CHIZ – Acute en Chronische pijn
Pijn en pijnbehandeling
De indeling en vormen van pijn – definities
o Er bestaan verschillende indelingen en vormen van pijn:
- Nociceptieve versus neuropathische versus nociplastische pijn
- Somatische versus viscerale pijn
- Doorbraakpijn
- Opioïd geïnduceerde hyperalgesie
- Totale pijn
Nociceptieve versus neuropathische versus nociplastische pijn
o Nociceptieve pijn
- Veroorzaakt door weefselbeschadiging deze pijn is meestal goed behandelbaar
met paracetamol, NSAID's (Non-Steroidal Anti-Inflammatory Drugs) en/of
opioïden
- Bv. je snijdt in je vinger, …
o Neuropathische pijn
- Tgv beschadiging vh perifere of centrale zenuwstelsel door compressie of ingroei
door tumor, door bestraling of na operatieve ingrepen
- Zenuwpijn bv mensen met cva die bloeding hebben thv hersenstam, die
bloeding kan drukken op de zenuw vd hersenstam
- Anti-epilectica en antidepressiva gaan geven tegen deze pijn
o Centrale pijn
- Is neuropathische pijn die veroorzaakt w/ door beschadiging vh centrale
zenuwstelsel
- Bv. na een CVA of bij multipele sclerose.
o Nociplastische pijn
- Ontstaat door veranderingen in de nociceptieve processen zonder dat er nog
bewijs is van actuele schade van weefsel of zonder bewijs van schade of ziekte vh
zenuwstelsel
- Letsel heeft zich ingenesteld pijn is er maar niet altijd constant
, CHIZ – Acute en Chronische pijn
Eigenschappen van neuropathische pijn:
o De pijn w/ vaak als brandend, schietend en/of stekend ervaren.
o Vaak gepaard met sensibiliteitsstoornissen:
- Pijngewaarwording kan ook versterkt zijn (hyperalgesie)
- Soms treden pijnklachten op als gevolg v/e prikkel die normaliter niet tot een
pijnsensatie leidt (allodynie)
- Huidaanraking is meestal pijnlijk (hyperesthesie)
o De plaats waar de pijn w/ gevoeld hangt af vd plaats waar de zenuwbeschadiging is
opgetreden
o Minder gevoelig voor paracetamol, NSAID's en opioïden dan nociceptieve pijn
- Vaak antidepressiva en anti-epileptica nodig
Ca. 65% vd pijn bij patiënten met kanker is nociceptief en 10% is neuropathisch. In 25% vd
gevallen is er sprake van mengvormen.
Zenuw gebonden pijn = hypo of hyperesthesie of disesthesie
Antidepressiva: Redomex – Lyrica – Neurontin
Allodynie = zaken die normaal geen pijn doen gaan nu wel hard pijn doen door wijziging in
sensibiliteit tgv beschadiging zenuwbaan
Somatische pijn versus viscerale pijn
o Somatische pijn
- = nociceptieve pijn die uitgaat van huid, bindweefsel, spierweefsel of bot
meestal duidelijk gelokaliseerd en scherp, stekend of kloppend van karakter.
o Viscerale pijn
- = nociceptieve pijn die uitgaat vd ingewanden vd borst of de buik meestal niet
duidelijk gelokaliseerd en vaak drukkend of krampend van karakter.
- Viscerale pijn w/ soms gevoeld in het dermatoom op hetzelfde
ruggenmergniveau projecteert
o 'referred pain'
- Bv. pijn in de schouder tgv levermetastasen met ingroei in het leverkapsel en het
diafragma
- Bv. pt met myocardinfarct pijn situeert zich niet thv het hart maar straalt uit
naar arm
, CHIZ – Acute en Chronische pijn
Doorbraakpijn
o plotseling optredende, tijdelijke, vaak hevige toename van pijn die optreedt bij
bestaande chronische pijnklachten
o Komt voor bij 50- 65% vd pt met kanker, duurt gem. 30 min. en gem. 4 X/dag
o Kan invaliderend zijn en leiden tot stemmingsstoornissen en angst.
- De medicatie die w/ gebruikt voor de behandeling van doorbraakpijn w/ ook wel
doorbraakmedicatie genoemd.
o Onderscheid tussen 3 types doorbraakpijn:
1. Incidentele pijn:
Doorbraakpijn die uitsluitend of hoofdzakelijk optreedt bij bepaalde
bewegingen of houdingen (voorspelbaar)
2. 'End of dose pain':
Doorbraakpijn die optreedt kort voor de volgende gift vh analgeticum
3. Spontane doorbraakpijn:
Doorbraakpijn die optreedt zonder aanwijsbare aanleiding (niet-voorspelbaar)
Plan B bij doorbraakpijn = Paracetamol 3g/dag om de 8 uur + zo nodig extra Tramadol
50mg/dag
Dafalgan mag max. 4g/24uur => levertoxisch
Als je in vpk dossier ziet: dafalgan 3X/dag en zo nodig… = meestal doorbraakpijn
Opioïd-geïnduceerde hyperalgesie
o Indien toediening van opioïden leidt tot hyperalgesie en toename van pijn. Dit kan
optreden zowel bij zeer hoge doseringen of snelle dosisverhoging.
- Pijn tgv van opiaten sommige mensen die onder opioïten staan reageren er
heel slecht op krijgen net meer pijn opioietrotatie
Totale pijn
o Ook primair somatisch bepaalde pijn w/ in hoge mate beïnvloed door psychosociale
en/of levensbeschouwelijke factoren.
o Voor dit allesomvattende concept van pijn w/ ook de term 'totale pijn' gebruikt.
