
- Parafiscale heffingen
Wat zijn retributies?
Vergoeding voor geïndividualiseerde dienstverlening – er is een
tegenprestatie!
Vb. tolgelden, parkeergeld, …
,Aanick Decoene Fiscaliteit
Waar kunnen we fiscaal recht situeren?
Privaat recht Publiek recht
Individu VS individu overheid VS individu
- Burgerlijk recht staatsrecht
- Handelsrecht Fiscaal recht
- Sociaal recht strafrecht
Hoofdstuk 5 – Wie mag belastingen heffen?
Wie zijn de heffende overheden?
Federaal
Regionaal
•Gewesten (Vlaams, Waals, Brussels Hoofdstedelijk)
•Gemeenschappen (Vlaams, Frans, Duitstalig)
Lokaal
•Provincies & gemeenten
Publiekrechterlijke instellingen
•Opdracht van algemeen belang
•Vb: instellingen openbaar nut, openbare centra voor maatschappelijk welzijn
Supranationale overheden
•EU
•Vb: douane aan buitengrens; btw
Wat is het begrip ‘non bis in idem’?
- Het is een algemeen rechtsbeginsel dus staat niet omschreven in de
grondwet
- Je kan niet 2X op dezelfde grondslag worden belast
→ regionale en lokale overheden kunnen geen belastingen heffen op
federale bevoegdheden
,Aanick Decoene Fiscaliteit
Hoofdstuk 6 – Grondwettelijke beginselen van de
belastingheffing?
1. Legaliteitsbeginsel
2. Annualiteitsbeginsel
3. Gelijkheidsbeginsel
Wat is legaliteitsbeginsel? (1)
- Alles is vrij van belasting, tenzij de wet dat anders bepaalt
o Zorgt voor vermijden dat een minister vandaag zegt van
iedereen met 2 garages ga ik belasten
- Daaruit volgt een strikte interpretatie van de fiscale wet, het verbod
op analogische toepassing en het principe ‘dubio contra fiscus’
o De wet moet in het geval van dubbelzinnigheid tegen de fiscus
worden uitgelegd
- Gebonden bevoegdheid van de administratie: zij moeten de fiscale
wetten toepassen zoals zij zijn.
Wat kan een belastingplichtige doen bij het legaliteitsbeginsel?
De belastingplichtige mag belastingen ontwijken op een legale manier. Hij
mag geen wettelijke verplichtingen schenden.
Belastingontwijking = toegelaten Belastingontduiking = niet-
Vb. een vennootschap oprichten toegelaten
i.p.v. zelfstandige te zijn Vb. fraude, zwartwerk, valse
facturen, …
Wat zijn gevolgen van annualiteitsbeginsel? (2)
Belastingwetten gelden in principe maar voor 1 jaar tenzij ze worden
vernieuwd.
- Elk jaar een nieuwe aangifte
- Beroepskosten enkel aftrekbaar in het belastbaare tijdperk waarin zij
zijn gedaan/gedragen
, Aanick Decoene Fiscaliteit
- Jaarlijkse indexatie fiscale bijdragen
Wat zijn gevolgen van gelijkheidsbeginsel? (3)
• Elke fiscale wet kan door het Grondwettelijk Hof worden getoetst aan
het grondwettelijk gelijkheidsbeginsel
• Verschillen zijn enkel mogelijk op basis van een objectief criterium
dat redelijk verantwoord is
Hoofdstuk 6 – Indeling van de belastingen?
1. Vaste belastingen
Het bedrag van een vaste belasting is steeds dezelfde, ongeacht de
omvang van het belastbare feit
Voorbeeld: het vaste recht in de registratierechten
2. Evenredige belastingen
Het bedrag van een evenredige belasting is een vast percentage op
een veranderlijke grondslag.
Voorbeeld: de vennootschapsbelasting
Onderscheid directe en indirecte belasting
Directe belasting
• Schuldenaar ook de drager
• Aanhoudende toestand wordt belast
• Inkomstenbelastingen: personenbelasting, vennootschapsbelasting, …
• Met inkomstenbelastingen gelijkgestelde: verkeersbelasting, belasting op inverkeersstelling, …
Onderscheid
Indirecte belasting naargelang grondslag
•Schuldenaar niet noodzakelijk de drager
•Toevallig of voorbijgaande gebeurtenissen
•Verbruik van goederen: douane, accijnzen, milieuheffing
Vermogensbelasting
•Rechtsverkeer/juridische feiten: btw, erfbelasting, registratiebelasting, …
• = kapitaalbelasting
• Belast het vermogen
20 | • Slechts 1 belasting in België: erfbelasting
Deel I – basisbeginselen
Inkomstenbelasting
• Belasten de opbrengsten van het vermogen
• Vb. personenbelasting
21 | Deel I – basisbeginselen
