Taallab samenvatting
Hoofdstuk 1.1 t/m 1.4............................................................................................................................2
Hoofdstuk 2............................................................................................................................................7
Hoofdstuk 3..........................................................................................................................................12
Hoofdstuk 4.4 t/m 4.6..........................................................................................................................20
Hoofdstuk 12.1 t/m 12.3......................................................................................................................29
, Hoofdstuk 1.1 t/m 1.4
Taal zorgt voor 2 primaire menselijke behoeften;
o Jezelf kunnen uiten
o Jezelf verbinden met anderen
Onderwijs levert een belangrijke bijdrage aan de brede taalontwikkeling van het kind. Ze
leren zichzelf uitdrukken, contacten aangaan met anderen, zichzelf ontwikkelen en vooral
beter leren kennen.
Kernfuncties van het onderwijs volgens onderwijspedagoog Biesta;
1) Kwalificatie;
o Het eigen maken van kennis, vaardigheden en houdingen die leerlingen kwalificeren
voor het leven in de maatschappij. Voor taalonderwijs gaat het om de basale kennis
van de taal en de taalvaardigheden spreken, schrijven, lezen en luisteren.
2) Socialisatie;
o Het voorbereid worden op een leven als lid van een gemeenschap met eigen
tradities, gewoonten, regels en praktijken. Socialisatie is het proces waarbij iemand
bewust en onbewust cultuurkenmerken van een groep overneemt.
3) Subjectivering
o De vorming van een persoon, het gaat over menselijke individualiteit en subjectiviteit.
Het is een filosofische aanduiding voor persoonsvorming waarbij de mens als subject
wordt gezien en niet als object waarover andere mensen beslissen wat ze met dat
‘ding’ willen doen. De basisschool draagt eraan bij dat de leerlingen zich bewust
worden van de verantwoordelijkheid die ze hebben en de ruimte krijgen om zich
aangesproken te voelen door hun omgeving.
Taalonderwijs staat in dienst van deze functies van het onderwijs; kwalificatie, socialisatie en
subjectivering. Taalonderwijs wordt gegeven zodat de kinderen beter leren te spreken,
luisteren, schrijven en lezen. Een andere reden waarom het gegeven wordt is omdat taal een
belangrijk element is van onze cultuur. En als laatste zodat de kinderen door taalonderwijs
zichzelf leren kennen en uitdrukken.
Het maakt uit vanuit welke visie een leerkracht taalonderwijs geeft. 8 belangrijke visies op
het taalonderwijs;
Traditioneel taalonderwijs:
o Taal wordt gezien als belangrijke drager van onze cultuur.
o Taal bestaat uit een aantal deelvaardigheden die in het onderwijs geïsoleerd
aangeleerd worden.
o Nadruk ligt op schriftelijke vaardigheden en daarbinnen op vormaspecten
o Grammatica is belangrijk goede beheersing leidt tot een betere taalbeheersing.
Wat leerlingen moeten leren aan grammatica is afgeleid van oude, academische
tradities.
o Bij schrijven ligt een sterk accent op de vorm van taal; spelling. Leerlingen leren
systematisch de schrijfwijze van de woorden.
o In de taalmethode die precies nagevolgd worden staan veel oefeningen.
o Bij lezen ligt er een nadruk op de techniek van het lezen; leestechniek, leesbegrip
en leesbeleving worden precies uit elkaar gehouden.
o Er is weinig aandacht voor de domeinen spreken en luisteren.
o Leerkracht heeft de rol van overdragen van leerstof.
, o Voordeel; van taalonderwijs vanuit deze visie is dat het overzichtelijk is. Verdeeld
in deelaspecten die los van elkaar zijn te bekijken en te analyseren.
o Nadeel; de aandacht voor de verschillende domeinen van het taalonderwijs niet
evenwichtig is. Het accent ligt op meetbare aspecten van taal; technisch lezen en
spelling. Terwijl schrijven en mondelinge taalvaardigheden onderbelicht blijven.
Bovendien wordt het geleerde door de leerlingen zelf niet als betekenisvol ervaren.
Thematisch-cursorisch taalonderwijs:
o Uitgangspunt is dat leerlingen vooral taal leren door taal te gebruiken in zinsvolle
gebruikssituaties. Vaak afkomstig uit andere vakken.
o Bij deze taken is de leerkracht vooral een begeleider.
o Naast thematische activiteiten zijn er ook cursorische activiteiten waarbij leerlingen
vak onderdelen oefenen die wel belangrijk worden geacht, maar niet in het kader
van een thema kunnen worden geleerd en geoefend; technisch lezen, spelling en
grammatica. Bij een cursus interviewen kan er wel volgens een thema gewerkt
worden. De leerkracht is dan sturend.
o Voordeel; het werken vanuit deze visie laat de leerlingen bezig zijn met thema’s
die ze zelf als zinvol kunnen ervaren
o Nadeel; thematisch werken kost veel tijd, waardoor het moeilijk is een balans te
vinden tussen thematisch en cursorisch werken en dat het voor de leerkracht lastig
is greep te krijgen op datgene wat de leerlingen hebben geleerd.
