Sanne Dierckx
Samenvatting IMT:
Inleiding in onderzoeks-
methoden en -technieken
2022-2023
, Samenvatting IMT
Algemene theorie
Kenmerken van
onderwijsonderzoek
➢ 2 verschillende - theoriegedreven ~ fundamentaal wetenschappelijk
uitgangspunten / - praktijkgedreven ~ toepassingsgericht
doelen
➢ Kenmerken van elk Theoriegedreven ~ fundamenteel wetenschappelijk:
uitgangspunt - doel: kennisvermeerdering
- wetenschappelijke normen: sterk aan ‘spelregels’
gebonden; de regels waarbinnen de onderzoeker zich
moet bewegen
- altijd generaliserend? kan je vragen bij stellen of dit
altijd zo is
- (Bv. theorieën die iets algemeen beschrijven verder gaan verfijnen)
Praktijkgedreven ~ toepassingsgericht
- doel: een specifiek probleem oplossen (praktijkvraag)
- resultaten: enkel van toepassing op die specifieke
praktijksituatie ➔ evt. generalisatie, hangt af van allerlei
factoren
- (Bv. good practices over iets verzamelen)
➢ Verdere Vorm Praktijkgericht Praktijkgericht Fundamenteel
onderverdeling niet-weten- weten- weten-
o Vorm schappelijk schappelijk schappelijk
o Doel onderzoek onderzoek onderzoek
Doel Ondersteunen Kennis voor Kennis-
o Spelregels en
van beslissingen vermeerdering
normen belissingen
o Reikwijdte van Spelregels Praktijk- Praktijk- en Weten-
de uitkomsten en normen normen weten- schappelijke
schappelijke normen
normen
Reikwijdte Eigen praktijk- Eigen praktijk- Generaliserend
van de situatie situatie en
uitkomsten eventueel
generalisatie
naar een
andere
probleem-
situatie
Focus op … - Opvattingen/percepties, handelingen, actoren, factoren,
context, tijd …
- Processen en uitkomsten van leren, onderwijzen,
ontwikkelen, begeleiden en opleiden
o proces: bv. HOE verwerkt ll. leerstof ?
o uitkomst: bv. PISA-onderzoek; via resultaten kan wetensch.
geletterdheid van Vla. lln. vergeleken worden met bv. Ndrlnd
- Invloedsfactoren van individu, school, opleiding en
(werk)omgeving
, Typische aanpak
➢ 3 kenmerken Data, analyses, systematisch
➢ Data verzamelen: hoe data / welke data verzamelen:
enkele vbn. - interviews om percepties van verschillende respondenten
- f ocusgroepen (meerdere respondenten tegelijk bevragen)
- observeren in bepaalde contexten
- tekstuele data: notities van lln. gaan onderzoeken om daaruit af
te leiden wat hun leerstrategieën zijn
- logboeken verzamelen
- eye tracking; bv. camera op laptop om te verzamelen waar de
persoon zoal naar kijkt op het scherm
➢ Analyseren: analyseren an sich: niet besproken in dit vak; hoe je dit op
niet in dit vak een goede manier doet, zal je in andere vakken leren
➢ Systematisch systematisch
o Belang? = fundamenteel voor wetensch. onderzoek!
o Hoe? ➔ op gestandaardiseerde, gecontroleerde manier uitvoeren
o Wat hierbij - daarbij ook belangrijk dat we die systematiek
belangrijk? + neerschrijven (bv. in wetensch. studie, manuscript)
Waarom? - belangrijk om deze zo duidelijk mogelijk te
omschrijven, zodat andere onderzoekers kunnen
zien hoe wij te werk zijn gegaan,
o want moet ook gecontroleerd kunnen worden
of onderzoek op goede manier is gebeurd
o transparantie, zodat andere wetenschappers
dit onderzoek opnieuw kunnen doen om
nadien te vergelijken of zij gelijkaardige
uitkomsten krijgen
Resultaten - Kennis/inzichten
- Innovatie/ontwikkeling
- Rapportage
- Netwerken
➢ Proces van onderzoek heel proces van peer review:
publiceren in ➔ editor stuurt door naar peer reviewers (onderzoekers die
wetensch. ‘journals’ met gelijkaardige materie bezig zijn); geven kanttekeningen
➔ wordt gezien of het kwalitatief genoeg is om te publiceren
- onderzoekers krijgen vaak wel de kans om hun werk aan te passen
o.b.v. kanttekeningen van peer reviewers; de auteurs weten
trouwens niet wie de peer reviewers zijn en vice versa
- onderzoeker kan ook ‘rebuttal’ schrijven, wat weer naar peer
reviewers gaat en zo gaat dit een tijdje heen en weer tot de editor
beslist dat het onderzoek beslist dat het goed genoeg is om te
publiceren
➢ Netwerken? onderzoekers niet geïsoleerd op ‘universiteitseilandjes’,
maar verbonden met anderen die met hetzelfde bezig zijn
(vb. op ppt: Earli; Europees netwerk) ➔ bv. op conferenties
waarop jij als onderzoeker je onderzoek dan presenteert tot
op het punt dat je bent geraakt, kan je gebruik maken van
de kennis van iedereen die daar aanwezig is ➔ conferenties
ook belangrijk voor samenwerking met anderen, anderen te
leren kennen die met zoiets bezig zijn …
Rapporteren? je gaat vaak rapporteren aan deze onderzoeksnetwerken,
maar ook aan anderen
bv. onderzoeksgroep waarin docent van dit vak zit: edubron (hebben een
blog) ➔ op laagdrempelige manier onderzoek in de kijker zetten, zodat
praktijkmensen die resultaten misschien ook kunnen gebruiken
