Samenvatting sociaal methodisch werken: social casework

SOCIAAL METHODISCH WERKEN

DE X FACTOR

Wat is de X-factor?
- = model van excellente professionals en organisaties
- Heeft passie en empathie (=empassie)
- Is ondernemend en innovatief
- Werkt internationaal samen
- Is disciplinair en multidisciplinair

HOE VERLOOPT HET PROCES (NIET) IN SOCIAL CASEWORK?

DEEL 1: INLEIDENDE BERGIPPEN

1. BEGRIPPEN METHODE – METHODIEK – METHODISCH HANDELEN

Ondersteunen= professioneel ondersteunen personen, groepen en gemeenschappen in het sociaal handelen naar
aanleiding van sociale veranderingen.

Methodisch werken:
- Tijdens het hulpverlenen gebruik maken van verschillende methodieken, waarvan aangetoond is dat ze effectief zijn
in bepaalde situatie of voor een bepaalde doelgroep.
- Vorm van procesaansturing met doel iets op een overdachte, gestructureerde en gecontroleerde wijze te doen
verlopen.
 Impliceert bewust, doelgericht, systematisch en procesmatig werken vanuit een bepaalde beroepsethiek
en visie

Effectiviteit wordt aangetoond door:
- Praktijkervaring
- (wetenschappelijk) onderzoek

Metafoor van de loodgieter en zijn gereedschapskoffer

Een loodgieter wordt gecontacteerd om een probleem op te lossen.
Een loodgieter komt ter plaatse en maakt contact met de CLT.
Hij onderzoekt het probleem door vragen te stekken, te kijken of te observeren.
Hij zoekt in zijn gereedschapskoffer naar het meest helpende materiaal.
Niet helpend gereedschap voor het probleem op te lossen legt hij terug, zoekt naar iets anders.
Een loodgieter gebruikt het gereedschap en lost het probleem op.
Hij checkt of het probleem is opgelost en rond zijn werk af.

In de gereedschapskoffer:
- Socialisatie
- Referentiekader
- Kernwaarden van de sociaal werker
- Kernwaarden van de opleiding of organisatie
- Normatief en ethisch kader

Methode:
- Systematische, doelgerichte en procesmatige handelingswijze én bewust.
- Gesystematiseerde manier van werken in een bepaalde situatie om een bepaald doel te bereiken
- Wat je doet of laat met een cliënt, daar is een goede reden voor.
 Het gaat over wat er hoe gedaan wordt.

Waaruit bestaat een methode?
- Technische en instrumentele aspecten:
 Leer schenkt aandacht aan diverse stappen proces, verloop, technieken en strategieën.
- Visie / waarden dominant (of getolereerd) in MIJ context.



1

,Schema:
- Op de werkvloer inspiratie door filosofische, ideologische en levensbeschouwelijke denkwijzen.
 Expliciet vertaald in therapeutische stromingen en methodieken
- Methode gekneed door eclectische ordening:
 Afhankelijk eigen stijl, intuïtie, ordening concepten -> methode andere kleur
 = inbedding en belichaming methode
 Kans effectiviteit HV verhogen



Denkwijzen + wegen Levensbeschouwing + ideologie


Therapeutische benaderingen Methodieken


Eclectische ordening
Eigen visie
Stijl
Intuïtie

Methode


Wat is een methode?
- Social casework is een methode én methodiek
- Kiezen voor eclectisch-integratief: complexiteit niet vanuit 1 theorie.
 Eclectisch = kiezende benadering
 Kiezen voor gebruik van delen van een methodiek op moment dat ze voor jou het meest zinvol
en nuttig zijn in het HVproces met de CLT.
 It works? = richtlijn
 Integratief
 Uiteindelijke aanpak is een integratie van diverse referentiekaders, werkwijzen, strategieën en
technieken.
 Op een systematische wijze elementen uit diverse theorieën integreren.
- Kiezen ervoor in dialoog met CLT, omgeving, andere collega, team of organisatie
- Eclectisch-integratieve keuzes gemaakt door:
 Organisatie legt accenten
 Problematiek of eigenheid doelgroep
 Persoonlijke competentie HV: passende technieken / modellen



Methodiek = De leer van een methode
- Verwijst naar het handelingsmodel (weten hoe te handelen) als naar de onderliggende verklaringstheorieën,
empirische en ethische grondslagen.

