Rode loper: Decompensatio cordis
1. Begripsbepaling
Hartfalen, ook wel bekend als decompensatio cordis, betekent letterlijk een 'overbelast
hart'. Dit ontstaat wanneer het hart zelf niet meer optimaal functioneert of wanneer de
bloedsomloop te zwaar wordt belast. Bij deze aandoening is het hart niet langer in
staat om voldoende bloed rond te pompen om aan de behoeften van het lichaam te
voldoen. Er kan onderscheid worden gemaakt tussen linkszijdig en rechtszijdig
hartfalen, afhankelijk van welk deel van het hart tekortschiet in zijn pompfunctie.
2. Epidemiologie
Hartfalen komt steeds vaker voor, mede door de vergrijzing van de bevolking en de
verbeterde overlevingskansen van patiënten met coronaire hartziekten. Momenteel
lijdt ongeveer 1% van de bevolking aan deze aandoening, wat neerkomt op circa
130.000 mensen. De prevalentie neemt sterk toe met de leeftijd: van 0,8% bij mensen
tussen de 55 en 64 jaar, naar 3% tussen de 65 en 74 jaar, 10% tussen de 75 en 84 jaar,
en zelfs 20% bij mensen van 85 jaar en ouder. In 2021 werd bij naar schatting 241.030
mensen door de huisarts de diagnose hartfalen gesteld.
3. Anatomie/fysiologie
De linkerkamer van het hart is verantwoordelijk voor het pompen van zuurstofrijk
bloed door de grote bloedsomloop, die het hele lichaam van bloed voorziet. Deze
linkerkamer wordt vaker overbelast dan de rechterkamer, omdat hij tegen een hogere
weerstand in de bloedsomloop moet pompen.
Bij linkszijdig hartfalen ontstaat er stuwing in de linkerboezem, de longaders en
de haarvaten in de longen. Deze stuwing zorgt ervoor dat er meer vocht uit de
haarvaten lekt en in het longweefsel terechtkomt, wat leidt tot vochtophoping achter
de longen (longoedeem). Dit longoedeem belemmert de gasuitwisseling (diffusie) van
zuurstof en koolstofdioxide in de longen, wat de ademhaling bemoeilijkt en klachten
van benauwdheid veroorzaakt, vooral bij inspanning of liggende positie. Tegelijkertijd
wordt er minder bloed vanuit de linkerkamer de aorta en de slagaders in gepompt, wat
resulteert in een verminderde bloedtoevoer naar het lichaam. Dit kan symptomen
veroorzaken zoals extreme vermoeidheid, zwakte en bleekheid door het gebrek aan
voldoende zuurstofrijk bloed in de weefsels.
Rechtszijdig hartfalen komt minder vaak voor, maar wanneer dit optreedt,
ontstaat er stuwing in het rechteratrium, de grote holle aders (vena cava), en de aders
en haarvaten van de grote bloedsomloop, die het bloed terug naar het hart voeren. Deze
stuwing veroorzaakt een verhoogde druk in het veneuze systeem, met als gevolg dat
vocht uit de bloedvaten naar de omliggende weefsels wordt geperst. Dit vocht hoopt
zich voornamelijk op in de lager gelegen delen van het lichaam, zoals de benen, enkels
en voeten, wat leidt tot zwelling (oedeem). Bij langdurig rechtszijdig hartfalen kan dit
oedeem zich verder verspreiden, bijvoorbeeld naar de buikholte (ascites), en kunnen er
ook symptomen optreden zoals een opgezwollen buik en een gevoel van volheid of
ongemak.
1. Begripsbepaling
Hartfalen, ook wel bekend als decompensatio cordis, betekent letterlijk een 'overbelast
hart'. Dit ontstaat wanneer het hart zelf niet meer optimaal functioneert of wanneer de
bloedsomloop te zwaar wordt belast. Bij deze aandoening is het hart niet langer in
staat om voldoende bloed rond te pompen om aan de behoeften van het lichaam te
voldoen. Er kan onderscheid worden gemaakt tussen linkszijdig en rechtszijdig
hartfalen, afhankelijk van welk deel van het hart tekortschiet in zijn pompfunctie.
2. Epidemiologie
Hartfalen komt steeds vaker voor, mede door de vergrijzing van de bevolking en de
verbeterde overlevingskansen van patiënten met coronaire hartziekten. Momenteel
lijdt ongeveer 1% van de bevolking aan deze aandoening, wat neerkomt op circa
130.000 mensen. De prevalentie neemt sterk toe met de leeftijd: van 0,8% bij mensen
tussen de 55 en 64 jaar, naar 3% tussen de 65 en 74 jaar, 10% tussen de 75 en 84 jaar,
en zelfs 20% bij mensen van 85 jaar en ouder. In 2021 werd bij naar schatting 241.030
mensen door de huisarts de diagnose hartfalen gesteld.
3. Anatomie/fysiologie
De linkerkamer van het hart is verantwoordelijk voor het pompen van zuurstofrijk
bloed door de grote bloedsomloop, die het hele lichaam van bloed voorziet. Deze
linkerkamer wordt vaker overbelast dan de rechterkamer, omdat hij tegen een hogere
weerstand in de bloedsomloop moet pompen.
Bij linkszijdig hartfalen ontstaat er stuwing in de linkerboezem, de longaders en
de haarvaten in de longen. Deze stuwing zorgt ervoor dat er meer vocht uit de
haarvaten lekt en in het longweefsel terechtkomt, wat leidt tot vochtophoping achter
de longen (longoedeem). Dit longoedeem belemmert de gasuitwisseling (diffusie) van
zuurstof en koolstofdioxide in de longen, wat de ademhaling bemoeilijkt en klachten
van benauwdheid veroorzaakt, vooral bij inspanning of liggende positie. Tegelijkertijd
wordt er minder bloed vanuit de linkerkamer de aorta en de slagaders in gepompt, wat
resulteert in een verminderde bloedtoevoer naar het lichaam. Dit kan symptomen
veroorzaken zoals extreme vermoeidheid, zwakte en bleekheid door het gebrek aan
voldoende zuurstofrijk bloed in de weefsels.
Rechtszijdig hartfalen komt minder vaak voor, maar wanneer dit optreedt,
ontstaat er stuwing in het rechteratrium, de grote holle aders (vena cava), en de aders
en haarvaten van de grote bloedsomloop, die het bloed terug naar het hart voeren. Deze
stuwing veroorzaakt een verhoogde druk in het veneuze systeem, met als gevolg dat
vocht uit de bloedvaten naar de omliggende weefsels wordt geperst. Dit vocht hoopt
zich voornamelijk op in de lager gelegen delen van het lichaam, zoals de benen, enkels
en voeten, wat leidt tot zwelling (oedeem). Bij langdurig rechtszijdig hartfalen kan dit
oedeem zich verder verspreiden, bijvoorbeeld naar de buikholte (ascites), en kunnen er
ook symptomen optreden zoals een opgezwollen buik en een gevoel van volheid of
ongemak.
