Samenvatting sociologie

Sociologie samenvatting Powerpoints
Hoorcollege 1: hoofdstuk 1 inleiding
Sociologie  het verklaren van het gedrag van individuen en groepen van mensen vanuit
maatschappelijke invloeden (bijv. economische situatie) die zij ondergaan. In plaat van de
gedachten (cognities) stuurt de maatschappij de keuzes (mogelijkheden) van het individu

 3 functies sociologie:
- Functie van ideologiekritiek  de functie om bestaande machtsverhoudingen
bloot te leggen
- Beheersfunctie  functie om de samenleving te besturen
- Ordenende functie  functie om onoverzichtelijke werkelijkheid min of meer
overzichtelijker en begrijpelijker maken (door ze bijvoorbeeld in maatschappelijke
context te maken).

Socioloog Wright Mills  pleitte voor het aanbrengen van een koppeling tussen de
individuele belevingswereld en de maatschappelijke logica
Sociologische verbeeldingskracht  mensen moeten ogenschijnlijk los van elkaar
staande persoonlijke ervaringen, situaties en problemen leren zien op de manier waarop de
maatschappij functioneert

Private troubles (persoonlijke moeilijkheden public issues (sociale problemen)

 6 criteria voor sociaal relevant probleem
- Er moet sprake zijn van een aanzienlijk aantal getroffenen
- Het moet gaan om persoonlijk letsel van die getroffenen
- Het moet samenhangen met andere problemen
- Het probleem is niet van tijdelijke aard, maar structureel en van lange duur
- Het moet bovenpersoonlijke oorzaken hebben
- Het moet tegen serieuze waarden ingaan



 Macht  het vermogen vorm te geven aan de eigen toekomst
- Het vermogen om doelstellingen in de toekomst te formuleren
- Het vermogen om ,als doelstellingen voor de toekomst eenmaal gekozen zijn de
middelen aan te wenden, ze te realiseren
- Het vermogen voor de vastgestelde doelstellingen de middelen te organiseren
(en) om (hiervoor) anderen te beïnvloeden, invloed uit te oefenen

Socialisatie  het proces waarbij mensen leren zich sociaal te gedragen in voor hen
relevante groepen (door socialisators, ouders etc.)

 Tabula rasa (onbeschreven blad)  wanneer kinderen geboren worden zijn ze
nog ‘onnozel’, nog niet gevormd door aangeleerd gedrag

, Nature-nurture-debat  de discussie over de verhouding van aangeboren en
aangeleerd gedrag.

 Waarden  met andere gedeelde voorstellingen over wat juist en goed is en
daardoor nastreefwaardig, ze zijn vaag of abstract
- ‘doe gedrag’  wat er gedaan wordt
- ‘zeg gedrag’  hoe erover gepraat wordt
 Normen  concrete gedragsregels die aangeven wat er verwacht wordt in een
bepaalde situatie (ze zijn afgeleid uit waarden)
- Morele normen  over goed en kwaad
- Juridische normen  over legaal of niet legaal, juridisch wel of niet geoorloofd
- Sociale normen  over gepast en ongepast


Hoorcollege 2: hoofdstuk 2 socialisatie
Internalisering  het proces waarin je verwacht gedrag ‘eigen maakt’ zodat je het zonder
nadenken en automatisch doet

Hospitalisering mensen komen in een situatie waarin hun gedrag zo door anderen
bepaald en geregeld wordt, dat ze zelf nauwelijks meer enig initiatief kunnen nemen

Een rol  een complex van normen en verwachtingen met betrekking tot het gedrag en de
positie van iemand anders (bijv. docent, zoon, verkoper)  zonder de roldrager te kennen
hebben we wel verwachtingen over wat hij of zij moet doen

 Rollenconflict  de verwachtingen over de eisen van de roldrager lopen zodanig
uiteen dat ze moeilijk te combineren zijn
- Extern rollenconflict  iemand kan als gevolg van de verschillende posities die hij
tegelijkertijd inneemt de verschillende verwachtingen die aan hem gesteld
worden moeilijk combineren (mensen doen een beroep op twee verschillende
rollen van je bijvoorbeeld. Vader en agent)
- Intern rollenconflict  één sociale positie die moeilijk te combineren is met
verschillende verwachtingen die aan iemand gesteld worden

 Bij rollenconflict hangt het gedrag van de roldrager af van;
- De druk (invloed) die anderen van verschillende kanten op hem kunnen
uitoefenen, hoe subtiel die soms ook zal zijn
- De kracht van eigen verwachtingen versus wat er leeft in de groep waar de
roldrager deel van uitmaakt
Rolverwachtingen zijn niet altijd eenduidig + niet eenzijdig vastgesteld

Institutie  een gestandaardiseerd patroon van denken en doen in bepaalde situaties
(bijv. gezin en onderwijs). Zijn onafhankelijk van individuele personen en lijken op zichzelf te
staan

Instanties  zij ‘dragen’ de instituties (bijv. scholen en de kerk)

, Totale institutie  je kan er niet uit, de normen en waarden die je daar hanteert worden
je ‘eigen’ (bijv. gevangenis)

Institutionaliseren  het proces waarbij nieuwe vormen tot instituties worden gevormd

Reïficatie  het verschijnsel waarbij het wordt gezien alsof iets op zichzelf staat (een res of
zaak is) en los van mensen is (bijv. de mode)  de mens komt tegenover zijn eigen
activiteit, tegen over zijn eigen arbeid (constructie) te staan als tegenover iets dat
onafhankelijk van hem lijkt te zijn en hem beheerst

 Sociale controle  goedkeuren en afkeurend reageren op iemands gedrag, om
waarden en normen te handhaven
- Positieve sancties  beloningen ter goedkeuring, ondersteuning of instemming
- Negatieve sancties  straffen ter afkeuring
- Formele sancties  door de overheid, politie etc.
- Informele sancties  door eigen sociale omgeving



 Bij het overtreden van normen;
- Onprettig of onbehoorlijk gedrag gedrag dat uiteenlopende vormen
aanneemt (bijv. praten tijdens een hoorcollege)
- Onduldbaar gedrag  gedragingen die verder gaan dan onprettig gedrag.
Normoverschrijdingen die om oplossingen van de verantwoordelijke instantie
vragen. Dit gedrag levert een sociale berisping op (bijv. kauwgum onder tafel
plakken)
- Onwettig gedrag  gedrag wat de wet overtreed. Dit gedrag is strafbaar (bijv.
zwartrijden in de trein)

Handhaving normen  door internalisering (eigen gevoel), formele controle (de overheid
ziet toe op het gedrag) en informele controle (anderen keuren gedrag goed of fout)

De rationele keuzetheorie  het gedrag van mensen wordt gezien als een afweging van
kosten en baten

 Consequenties overtreden normen;
- Formele sociale controle (sanctioneren)
- Informele sociale controle (schaamte)
- Internalisering (schuldgevoel)

Samenvattend overzicht;

 Normen Institutionalisering Rolverwachtingen
 Waarden (reïficatie) - intern rollenconflict
 Gedrag internalisering - extern rollenconflict




Sociale controle
- positieve sancties
- negatieve sancties