- Gehandeld vanuit een duidelijk beschreven praktijktheorie die ook het waarom van een aanpak, visie en
beargumenteerde theoretische uitgangspunten beschrijft.
 Ontwikkelt zich op het snijvlak van praktijk, theorie en wetenschap.

- Vanuit een praktijk en gebaseerd op theoretische inzichten, samenspel voorschriften over de manier waarop
mogelijkheden van CLT, omgeving en HVmethoden met elkaar verbonden kunnen worden.
 Relatief gesloten geheel van mens- en maatschappijbeelden, gedragswetenschappelijke inzichten,
benaderings- en handelingswijzen



Ordening van toepasselijke methoden en technieken:
- Methode draagt bij tot verantwoord kiezen en handelen:


2

,  Omschrijft specifieke doelgroep methodiek (wie is erbij gebaat?)
 Omgeving al dan niet betrekken bij het proces
- Steunt op ethische en normatieve kaders
- Ontwikkelt zich in een uitwisseling theorie – praktijk / prakrijk – wetenschap :
 Toegepast voor kleine selectie CLT eenzelfde, duidelijk omschreven probleem en behandelt door
personen die methodieken zelf theoretisch ontwikkelt hebben.
 Methodiek gaat naar de praktijk: toepassing door HV bij CLT minder omschreven probl
 Geregelde CLT/dossierbesprekingen, werkbegeleiding, supervisie en intervisie zijn noodzakelijk om tot
een goede afstemming te komen tussen P en T

Jaren 90:
- Door verzakelijking -> intrede effectiviteitsdenken
 Welk resultaat bereikt de HV tegen welke prijs?
 Introductie evidence based -> nu criterium bepalen kwaliteit HVprogramma’s
- Ontwikkelt zich in een uitwisseling tussen theorie en praktijk
 Wetenschappelijk – evidence based
 Practice based evidence

Wat zijn ethische kaders?
- Alert en kritische nadenken
 Alle waarden en normen die aan de orde zijn
 Bij CLT – MA – organisatie(s) – samenleving
- Werken met mensen + verbeteren of behouden kwaliteit leven:
 SW checkt of effecten van acties / interventies ethisch verantwoord zijn
 Zorgt voor lastige dilemma´s: alle opties tegen elkaar afwegen
- Een doordacht zoekproces om tot verantwoorde en afgewogen keuzes te komen
 de dingen goed doen maar ook de goede dingen doen
 Tijd en ruimte om in overleg te gaan met beroepsgenoten = essentieel goed SW
- Centrale vraag: hoe zou een goede sociaal werker hier handelen?

Wat zijn normatieve kaders?
- Gevormd door waarden en normen die we in onze SL belangrijk vinden
 Bv. respect, autonomie, solidariteit

2. KENMERKEN METHODISCH HANDELEN

Doelgerichtheid: (Waarom doe je dit? Wat wil je bereiken?):
- Gericht op het behalen van doelstellingen (=oplossen problemen)
- Resultaat, doel regelmatig bijstellen of evalueren
 Doel niet haalbaar, CLT minder gemotiveerd of veranderde situatie
- Niet per se heel grote doelen
 Soms ontbreekt CLT mogelijkheden om te veranderen of leren
 DOEL = in stand houden evenwicht leefsituatie = status quo
 = maximale haalbare in deze situatie
- Rekening met tempo CLT en niet altijd van oplossing naar oplossing
- Tussenstappen om het inzichtelijk te maken of einddoel niet in 1 keer te behalen.
- Doelen worden bepaald in een dialoog met je CLT of zijn omgeving.
 Haalbaar en realistisch!

