Recht in de creatieve industrie
H1: Inleiding in het recht
Binnen contact van mensen kunnen conflicten zijn. Waar conflicten zijn is behoefte aan regels die deze
conflicten beheersbaar maken. Het recht zorgt voor vrede, veiligheid en gelijkheid in onze samenleving.
Recht weerspiegelt onze normen, waarden en idealen. Recht voorkomt conflicten en lost bestaande
conflicten op.
Recht is gebonden aan een land (soeverein op je eigen territoriteit).
Recht heeft 4 belangrijke functies:
1 Normen liggen vast aan wat wenselijk en wat onwenselijk gedrag is (niet stelen). Veel ethische
fatsoensnormen worden zo belangrijk geacht dat er een straf op wordt geteld als ze worden overtreden.
Ethische normen zijn rechtsnormen = normatieve functie van het recht.
2 Recht is instrument van de wetgever om bepaald gedrag bij mensen te realiseren. Zoals verkeersregels,
de wetgever heeft dit bepaald. Dit is de instrumentele functie van het recht.
3 Aanvullende functie: als mensen vergeten goede afspraken te maken met elkaar, dan kunnen ze
terugvallen op de regels van het recht. (Band vergeten royalties te verdelen, wetgever zegt dan
gezamenlijk auteursrecht).
4 Geschil oplossende functie: wanneer twee of meer partijen hun conflict niet zelf kunnen oplossen, dan
zal een onafhankelijke derde een besluit nemen. Taak is weggelegd voor de rechter.
Het recht = alle rechtsregels die in Nederland gelden.
Vier: rechtsbronnen:
1 De wet: geschreven rechtsregel te vinden in wetboeken. Nationale wetten worden gemaakt door de
regering (koning en ministers) en de Staten-Generaal (eerste en tweede kamer), samen vormen ze de
formele wetgever.
Onderscheid in wetten in formele zin: opgesteld door de formele wetgever (regering en de staten
generaal) (Wet van verbod op discriminatie) en wetten in materiële zin: alle bepalingen die volgens hun
inhoud als een wet gezien kunnen worden. De wet algemeen verbindende voorschriften (avv’s) bevat.
Avv’s: zijn regels die voor iedereen gelden. Codificaties van regels.
Naast formele wet gever kunnen ook lagere wetgevers (zoals wetgevers van provincies of gemeenten)
wetten opstellen.
Wet verbod discriminatie: zowel een formele als materiële wet, aangezien hij is vastgesteld door de
wetgever en het is een wet in materiële zin, omdat hij algemeen verbindende voorschriften bevat voor alle
Nederlanders.
Wel formeel en niet materieel als ze zijn opgesteld door de formele wetgever maar bevatten geen
algemeen verbindende voorschriften, omdat ze zich op een specifiek geval richten.
2 De jurisprudentie: rechtspraak of rechtersrecht. Recht is geen statisch gegeven maar dient als antwoord
op nieuw ontwikkelingen telkens opnieuw te worden geïnterpreteerd en uitgelegd. Deze taak is voor
rechters. Passen de wet toe.
Rechters kunnen wetten opvullen, het recht uitleggen en het recht aan de praktijk beantwoorden.
Bijvoorbeeld als er geen goede wet is voor het geschil.
Zo is in de jurisprudentie bepaald dat je een agent ‘mierenneuker’ mag noemen. Het is geen beledigend
woord, hangt af van de context.
Rechters moeten interpreteren (de wet) –doen het goed grammaticaal
Anticiperende interpretatie toekomstige wet toepassen zorgt voor rechtsonzekerheid.
Theologische interpretatie bedoeling van een wet (doel)
Analogie: wet uitbreiden door rechter.
,Totstandkoming jurisprudentie: De rechtsgang:
Rechtbank (in eerste aanleg)
(Niet mee eens uitspraak) 12 hoven 3 rechters
Gerechtshof (in hoger beroep)
(Weer niet mee eens)
Hoge Raad (in cassatie)
Kan nog hoger gaan naar Europese Hof
3 Het verdrag: een afspraak gesloten door staten (onderling) en/of volkenrechtelijk organisaties (zoals de
Verenigde Naties). Als twee of meer staten en/of volkenrechtelijke organisaties een internationale
samenwerking aangaan, dan leggen zij dat vast in een verdrag. Het verdrag is een contract en belangrijk
onderdeel van het internationaal recht.