Samenvatting IMT:
Inleiding in onderzoeks-
methoden en -technieken
2022-2023
, Samenvatting IMT
Algemene theorie
Kenmerken van
onderwijsonderzoek
➢ 2 verschillende - theoriegedreven ~ fundamentaal wetenschappelijk
uitgangspunten / - praktijkgedreven ~ toepassingsgericht
doelen
➢ Kenmerken van elk Theoriegedreven ~ fundamenteel wetenschappelijk:
uitgangspunt - doel: kennisvermeerdering
- wetenschappelijke normen: sterk aan ‘spelregels’
gebonden; de regels waarbinnen de onderzoeker zich
moet bewegen
- altijd generaliserend? kan je vragen bij stellen of dit
altijd zo is
- (Bv. theorieën die iets algemeen beschrijven verder gaan verfijnen)
Praktijkgedreven ~ toepassingsgericht
- doel: een specifiek probleem oplossen (praktijkvraag)
- resultaten: enkel van toepassing op die specifieke
praktijksituatie ➔ evt. generalisatie, hangt af van allerlei
factoren
- (Bv. good practices over iets verzamelen)
➢ Verdere Vorm Praktijkgericht Praktijkgericht Fundamenteel
onderverdeling niet-weten- weten- weten-
o Vorm schappelijk schappelijk schappelijk
o Doel onderzoek onderzoek onderzoek
Doel Ondersteunen Kennis voor Kennis-
o Spelregels en
van beslissingen vermeerdering
normen belissingen
o Reikwijdte van Spelregels Praktijk- Praktijk- en Weten-
de uitkomsten en normen normen weten- schappelijke
schappelijke normen
normen
Reikwijdte Eigen praktijk- Eigen praktijk- Generaliserend
van de situatie situatie en
uitkomsten eventueel
generalisatie
naar een
andere
probleem-
situatie
Focus op … - Opvattingen/percepties, handelingen, actoren, factoren,
context, tijd …
- Processen en uitkomsten van leren, onderwijzen,
ontwikkelen, begeleiden en opleiden
o proces: bv. HOE verwerkt ll. leerstof ?
o uitkomst: bv. PISA-onderzoek; via resultaten kan wetensch.
geletterdheid van Vla. lln. vergeleken worden met bv. Ndrlnd
- Invloedsfactoren van individu, school, opleiding en
(werk)omgeving
, Typische aanpak
➢ 3 kenmerken Data, analyses, systematisch
➢ Data verzamelen: hoe data / welke data verzamelen:
enkele vbn. - interviews om percepties van verschillende respondenten
- f ocusgroepen (meerdere respondenten tegelijk bevragen)
- observeren in bepaalde contexten
- tekstuele data: notities van lln. gaan onderzoeken om daaruit af
te leiden wat hun leerstrategieën zijn
- logboeken verzamelen
- eye tracking; bv. camera op laptop om te verzamelen waar de
persoon zoal naar kijkt op het scherm
➢ Analyseren: analyseren an sich: niet besproken in dit vak; hoe je dit op
niet in dit vak een goede manier doet, zal je in andere vakken leren
➢ Systematisch systematisch
o Belang? = fundamenteel voor wetensch. onderzoek!
o Hoe? ➔ op gestandaardiseerde, gecontroleerde manier uitvoeren
o Wat hierbij - daarbij ook belangrijk dat we die systematiek
belangrijk? + neerschrijven (bv. in wetensch. studie, manuscript)
Waarom? - belangrijk om deze zo duidelijk mogelijk te
omschrijven, zodat andere onderzoekers kunnen
zien hoe wij te werk zijn gegaan,
o want moet ook gecontroleerd kunnen worden
of onderzoek op goede manier is gebeurd
o transparantie, zodat andere wetenschappers
dit onderzoek opnieuw kunnen doen om
nadien te vergelijken of zij gelijkaardige
uitkomsten krijgen
Resultaten - Kennis/inzichten
- Innovatie/ontwikkeling
- Rapportage
- Netwerken
➢ Proces van onderzoek heel proces van peer review:
publiceren in ➔ editor stuurt door naar peer reviewers (onderzoekers die
wetensch. ‘journals’ met gelijkaardige materie bezig zijn); geven kanttekeningen
➔ wordt gezien of het kwalitatief genoeg is om te publiceren
- onderzoekers krijgen vaak wel de kans om hun werk aan te passen
o.b.v. kanttekeningen van peer reviewers; de auteurs weten
trouwens niet wie de peer reviewers zijn en vice versa
- onderzoeker kan ook ‘rebuttal’ schrijven, wat weer naar peer
reviewers gaat en zo gaat dit een tijdje heen en weer tot de editor
beslist dat het onderzoek beslist dat het goed genoeg is om te
publiceren
➢ Netwerken? onderzoekers niet geïsoleerd op ‘universiteitseilandjes’,
maar verbonden met anderen die met hetzelfde bezig zijn
(vb. op ppt: Earli; Europees netwerk) ➔ bv. op conferenties
waarop jij als onderzoeker je onderzoek dan presenteert tot
op het punt dat je bent geraakt, kan je gebruik maken van
de kennis van iedereen die daar aanwezig is ➔ conferenties
ook belangrijk voor samenwerking met anderen, anderen te
leren kennen die met zoiets bezig zijn …
Rapporteren? je gaat vaak rapporteren aan deze onderzoeksnetwerken,
maar ook aan anderen
bv. onderzoeksgroep waarin docent van dit vak zit: edubron (hebben een
blog) ➔ op laagdrempelige manier onderzoek in de kijker zetten, zodat
praktijkmensen die resultaten misschien ook kunnen gebruiken