Systematisch: (Wat doe je wanneer?):
- Vanuit bepaalde, logische geordende werkvolgorde HV vormgeven
 Soort stappenplan
- Proces verloopt ordelijk en samenhangend
- HV zet kennis en vaardigheden in geplande stappen in een ordelijk en logisch patroon
 Stappen zijn afgeleid van het te bereiken doel

Procesmatig (Hoe pak je het aan?):
- Gericht op verschillende processen HV
- HV in iedere fase vorm geven
 Iedere fase / stap -> specifieke interventies of technieken
 Bewust omgaan met interventies -> optimaal verloop

3

,  Bekijken welke interventies zinvol zijn vanuit connectie met CLT + bewust van de spelende processen in
HVrelatie
- In contact / relatie met de CLT = relatieotwikkeling.
- Op het tempo van de CLT

Aspecten (=processen) procesmatig werken:
- Probleemafwikkeling: Afstemming vraag CLT
 Bepalen te bereiken doel + rekening met wijzigingen of verschuivingen doel
 Oplossen hulpvraag of niet toereikende situatie
- Interactieontwikkeling:
 Inzetten op correcte samenwerkingsrelatie door keuze passende interacties met CLT en omgeving.
 Professionele relatie aangaan + nodig voor slagen HV
- CLTontwikkeling:
 Inzetten op de CLT sterker en vaardiger maken
 Effect + resultaat vanuit visie empowerment en emancipatorische begeleiding
 Vergroten (probleem)inzicht, versterken probleemoplossende vaardigheden, ondersteunen en
aanmoedigen vanuit geloof mogelijkheden CLT + omg
 Mensen tot hun recht laten komen -> greep eigen leven + zelf oplossingen

3 DE 4 LAGEN VAN EEN METHODE

Elke methoden heeft 4 lagen:
- Doelstelling (Vgl met doelgerichtheid)
- Visie
- Relatie (Vgl deel proces)
- Technieken / interventies
- DE methodiek voor sociaal werk bestaat NIET!!

Een doelstelling:
- Methode is ontworpen om een specifieke, omschreven doelen te bereiken
- HV gericht op resultaat of uitkomst
 Meer welzijn of welbevinden
- Verandering teweeg brengen huidige -> gewenste situatie (=doel)

Een visie:
- Uitgangspunt / gedachtengoed
 Theoretische uitgangspunten, wetenschap, beroepsethiek

Een relatie:
- Hoe CLT benaderen? Hoe gaan ze met elkaar om?
- Goede werkrelatie = Sleutel succesvolle begeleiding
- Gepaste werkrelatie HV – CLT – omg door gepaste interacties

Technieken:
- Kleinste handelingseenheden, interventie of tussenkomst
- Vormen kleinste eenheid binnen MW. Techniek is een kleine, meer afgegrensde handelingseenheid of bouwsteen
van professioneel methodisch handelen binnen een methode.
 Bv. Gesprekstechnieken, zoals doorvragen en confronteren

4 EERSTE VORM VAN METHODSICH HANDELEN: SOCIAL CASEWORK

Internationale definitie van het SW beroep:
Het maatschappelijk werk is een praktijkgericht vak en een academische discipline die sociale
verandering en ontwikkeling, sociale cohesie, de emancipatie, empowerment en bevrijding van
mensen bevordert.

Principes van sociale rechtvaardigheid (=waarde), mensenrechten (=recht), collectieve
verantwoordelijkheid (=visie) en respect voor diversiteit (=waarde) staan centraal in het sociaal
werk. Onderbouwd door theorieën van het sociaal werk, sociale wetenschappen,
geesteswetenschappen en inheemse en lokale vormen kennis.



4