-Kan bevatten: rechten en plichten van staten. Rechten van burgers. Verdragen van internationale
organisaties en internationale tribunalen in het leven roepen.
4 Het gewoonterecht: gewoonterechtelijke regels zijn niet in de wet vastgelegd, maar rechters kunnen
deze regels wel meenemen in hun beslissing. Ook wel ongeschreven recht genoemd. In Nederland kennen
we weinig gewoonterechtelijke regels. Vertrouwensregel in het staatsrecht is een voorbeeld. Geldt voor de
tweede kamer en het kabinet.
Soevereiniteit: land regels mag maken over eigen grondgebied. Verdragen: waar landen afspraken in
maken. Verklaringen: geen verplichtingen maar doelen.
Het recht biedt rechtszekerheid. Creatieve industrie ziet recht ouderwets en star. Creatieve kenmerkt zich
namelijk door innovatie.
Het Nederlandse recht bestaat inhoudelijk uit verschillende rechtsgebieden, maar heeft grove tweedeling te
maken tussen privaatrecht en het publieksrecht.
Privaatrecht: regels en wetten gelden voor en tussen burgers onderling, tussen burgers en bedrijven en
tussen bedrijven onderling.
Publieksrecht: wetten en regels die van toepassing zijn tussen burgers en overheidsorganen, en tussen
overheidsorganen onderling.
Staatsrecht: stemmen 18 jaar, grondrechten worden geschonden
Privaatrecht: belangrijk voor de creatieve industrie. Als er bij het maken van creatieve werken een tussen
burgers een geschil ontstaat kunnen ze terecht bij de privaatrechter. Die regelt verhoudingen tussen
burgers onderling, tussen burgers en bedrijven en bedrijven onderling. Burgers zijn natuurlijke personen.
Twee rechtsgebieden privaatrecht:
1 Verbintenisrecht: verbintenis is een handeling van een of meerdere (rechts)personen. Aangaan van
overeenkomst hoort bij verbintenisrecht. Er moeten in de creatieve industrie duidelijke overeenkomsten
gesloten worden.
2 Intellectueel eigendomsrecht: rechtsgebied gaat over bescherming van voortbrengselen van de
menselijke geest. Bijvoorbeeld een liedje. Hierin behoren auteursrecht en merkenrecht.
, Andere rechtsgebieden in privaatrecht zijn: goederenrecht (wie eigenaar is van bepaald goed en hoe kan
overdragen). Het ondernemingsrecht (over de interne en externe juridische zaken van ondernemingen)
personen en familierecht (over juridische zaken die in een gezin of familie kunnen spelen, zoals trouwen,
scheiden en adoptie) en arbeidsrecht (juridische zaken tussen de werkgever en werknemer).
Publieksrecht: geeft regels voor de verhouding tussen de burger en de overheid. In publiekrechtelijke
geschillen is altijd een van de partijen een overheidsorgaan. Zo’n orgaan kan een gemeente zijn, maar ook
de officier van justitie die in een strafzaak een verdachte aanklaagt. In het publieksrecht horen
uiteenlopende rechtsregels. Zo behoren de regels die gaan over de inrichting van de Nederlandse staat tot
het publieksrecht, maar ook de strafrechtelijke veroordeling van een crimineel hoort hier thuis.
Publieksrecht in creatieve industrie een belangrijke rol voor het aanvragen van een subsidie of een
vergunning.
Publieksrecht bestaat uit de volgende rechtsgebieden:
Staatsrecht geeft regels over de organisatie van de Nederlandse staat. De regels bepalen hoe een
nieuw kabinet tot stand komt.
Strafrecht bepaalt welke feiten strafbaar zijn en wat de straf is. het begaan van een strafbaar feit is een
schending van de Nederlandse rechtsorde.
Bestuursrecht gaat over regels waar de overheid zich aan moet houden bij het nemen van
beslissingen. Het geeft organen van de overheid enerzijds instrumenten om de overheidstaken uit te
kunnen voeren, anderzijds geeft het de burger waarborgen om tegen de overheid in te kunnen gaan.
Het recht in Nederland wordt gehandhaafd door enerzijds toezicht van de overheid op de burger (politie) en
anderzijds door toezicht van de rechter.
De rechter buigt zich over de geschillen en doet daarover uitspraak. Rechter houdt rekening met de wet,
de belangen van de partijen en oudere uitspraken.
Veel verschillende soorten rechters. Privaatrechters, strafrechters, bestuursrechters. In creatieve industrie
rechtszaken met de privaatrechter.
