Lipidenstoornissen
Klinisch belang:
- lipoproteïnen overbelasting rol in atherogenese: vaatwand beschadiging en neerslag vet →
atherosclerose → hartinfarct en stroke → mortaliteit
- gestegen triglyceriden rol in pancreatitis
1. Lipidentransport
Nut: lipiden nodig voor celwanden te onderhouden
Transport: via bloed en lymfe, MAAR vetten onoplosbaar in water ⇒ koppelen aan eiwitten:
- FFA aan albumine
- overige vetten in bolvormige lipoproteïnen complexen (kern = hydrofobe vetten)
Ø maar niet bestand tegen onze hoge vetinnames
Lipiden:
- triglyceriden vnl. in chylomicronen en VLDL
- cholesterol(esters) vnl. in LDL en HDL (
exogeen lipidentransport:
1. cholesterol en TGC opname uit darm
2. geplaatst op lipoproteinen chylomycronen
3. via d. thoracicus in circulatie
4. onderweg TGC afgeven aan extrahepatische organen (vetweefsel en spier)
o.i.v. lipoproteinelipase LPL (TGC ⇢ FFA, in vetweefsel gestimuleerd door
insuline) gebonden aan het capillaire endotheel van hart-, spier-, vet- en
borstweefsel
a. Bij vasten of diabetische ketoacidose (lage insulinespiegels)
vermindert de LPL-activiteit, hetgeen stockage van vetten
voorkomt
5. toename relatieve concentratie cholesterolesters in kern restanten (remnants) chylomicronen
6. remnants opgenomen door lever
a. cholesterol van remnants oefent feedback uit op de cholesterol biosynthese in de lever
7. chylomicronen worden verwerkt en evt. uitgescheiden via galwegen
endogeen transport:
1. Lever zelf TGC en cholesterol synthese (vnl. als bouwstoffen in aanbiedingen (overmaat KH))
2. Uitvoer naar perifere weefsels (bijnier, ...) via VLDL (zal LPL vereisen)
3. VLDL
a. deels opgenomen in de lever en afgebroken
b. deels verliezen zo geleidelijk hun TGC en worden relatief
rijker in cholesterol = LDL
i. door het verwijderen TGC uit de kern door
hepatische lipase, gefaciliteerd door apoE
ii. klaring van VLDL via de lever is dus determinerend
voor de productie van circulerend LDL
4. LDL
a. perifeer opgenomen door weefsels (via LDL receptor) OF
b. heropname door lever (via LDL receptor)
+ centripetaal transport van cholesterol van perifere weefsel terug naar de lever via HDL
+ groot deel cholesterolesters HDL uitgewisseld naar LDL en VLDL en chylomicronen en vice-versa door
cholesteryl ester transfer proteïnen (CETP)
1
Klinisch belang:
- lipoproteïnen overbelasting rol in atherogenese: vaatwand beschadiging en neerslag vet →
atherosclerose → hartinfarct en stroke → mortaliteit
- gestegen triglyceriden rol in pancreatitis
1. Lipidentransport
Nut: lipiden nodig voor celwanden te onderhouden
Transport: via bloed en lymfe, MAAR vetten onoplosbaar in water ⇒ koppelen aan eiwitten:
- FFA aan albumine
- overige vetten in bolvormige lipoproteïnen complexen (kern = hydrofobe vetten)
Ø maar niet bestand tegen onze hoge vetinnames
Lipiden:
- triglyceriden vnl. in chylomicronen en VLDL
- cholesterol(esters) vnl. in LDL en HDL (
exogeen lipidentransport:
1. cholesterol en TGC opname uit darm
2. geplaatst op lipoproteinen chylomycronen
3. via d. thoracicus in circulatie
4. onderweg TGC afgeven aan extrahepatische organen (vetweefsel en spier)
o.i.v. lipoproteinelipase LPL (TGC ⇢ FFA, in vetweefsel gestimuleerd door
insuline) gebonden aan het capillaire endotheel van hart-, spier-, vet- en
borstweefsel
a. Bij vasten of diabetische ketoacidose (lage insulinespiegels)
vermindert de LPL-activiteit, hetgeen stockage van vetten
voorkomt
5. toename relatieve concentratie cholesterolesters in kern restanten (remnants) chylomicronen
6. remnants opgenomen door lever
a. cholesterol van remnants oefent feedback uit op de cholesterol biosynthese in de lever
7. chylomicronen worden verwerkt en evt. uitgescheiden via galwegen
endogeen transport:
1. Lever zelf TGC en cholesterol synthese (vnl. als bouwstoffen in aanbiedingen (overmaat KH))
2. Uitvoer naar perifere weefsels (bijnier, ...) via VLDL (zal LPL vereisen)
3. VLDL
a. deels opgenomen in de lever en afgebroken
b. deels verliezen zo geleidelijk hun TGC en worden relatief
rijker in cholesterol = LDL
i. door het verwijderen TGC uit de kern door
hepatische lipase, gefaciliteerd door apoE
ii. klaring van VLDL via de lever is dus determinerend
voor de productie van circulerend LDL
4. LDL
a. perifeer opgenomen door weefsels (via LDL receptor) OF
b. heropname door lever (via LDL receptor)
+ centripetaal transport van cholesterol van perifere weefsel terug naar de lever via HDL
+ groot deel cholesterolesters HDL uitgewisseld naar LDL en VLDL en chylomicronen en vice-versa door
cholesteryl ester transfer proteïnen (CETP)
1