Taal bij alle vakken:
o In deze visie wordt ervan uitgegaan dat taal meer is dan materie die geleerd moet
worden en dat je door middel van taal kunt leren.
o Taal gebruik je voor het leren van nieuwe inhouden en voor het verkrijgen van
nieuwe inzichten. De leerkracht is dan sterk gericht op de interactie in de groep. De
bedoeling is dat leerlingen in de gelegenheid komen om te leren in klassikaal
verband of kleinere groepen.
o Voordeel; het werken vanuit deze visie zorg ervoor dat leerlingen taal gebruiken in
een situatie die voor hen betekenisvol is, maar ook transferproblemen worden zo
voorkomen. Strategieën die aangeleerd worden bij begrijpend lezen zijn dan geen
doel op zich, maar een middel dat bij andere vakken kan worden ingezet.
o Nadeel; bepaalde taalonderdelen kunnen daardoor niet goed uit de verf komen,
omdat deze beter systematisch aangeleerd kunnen worden. Zo kun je
spellingsonderwijs beter cursorisch aanbieden.
Communicatief taalonderwijs:
o Er staat centraal dat leerlingen leren om goed mondeling en schriftelijk te
communiceren. De aandacht gaat minder uit naar de correctheid van het
taalgebruik en meer naar het tot stand komen van de communicatie en het
overbrengen van de bedoeling van de spreker/schrijver
o Het accent ligt op leren spreken, luisteren, schrijven en lezen vanuit de gedachte;
zender boodschap ontvanger.
o Leerkrachten die vanuit deze visie werken, creëren reële communicatieve situaties
zoals die zich ook buiten de school kunnen voordoen.
o Voordeel; de leerlingen gemotiveerd kunnen raken door de gekozen situaties.
o Nadeel; wanneer ze steeds moeten worden gekozen door de leerkracht,
gekunsteld kunnen worden. Bovendien kan niet alles in reële communicatieve
Hoofdstuk 1.1 t/m 1.4............................................................................................................................2
Hoofdstuk 2............................................................................................................................................7
Hoofdstuk 3..........................................................................................................................................12
Hoofdstuk 4.4 t/m 4.6..........................................................................................................................20
Hoofdstuk 12.1 t/m 12.3......................................................................................................................29
, Hoofdstuk 1.1 t/m 1.4
Taal zorgt voor 2 primaire menselijke behoeften;
o Jezelf kunnen uiten
o Jezelf verbinden met anderen
Onderwijs levert een belangrijke bijdrage aan de brede taalontwikkeling van het kind. Ze
leren zichzelf uitdrukken, contacten aangaan met anderen, zichzelf ontwikkelen en vooral
beter leren kennen.
Kernfuncties van het onderwijs volgens onderwijspedagoog Biesta;
1) Kwalificatie;
o Het eigen maken van kennis, vaardigheden en houdingen die leerlingen kwalificeren
voor het leven in de maatschappij. Voor taalonderwijs gaat het om de basale kennis
van de taal en de taalvaardigheden spreken, schrijven, lezen en luisteren.
2) Socialisatie;
o Het voorbereid worden op een leven als lid van een gemeenschap met eigen
tradities, gewoonten, regels en praktijken. Socialisatie is het proces waarbij iemand
bewust en onbewust cultuurkenmerken van een groep overneemt.
3) Subjectivering
o De vorming van een persoon, het gaat over menselijke individualiteit en subjectiviteit.
Het is een filosofische aanduiding voor persoonsvorming waarbij de mens als subject
wordt gezien en niet als object waarover andere mensen beslissen wat ze met dat
‘ding’ willen doen. De basisschool draagt eraan bij dat de leerlingen zich bewust
worden van de verantwoordelijkheid die ze hebben en de ruimte krijgen om zich
aangesproken te voelen door hun omgeving.
Taalonderwijs staat in dienst van deze functies van het onderwijs; kwalificatie, socialisatie en
subjectivering. Taalonderwijs wordt gegeven zodat de kinderen beter leren te spreken,
luisteren, schrijven en lezen. Een andere reden waarom het gegeven wordt is omdat taal een
belangrijk element is van onze cultuur. En als laatste zodat de kinderen door taalonderwijs
zichzelf leren kennen en uitdrukken.
