Samenvatting ODW semester 1 eerste jaar

Orthopedagogische doelgroepen en werkvelden inleiding
Problematische opvoedingssituatie (POS) = de situatie waar het gewone opvoeden tekort schiet 
handicap in de brede zin van het woord: bv beide ouders hebben drugsverslaving en kunnen
daardoor niet voor je zorgen.
Hand in cap  handicap  mensen op hetzelfde niveau brengen en gelijke kansen geven
Hand in cap komt van een kansspel waarbij men objecten met de hand uit een soort muts moest
halen.
8 domeinen van Quality of Life (QOL)  Schalok en Verdugo
 Emotioneel welbevinden
 Rechten
 Sociale inclusie
 Lichamelijk welbevinden
 Persoonlijke ontplooiing
 Interpersoonlijke relaties
 Materieel welbevinden
 Zelfbepaling

Het nieuwe paradigma: inclusie
Iedereen hoort erbij op het gebied van onderwijs, werkplek, vrijetijdsbesteding
De richtlijnen van deze visie zijn:
 Het zelf invullen van het leven
 Deelnemen aan de samenleving
 Ontplooien, leren, vaardigheden ontwikkelen
 Relaties onderhouden
 Gerespecteerd worden als volwaardig persoon

Personen met een verstandelijke beperking
Grootste probleem bij mensen met een verstandelijke beperking?
 Lager IQ
 Adaptieve vaardigheden dagelijkse taken
Waaraan denk je bij personen met een verstandelijke beperking?
 Moeilijk kunnen deelnemen aan activiteiten
 Jonger gedrag
Nu: personen met een verstandelijke beperking
Vroeger: personen met een mentale beperking, debiel, mongool…

Verstandelijke beperking: persoon heeft problemen, omdat de context niet is aangepast aan de
persoon
Verstandelijke handicap: het probleem ligt bij de persoon zelf (persoonskenmerk)
Vertaling verstandelijke beperking:
Intellectual Disabilities (VS, Canada)
Learning Disabilities (UK)

Rode draad doorheen de les: 1992  revolutie  belangrijke mijlpaal in de geschiedenis van
personen met een verstandelijke beperking  verschuiving van het paradigma. Vanaf toen denken
we niet alleen anders over personen met een verstandelijke beperking, maar willen we ook op een
andere manier ondersteuning gaan bieden.


Geschiedenis: van oudheid tot 1992


1

, Oudheid: Mensen met verstandelijke beperking mochten blijven leven, ze waren onzichtbaar, er werd
geen aandacht aan besteed.
Middeleeuwen: hofnar  grappenmaker aan het hof van de vorst, iemand die door afwijkende
geestelijke/lichamelijke eigenschappen onbewust spotlust opwekte
Begin 19e eeuw: freak shows  kijken naar shows waar mensen met verstandelijke beperking,
vrouwen met baard… in meededen
Men had asielen voor mensen met verstandelijke beperking en andere mensen die werden verstoten
uit de maatschappij

Pioniers  denken over personen met verstandelijke beperking
Pinel  maakte een onderscheid tussen verstandelijke beperking en krankzinnige mensen
Esquirol (leerling van Pinel)  hij was directeur van la Salpêtrière = een oud fabriek dat werd
omgebouwd tot hospitaal met als doel bedelaars en marginalen een verplicht verblijf te bezorgen.
Itard  mensen moeten niet enkel medisch maar ook pedagogisch worden geholpen ( de wilde van
Aveyron = probeert een wilde jongere opvoeden, manieren leren  de jongen had een verstandelijke
beperking, kon niet praten) probeerde als eerste mensen met een verstandelijke beperking te helpen
Séguin  leerling van Itard  richt als eerste school op voor ‘idioten’

Pioniers in Vlaanderen
Kanunnik Triest  grondlegger van broeders en zusters van liefde
Dr. Guislain  directeur van het ‘Guislain’ instituut (woonplaats voor mensen met verstandelijke
beperking) hadden alle benodigdheden en gingen daarom niet buiten huis.

Eerste inrichting : 1850 19e eeuw
Adendberg (instelling van Guggenbühl  zwitserse arts)
Men geloofde dat leven in een gezonde omgeving, veel kruiden, gezonde lucht, veel wandelen…
mensen met verstandelijke beperking kon genezen.

Evolutie van filantropie naar positivisme (donkere periode 20e eeuw)
Positivisme = alleen geloven wat je werkelijk kan zien
Filantropie = liefde voor de mensheid, zorgen voor, verbeteren van…
 Groeiende belangstelling voor het lichaam en hersenen (veel verstandelijke beperkte mensen
zaten vaak in het ziekenhuis voor onderzoek, testen naar het probleem)
 De wetenschap zoekt verklaringen, gradaties, verschijningsvormen (bv: mongolisme)
 Stamboomonderzoek

Gevolg: uitstoting van personen met een handicap – ze verblijven in inrichtingen ter bescherming
van de maatschappij


Psychometrie = probeert zaken te testen die je niet kan zien (kennis, vaardigheden, attituden…)
Binet en Simon kregen de opdracht om alle personen met een licht verstandelijke beperking op te
sporen door een vragenlijst
Goddard en Terman werken hierop verder, waardoor Terman op de term intelligentiequotiënt (IQ)
kwam.

Vanaf dan bepaalt de IQ test veel
Belangrijke vraag: hoe lang moet je IQ zijn om het als een probleem te zien? Lager dan 70
Gemiddelde IQ persoon: 100
Er is een belangrijke Amerikaanse organisatie van wetenschappers die al lag nadenken over een
verstandelijke beperking (AAIDD) American Association on Intellectual and Developmental
Disabilities (afkorting voluit kunnen schrijven  examen). Ze schrijven elke 10 jaar een nieuwe
definitie over verstandelijke beperking in hun handboek. Met de versie van 1992 was er een
paradigma-verandering. Dit werd mogelijk doordat de AAIDD enkele opvallende vernieuwingen in het
handboek opnam.
2