Samenvatting Elementaire Deeltjes 8 - Globalisering

Legenda: inspringen op basis van hoofd- en sub-onderwerpen, -> (oorzaak-gevolgrelatie), ->> (vervanging)


1. Globalisering: een omstreden concept


- Globalisering: de ontelbare vormen van verbindingen en stromen die het lokale (en nationale)
verbinden met het mondiale
o Strijdige labels: onnauwkeurig gebruik -> verwarring
 Cirkeldefinities: globalisering (proces) -> meer globalisering (toestand): geen
analytisch onderscheid tussen oorzaken en gevolgen
- ‘Globaliteit’: de sociale toestand: nauwe mondiale banden en stromen die meeste huidige grenzen
irrelevant maken: onbepaald karakter
- Globalisering: een aantal sociale processen: conventionele nationaliteit ->> globaliteit
o Moderne nationaliteit (vanaf 18e eeuw) ->> postmoderne globaliteit (nog niet bereikt)
o Ongelijkmatig proces (mensen worden verschillend beïnvloed)
o Creatie nieuwe sociale netwerken & verveelvoudiging bestaande connecties die politieke,
economische, culturele en geografische grenzen overschrijden
o Expansie & oprekken van sociale relaties, activiteiten en connecties
o Intensivering & versnelling van sociale uitwisselingen en activiteiten
o Niet alleen op objectief/materieel niveau, maar ook op subjectief vlak van menselijk
bewustzijn
o Staat voor de wereldwijde expansie en intensivering in tijd en ruimte van sociale relaties en
sociale bewustzijn (tijd-ruimtecompressie)
- Globale/mondiale beleving: concept voor groeiend idee van mondiale verbondenheid onder mensen


2. Globalisering en geschiedenis: is globalisering een nieuw fenomeen?


- Concurrerende perspectieven: 1. Post-1989-tijdperk: sprong in expansie en versnelling mondiale
uitwisseling. 2. Post-1800-tijdperk: industriële revolutie. 3. Post-1500-tijdperk: stabiele handelsroutes.
4. Millennia: antieke ontwikkelingen en continue dynamiek.
- Onderscheid tussen vijf periodes: versnellingen in tempo sociale uitwisselingen & vergroting v.h.
reikwijdte:
o De prehistorische periode (10.000 v.C.-3500 v.C.)
 Begin markeert eind van kolonisatie continenten door homide Afrikaanse
voorouders (contact tussen groepjes jager-verzamelaars geografisch beperkt en
voornamelijk toevallig) (‘divergentie’)
 Eigen voedselproductie in Euraziatische landmassa -> voedselvoorraden ->
bevolkingsgroei -> dorpen & steden
 Gedecentraliseerde & egalitaire aard van jager-verzamelaars ->> gecentraliseerde &
sterk gelaagde patriarchale structuren o.l.v. stamhoofden en priesters




1

,  Ambachtslieden: ijzeren gereedschap, ornamenten, irrigatiekanalen, pottenbakkerij,
mandenwerk en bouwwerken. Ambtenaren & soldaten: monopolisering
geweldmiddelen, behoud voedselvoorziening, acquisitie nieuw land, handelsroutes
en verkenning
o De premoderne periode (3500 v.C.-1500 n.C.)
 Uitvinding schrift in Mesopotamië, Egypte en Centraal-China (3500-2000 v.C.):
verspreiding ideeën en uitvindingen & coördinatie sociale activiteiten -> vorming
staat
 Uitvinding wiel in Zuidwest-Azië (3000 v.C.): vervoer per paard-en-wagen over
permanente wegen -> sneller & efficiënter transport van mensen en goederen
 Tijdperk van grote rijken -> verbreding lange-afstandscommunicatie & uitwisseling
cultuur, technologie, goederen en ziektes
 Technologische vernieuwingen in China: ploegscharen, hydraulische techniek,
buskruit, aardgaswinning, het kompas, mechanische klokken, papier, drukkunst,
zijden stoffen en metaalbewerkingstechnieken
 Kanalen -> agrarische productiviteit & riviertransport
 Codificatie wet, gewichten, maten en waarde valuta -> expansie handel en markten
 Zijderoute verbond Chinese met Romeinse Rijk
 Eurazië en Noordoost-Afrika verbonden & ontwikkeling Inca- en Aztekenrijk
 Transformatie tot wereldreligies
o De vroegmoderne periode (1500-1750)
 Opkomst Europa als katalysator v.d. globalisering. Op zoek naar zeeroute naar India
 Gemechaniseerde druktechnieken, wind- en watermolens, postnetwerken,
maritieme en navigatietechnieken + impact reformatie + liberale politiek ->
versterking demografische, culturele, ecologische en economische stromen tussen
Europa, Afrika en Noord- en Zuid-Amerika
 Waarden van individualisme en onbeperkte materiële verrijking -> basis v.h.
‘kapitalistische wereldsysteem’
 Europese indringers doodden 90-95% van de inheemse bevolking
 Oprichting VOC en BIC voor opzetten overzeese handelsposten. Groei omvang &
status -> regio’s onder direct politiek bestuur
 Godsdienstoorlogen in Europa -> Vrede van Westfalen
 Onderlinge afhankelijkheidsrelaties tussen natiestaten veelvuldiger & intenser
o De moderne periode (1750-1980)
 Australië en Pacifische eilanden opgenomen in netwerk van politieke, economische
en culturele uitwisseling
 Europeanen meten rol van hoeders v.d. beschaving en moraal aan
 Verspreiding filosofie van individualisme en rationeel eigenbelang (verlichting) en
verheerlijking vrije markt. Toename wereldhandel (1850-1914)
 Europeaanse staten wilden graag een eigen inkomstenbron -> zuidelijk halfrond
onder direct koloniaal bewind



2