Proces van privaatrechter:
Rechtszaak start bij de rechtbank. Partij die rechtszaak start is de eiser. Hij draagt de wederpartij.
Wederpartij = gedaagde of verweerder. Rechter = eerste aanleg.
Uitspraak van de rechtbank is het vonnis.
Partij die het niet eens is met gedeelte van vonnis kan in hoger beroep gaan bij het gerechtshof. De
rechters van het hof kijken de zaak opnieuw en geven een nieuwe uitspraak. Nieuwe uitspraak = arrest.
Partij die het niet eens is met het arrest kan in cassatie gaan bij de Hoge Raad. Hier zitten de hoogste
rechters van Nederland. De hoge raad geeft geen nieuw vonnis, maar gaan alleen alles na. De Hoge Raad
kan de uitspraak van het hof vernietigen of stand laten houden. De Beslissing van de hoge raad noemen
we ook een arrest.
Voor een snelle behandeling kan je terecht bij de voorzieningenrechter. Die behandelt spoedeisende
zaken in kort geding. Het kort geding is een procedure met als voordeel dat de rechtszaak veel sneller
wordt behandeld. Nadeel is dat de rechter weinig tijd heeft voor voorbereiding. Daardoor is er minder
diepgaande behandeling van geschil plaats.
Grondrechten zijn de meest fundamentele rechten die een mens heeft. Vormen menselijke waardigheid
en gelden voor iedereen. Grondrechten zijn belangrijk, omdat ze de staatsmacht beperken en ze de
autonomie van de burger tegenover de overheid waarborgen
-Burger kan in beroep gaan tegen overheid naar zijn grondrechten (verticale relatie).
-Burger kan in beroep gaan tegen burger over zijn grondrechten (horizontale relatie).
-Overheid houdt zich op afstand -Verbod op discriminatie -Passief
-Vrijheid van meningsuiting -Recht op privacy
Grondrechten zijn vastgelegd in de Grondwet, het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens
(ERVM), het Europees Sociaal Handvast (EHS) en het internationaal verdrag inzake Burgerrechten en
Politieke Rechten (IVBPR), geïnitieerd door de Verenigde Naties en gebaseerd op de Universele Verklaring
van de Rechten van de Mens.
H1: Inleiding in het recht
Binnen contact van mensen kunnen conflicten zijn. Waar conflicten zijn is behoefte aan regels die deze
conflicten beheersbaar maken. Het recht zorgt voor vrede, veiligheid en gelijkheid in onze samenleving.
Recht weerspiegelt onze normen, waarden en idealen. Recht voorkomt conflicten en lost bestaande
conflicten op.
Recht is gebonden aan een land (soeverein op je eigen territoriteit).
Recht heeft 4 belangrijke functies:
1 Normen liggen vast aan wat wenselijk en wat onwenselijk gedrag is (niet stelen). Veel ethische
fatsoensnormen worden zo belangrijk geacht dat er een straf op wordt geteld als ze worden overtreden.
Ethische normen zijn rechtsnormen = normatieve functie van het recht.
2 Recht is instrument van de wetgever om bepaald gedrag bij mensen te realiseren. Zoals verkeersregels,
de wetgever heeft dit bepaald. Dit is de instrumentele functie van het recht.
3 Aanvullende functie: als mensen vergeten goede afspraken te maken met elkaar, dan kunnen ze
terugvallen op de regels van het recht. (Band vergeten royalties te verdelen, wetgever zegt dan
gezamenlijk auteursrecht).
4 Geschil oplossende functie: wanneer twee of meer partijen hun conflict niet zelf kunnen oplossen, dan
zal een onafhankelijke derde een besluit nemen. Taak is weggelegd voor de rechter.
Het recht = alle rechtsregels die in Nederland gelden.
Vier: rechtsbronnen:
1 De wet: geschreven rechtsregel te vinden in wetboeken. Nationale wetten worden gemaakt door de
regering (koning en ministers) en de Staten-Generaal (eerste en tweede kamer), samen vormen ze de
formele wetgever.
Onderscheid in wetten in formele zin: opgesteld door de formele wetgever (regering en de staten
generaal) (Wet van verbod op discriminatie) en wetten in materiële zin: alle bepalingen die volgens hun
inhoud als een wet gezien kunnen worden. De wet algemeen verbindende voorschriften (avv’s) bevat.
Avv’s: zijn regels die voor iedereen gelden. Codificaties van regels.