- Total body pain = overal pijn zonder duidelijk aanwijsbaar oorzaak
naar pijnkliniek
Pijn en pijnbehandeling
De indeling en vormen van pijn – definities
o Er bestaan verschillende indelingen en vormen van pijn:
- Nociceptieve versus neuropathische versus nociplastische pijn
- Somatische versus viscerale pijn
- Doorbraakpijn
- Opioïd geïnduceerde hyperalgesie
- Totale pijn
Nociceptieve versus neuropathische versus nociplastische pijn
o Nociceptieve pijn
- Veroorzaakt door weefselbeschadiging deze pijn is meestal goed behandelbaar
met paracetamol, NSAID's (Non-Steroidal Anti-Inflammatory Drugs) en/of
opioïden
- Bv. je snijdt in je vinger, …
o Neuropathische pijn
- Tgv beschadiging vh perifere of centrale zenuwstelsel door compressie of ingroei
door tumor, door bestraling of na operatieve ingrepen
- Zenuwpijn bv mensen met cva die bloeding hebben thv hersenstam, die
bloeding kan drukken op de zenuw vd hersenstam
- Anti-epilectica en antidepressiva gaan geven tegen deze pijn
o Centrale pijn
- Is neuropathische pijn die veroorzaakt w/ door beschadiging vh centrale
zenuwstelsel
- Bv. na een CVA of bij multipele sclerose.
o Nociplastische pijn
- Ontstaat door veranderingen in de nociceptieve processen zonder dat er nog
bewijs is van actuele schade van weefsel of zonder bewijs van schade of ziekte vh
zenuwstelsel
- Letsel heeft zich ingenesteld pijn is er maar niet altijd constant
, CHIZ – Acute en Chronische pijn
Eigenschappen van neuropathische pijn:
o De pijn w/ vaak als brandend, schietend en/of stekend ervaren.
o Vaak gepaard met sensibiliteitsstoornissen:
- Pijngewaarwording kan ook versterkt zijn (hyperalgesie)
- Soms treden pijnklachten op als gevolg v/e prikkel die normaliter niet tot een
pijnsensatie leidt (allodynie)
- Huidaanraking is meestal pijnlijk (hyperesthesie)
o De plaats waar de pijn w/ gevoeld hangt af vd plaats waar de zenuwbeschadiging is
opgetreden
o Minder gevoelig voor paracetamol, NSAID's en opioïden dan nociceptieve pijn
- Vaak antidepressiva en anti-epileptica nodig
Ca. 65% vd pijn bij patiënten met kanker is nociceptief en 10% is neuropathisch. In 25% vd
gevallen is er sprake van mengvormen.
Zenuw gebonden pijn = hypo of hyperesthesie of disesthesie
Antidepressiva: Redomex – Lyrica – Neurontin
Allodynie = zaken die normaal geen pijn doen gaan nu wel hard pijn doen door wijziging in
sensibiliteit tgv beschadiging zenuwbaan
Somatische pijn versus viscerale pijn
o Somatische pijn
- = nociceptieve pijn die uitgaat van huid, bindweefsel, spierweefsel of bot
meestal duidelijk gelokaliseerd en scherp, stekend of kloppend van karakter.
o Viscerale pijn
- = nociceptieve pijn die uitgaat vd ingewanden vd borst of de buik meestal niet
duidelijk gelokaliseerd en vaak drukkend of krampend van karakter.
- Viscerale pijn w/ soms gevoeld in het dermatoom op hetzelfde
ruggenmergniveau projecteert
o 'referred pain'
- Bv. pijn in de schouder tgv levermetastasen met ingroei in het leverkapsel en het
diafragma
- Bv. pt met myocardinfarct pijn situeert zich niet thv het hart maar straalt uit
naar arm
, CHIZ – Acute en Chronische pijn
Doorbraakpijn
o plotseling optredende, tijdelijke, vaak hevige toename van pijn die optreedt bij
bestaande chronische pijnklachten
o Komt voor bij 50- 65% vd pt met kanker, duurt gem. 30 min. en gem. 4 X/dag
o Kan invaliderend zijn en leiden tot stemmingsstoornissen en angst.
- De medicatie die w/ gebruikt voor de behandeling van doorbraakpijn w/ ook wel
doorbraakmedicatie genoemd.
o Onderscheid tussen 3 types doorbraakpijn:
1. Incidentele pijn:
Doorbraakpijn die uitsluitend of hoofdzakelijk optreedt bij bepaalde
bewegingen of houdingen (voorspelbaar)
2. 'End of dose pain':
Doorbraakpijn die optreedt kort voor de volgende gift vh analgeticum
3. Spontane doorbraakpijn:
Doorbraakpijn die optreedt zonder aanwijsbare aanleiding (niet-voorspelbaar)
Plan B bij doorbraakpijn = Paracetamol 3g/dag om de 8 uur + zo nodig extra Tramadol
50mg/dag
Dafalgan mag max. 4g/24uur => levertoxisch
Als je in vpk dossier ziet: dafalgan 3X/dag en zo nodig… = meestal doorbraakpijn
Opioïd-geïnduceerde hyperalgesie
o Indien toediening van opioïden leidt tot hyperalgesie en toename van pijn. Dit kan
optreden zowel bij zeer hoge doseringen of snelle dosisverhoging.
- Pijn tgv van opiaten sommige mensen die onder opioïten staan reageren er
heel slecht op krijgen net meer pijn opioietrotatie
Totale pijn
o Ook primair somatisch bepaalde pijn w/ in hoge mate beïnvloed door psychosociale
en/of levensbeschouwelijke factoren.
o Voor dit allesomvattende concept van pijn w/ ook de term 'totale pijn' gebruikt.
- Total body pain = overal pijn zonder duidelijk aanwijsbaar oorzaak
naar pijnkliniek