Het maakt uit vanuit welke visie een leerkracht taalonderwijs geeft. 8 belangrijke visies op
het taalonderwijs;
Traditioneel taalonderwijs:
o Taal wordt gezien als belangrijke drager van onze cultuur.
o Taal bestaat uit een aantal deelvaardigheden die in het onderwijs geïsoleerd
aangeleerd worden.
o Nadruk ligt op schriftelijke vaardigheden en daarbinnen op vormaspecten
o Grammatica is belangrijk goede beheersing leidt tot een betere taalbeheersing.
Wat leerlingen moeten leren aan grammatica is afgeleid van oude, academische
tradities.
o Bij schrijven ligt een sterk accent op de vorm van taal; spelling. Leerlingen leren
systematisch de schrijfwijze van de woorden.
o In de taalmethode die precies nagevolgd worden staan veel oefeningen.
o Bij lezen ligt er een nadruk op de techniek van het lezen; leestechniek, leesbegrip
en leesbeleving worden precies uit elkaar gehouden.
o Er is weinig aandacht voor de domeinen spreken en luisteren.
o Leerkracht heeft de rol van overdragen van leerstof.
, o Voordeel; van taalonderwijs vanuit deze visie is dat het overzichtelijk is. Verdeeld
in deelaspecten die los van elkaar zijn te bekijken en te analyseren.
o Nadeel; de aandacht voor de verschillende domeinen van het taalonderwijs niet
evenwichtig is. Het accent ligt op meetbare aspecten van taal; technisch lezen en
spelling. Terwijl schrijven en mondelinge taalvaardigheden onderbelicht blijven.
Bovendien wordt het geleerde door de leerlingen zelf niet als betekenisvol ervaren.
Thematisch-cursorisch taalonderwijs:
o Uitgangspunt is dat leerlingen vooral taal leren door taal te gebruiken in zinsvolle
gebruikssituaties. Vaak afkomstig uit andere vakken.
o Bij deze taken is de leerkracht vooral een begeleider.
o Naast thematische activiteiten zijn er ook cursorische activiteiten waarbij leerlingen
vak onderdelen oefenen die wel belangrijk worden geacht, maar niet in het kader
van een thema kunnen worden geleerd en geoefend; technisch lezen, spelling en
grammatica. Bij een cursus interviewen kan er wel volgens een thema gewerkt
worden. De leerkracht is dan sturend.
o Voordeel; het werken vanuit deze visie laat de leerlingen bezig zijn met thema’s
die ze zelf als zinvol kunnen ervaren
o Nadeel; thematisch werken kost veel tijd, waardoor het moeilijk is een balans te
vinden tussen thematisch en cursorisch werken en dat het voor de leerkracht lastig
is greep te krijgen op datgene wat de leerlingen hebben geleerd.
Taal bij alle vakken:
o In deze visie wordt ervan uitgegaan dat taal meer is dan materie die geleerd moet
worden en dat je door middel van taal kunt leren.
o Taal gebruik je voor het leren van nieuwe inhouden en voor het verkrijgen van
nieuwe inzichten. De leerkracht is dan sterk gericht op de interactie in de groep. De
bedoeling is dat leerlingen in de gelegenheid komen om te leren in klassikaal
verband of kleinere groepen.
o Voordeel; het werken vanuit deze visie zorg ervoor dat leerlingen taal gebruiken in
een situatie die voor hen betekenisvol is, maar ook transferproblemen worden zo
voorkomen. Strategieën die aangeleerd worden bij begrijpend lezen zijn dan geen
doel op zich, maar een middel dat bij andere vakken kan worden ingezet.
o Nadeel; bepaalde taalonderdelen kunnen daardoor niet goed uit de verf komen,
omdat deze beter systematisch aangeleerd kunnen worden. Zo kun je
spellingsonderwijs beter cursorisch aanbieden.
Communicatief taalonderwijs:
o Er staat centraal dat leerlingen leren om goed mondeling en schriftelijk te
communiceren. De aandacht gaat minder uit naar de correctheid van het
taalgebruik en meer naar het tot stand komen van de communicatie en het
overbrengen van de bedoeling van de spreker/schrijver
o Het accent ligt op leren spreken, luisteren, schrijven en lezen vanuit de gedachte;
zender boodschap ontvanger.
o Leerkrachten die vanuit deze visie werken, creëren reële communicatieve situaties
zoals die zich ook buiten de school kunnen voordoen.
o Voordeel; de leerlingen gemotiveerd kunnen raken door de gekozen situaties.
o Nadeel; wanneer ze steeds moeten worden gekozen door de leerkracht,
gekunsteld kunnen worden. Bovendien kan niet alles in reële communicatieve