Naast formele wet gever kunnen ook lagere wetgevers (zoals wetgevers van provincies of gemeenten)
wetten opstellen.
Wet verbod discriminatie: zowel een formele als materiële wet, aangezien hij is vastgesteld door de
wetgever en het is een wet in materiële zin, omdat hij algemeen verbindende voorschriften bevat voor alle
Nederlanders.
Wel formeel en niet materieel als ze zijn opgesteld door de formele wetgever maar bevatten geen
algemeen verbindende voorschriften, omdat ze zich op een specifiek geval richten.
2 De jurisprudentie: rechtspraak of rechtersrecht. Recht is geen statisch gegeven maar dient als antwoord
op nieuw ontwikkelingen telkens opnieuw te worden geïnterpreteerd en uitgelegd. Deze taak is voor
rechters. Passen de wet toe.
Rechters kunnen wetten opvullen, het recht uitleggen en het recht aan de praktijk beantwoorden.
Bijvoorbeeld als er geen goede wet is voor het geschil.
Zo is in de jurisprudentie bepaald dat je een agent ‘mierenneuker’ mag noemen. Het is geen beledigend
woord, hangt af van de context.
Rechters moeten interpreteren (de wet) –doen het goed grammaticaal
Anticiperende interpretatie toekomstige wet toepassen zorgt voor rechtsonzekerheid.
Theologische interpretatie bedoeling van een wet (doel)
Analogie: wet uitbreiden door rechter.
,Totstandkoming jurisprudentie: De rechtsgang:
Rechtbank (in eerste aanleg)
(Niet mee eens uitspraak) 12 hoven 3 rechters
Gerechtshof (in hoger beroep)
(Weer niet mee eens)
Hoge Raad (in cassatie)
Kan nog hoger gaan naar Europese Hof
3 Het verdrag: een afspraak gesloten door staten (onderling) en/of volkenrechtelijk organisaties (zoals de
Verenigde Naties). Als twee of meer staten en/of volkenrechtelijke organisaties een internationale
samenwerking aangaan, dan leggen zij dat vast in een verdrag. Het verdrag is een contract en belangrijk
onderdeel van het internationaal recht.
-Kan bevatten: rechten en plichten van staten. Rechten van burgers. Verdragen van internationale
organisaties en internationale tribunalen in het leven roepen.
4 Het gewoonterecht: gewoonterechtelijke regels zijn niet in de wet vastgelegd, maar rechters kunnen
deze regels wel meenemen in hun beslissing. Ook wel ongeschreven recht genoemd. In Nederland kennen
we weinig gewoonterechtelijke regels. Vertrouwensregel in het staatsrecht is een voorbeeld. Geldt voor de
tweede kamer en het kabinet.
Soevereiniteit: land regels mag maken over eigen grondgebied. Verdragen: waar landen afspraken in
maken. Verklaringen: geen verplichtingen maar doelen.
Het recht biedt rechtszekerheid. Creatieve industrie ziet recht ouderwets en star. Creatieve kenmerkt zich
namelijk door innovatie.
Het Nederlandse recht bestaat inhoudelijk uit verschillende rechtsgebieden, maar heeft grove tweedeling te
maken tussen privaatrecht en het publieksrecht.
Privaatrecht: regels en wetten gelden voor en tussen burgers onderling, tussen burgers en bedrijven en
tussen bedrijven onderling.
Publieksrecht: wetten en regels die van toepassing zijn tussen burgers en overheidsorganen, en tussen
overheidsorganen onderling.
Staatsrecht: stemmen 18 jaar, grondrechten worden geschonden
Privaatrecht: belangrijk voor de creatieve industrie. Als er bij het maken van creatieve werken een tussen
burgers een geschil ontstaat kunnen ze terecht bij de privaatrechter. Die regelt verhoudingen tussen
burgers onderling, tussen burgers en bedrijven en bedrijven onderling. Burgers zijn natuurlijke personen.
Twee rechtsgebieden privaatrecht:
1 Verbintenisrecht: verbintenis is een handeling van een of meerdere (rechts)personen. Aangaan van
overeenkomst hoort bij verbintenisrecht. Er moeten in de creatieve industrie duidelijke overeenkomsten
gesloten worden.
2 Intellectueel eigendomsrecht: rechtsgebied gaat over bescherming van voortbrengselen van de
menselijke geest. Bijvoorbeeld een liedje. Hierin behoren auteursrecht en merkenrecht.
, Andere rechtsgebieden in privaatrecht zijn: goederenrecht (wie eigenaar is van bepaald goed en hoe kan
overdragen). Het ondernemingsrecht (over de interne en externe juridische zaken van ondernemingen)
personen en familierecht (over juridische zaken die in een gezin of familie kunnen spelen, zoals trouwen,
scheiden en adoptie) en arbeidsrecht (juridische zaken tussen de werkgever en werknemer).
Publieksrecht: geeft regels voor de verhouding tussen de burger en de overheid. In publiekrechtelijke
geschillen is altijd een van de partijen een overheidsorgaan. Zo’n orgaan kan een gemeente zijn, maar ook
de officier van justitie die in een strafzaak een verdachte aanklaagt. In het publieksrecht horen
uiteenlopende rechtsregels. Zo behoren de regels die gaan over de inrichting van de Nederlandse staat tot
het publieksrecht, maar ook de strafrechtelijke veroordeling van een crimineel hoort hier thuis.
Publieksrecht in creatieve industrie een belangrijke rol voor het aanvragen van een subsidie of een
vergunning.
Publieksrecht bestaat uit de volgende rechtsgebieden:
Staatsrecht geeft regels over de organisatie van de Nederlandse staat. De regels bepalen hoe een
nieuw kabinet tot stand komt.
Strafrecht bepaalt welke feiten strafbaar zijn en wat de straf is. het begaan van een strafbaar feit is een
schending van de Nederlandse rechtsorde.
Bestuursrecht gaat over regels waar de overheid zich aan moet houden bij het nemen van
beslissingen. Het geeft organen van de overheid enerzijds instrumenten om de overheidstaken uit te
kunnen voeren, anderzijds geeft het de burger waarborgen om tegen de overheid in te kunnen gaan.
Het recht in Nederland wordt gehandhaafd door enerzijds toezicht van de overheid op de burger (politie) en
anderzijds door toezicht van de rechter.
De rechter buigt zich over de geschillen en doet daarover uitspraak. Rechter houdt rekening met de wet,
de belangen van de partijen en oudere uitspraken.
Veel verschillende soorten rechters. Privaatrechters, strafrechters, bestuursrechters. In creatieve industrie
rechtszaken met de privaatrechter.
Proces van privaatrechter:
Rechtszaak start bij de rechtbank. Partij die rechtszaak start is de eiser. Hij draagt de wederpartij.
Wederpartij = gedaagde of verweerder. Rechter = eerste aanleg.
Uitspraak van de rechtbank is het vonnis.
Partij die het niet eens is met gedeelte van vonnis kan in hoger beroep gaan bij het gerechtshof. De
rechters van het hof kijken de zaak opnieuw en geven een nieuwe uitspraak. Nieuwe uitspraak = arrest.
Partij die het niet eens is met het arrest kan in cassatie gaan bij de Hoge Raad. Hier zitten de hoogste
rechters van Nederland. De hoge raad geeft geen nieuw vonnis, maar gaan alleen alles na. De Hoge Raad
kan de uitspraak van het hof vernietigen of stand laten houden. De Beslissing van de hoge raad noemen
we ook een arrest.
Voor een snelle behandeling kan je terecht bij de voorzieningenrechter. Die behandelt spoedeisende
zaken in kort geding. Het kort geding is een procedure met als voordeel dat de rechtszaak veel sneller
wordt behandeld. Nadeel is dat de rechter weinig tijd heeft voor voorbereiding. Daardoor is er minder
diepgaande behandeling van geschil plaats.
Grondrechten zijn de meest fundamentele rechten die een mens heeft. Vormen menselijke waardigheid
en gelden voor iedereen. Grondrechten zijn belangrijk, omdat ze de staatsmacht beperken en ze de
autonomie van de burger tegenover de overheid waarborgen
-Burger kan in beroep gaan tegen overheid naar zijn grondrechten (verticale relatie).
-Burger kan in beroep gaan tegen burger over zijn grondrechten (horizontale relatie).
-Overheid houdt zich op afstand -Verbod op discriminatie -Passief
-Vrijheid van meningsuiting -Recht op privacy
Grondrechten zijn vastgelegd in de Grondwet, het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens
(ERVM), het Europees Sociaal Handvast (EHS) en het internationaal verdrag inzake Burgerrechten en
Politieke Rechten (IVBPR), geïnitieerd door de Verenigde Naties en gebaseerd op de Universele Verklaring
van de Rechten van de Mens.
