SV Basis in biologische processen 2022-2023
3 – GEDRAGSBIOLOGIE
3.1 DARWIN EN DE EVOLUTIETHEORIE
→ Alle levensvormen zijn levende materie
Levende materie is geen statisch stelsel
Levende materie is veranderlijk
→ Door veranderde omstandigheden, passen levensvormen zich aan
→ Het vermogen van een soort om zich aan te passen is bepalend voor het proces van
natuurlijke selectie
Dit proces van natuurlijke selectie = evolutie
▪ Niet de sterkste, wel het vermogen tot aanpassing is bepalend in dit proces
→ Universele doel van levensvormen is voortplanting, voorbrengen van nakomelingen
→ Beperkte aanwezigheid van natuurlijke hulpbronnen (voedsel, nestplaatsen,
voortplantingspartners…) zorgt voor een constante in een populatie
→ De beperkte aanwezigheid van hulpbronnen in de context van een soort, geeft aanleiding tot
competitie tussen de individuen van een soort
Er wordt gestreden om de schaarse natuurlijke hulpbronnen
Er blijft slechts een beperkt deel van de nakomelingen in leven
→ Het aanpassingsvermogen van een soort zorgt voor variatie en evolutie
Individuen zijn nooit geheel identiek (maar vertonen onderling kleine en grote verschillen
qua uiterlijk, anatomie, gedrag…)
Variatie in een populatie is universeel en zonder variatie is er geen evolutie
Die variatie kan het gevolg zijn van omgevingsinvloeden, maar de variatie kan ook
een erfelijke basis hebben
▪ Als zo een kenmerk een erfelijke basis heeft, zal dit kenmerk via voorplanting
zich verspreiden in een populatie (= proces van natuurlijke selectie)
Variatie zorgt dus voor evolutie en speelt een rol in het competitiegegeven
▪ Als er langs de ene kant competitie bestaat en er langs de andere kant
variatie is in een populatie, zal die variatie een invloed hebben op de
competitie.
→ Op lange termijn kunnen alle veranderende kenmerken leiden tot een nieuwe soort waarbij
voortplanting enkel nog mogelijk is tussen diezelfde soort. (voorbeeld: het leven is al 3.5 miljard
jaar bezig met dit proces. Het begon allemaal met een cel en eindigde met de mens.)
Het gaat niet op de sterkste maar aan degene die zich het best kan aanpassen.
(Survival of the fittest)
,SV Basis in biologische processen 2022-2023
3.2 MENSELIJK GEDRAG
→ De mens is een levend mechanisme
→ Doel van een levend mechanisme is seksuele voorplanting
Als het niet lukt, dan op uitsterven bedreigd
→ Soort gaat gericht op zoek naar goed genetisch materiaal (= garantie voor beste, meest
succesvolle nakomelingen)
→ Seksuele voortplanting zorgt voor grotere variatiemogelijkheden van het erfelijk materiaal
3.3 SEKSUELE SELECTIE
Biologische basis van seksueel gedrag is voortplanting van de soort.
Mannen en vrouwen verschillen in dit gedrag. Biologische verklaring:
→ Mannen beschikken over zaadcellen, vrouwen over eicellen. (voortplantingscellen)
Eicellen zijn vele malen groter dan zaadcellen
Mannen produceren onbeperkt zaadcellen (bevatten genetisch materiaal)
Vrouwen produceren slechts een aantal eicellen (bevatten genetisch materiaal en
voedingstoffen voor ongeboren vrucht)
Vrouwen hebben een zwangerschap van 9 maanden
DUS: vrouwen investeren meer energie in de overleving van hun nageslacht dan
mannen
Vrouwen Mannen
Reproductief succes: afhankelijk van een Reproductief succes is afhankelijk van aantal
beperkt aantal eicellen dat bevrucht wordt / vrouwen dat bevrucht wordt (gezien het
opgroeien tot volwassen nakomeling. aantal zaadcellen hoeft een man zich hierin niet
Grote investering in nageslacht: te beperken. Het aantal beschikbare vruchtbare
zwangerschap vrouwen is voor de man de beperkende factor.)
Female choice (= de meest geschikte man Kleine investering in nageslacht tijdens
kiezen) ontwikkeling van het kind
Male competition (= concurreren om de
beschikbare vruchtbare vrouwen)
→ Male competition en female selection leiden tot natuurlijke selectie
Natuurlijke selectie van seksuele partners gericht op seksuele kenmerken die de
partner geschikt maken als seksuele partner
Mannen gaan veel sneller in om seks te hebben
,SV Basis in biologische processen 2022-2023
MANNEN
→ De drempel voor het vertonen van seksueel gedrag lijkt bij de mannelijke sekse behoorlijk
laag (idem bij dieren)
→ Elke kans tot voortplanting max. benutten (= adaptieve strategie van de mannelijke soort)
Hierin concurreren ze met andere mannen over de beschikbare vruchtbare vrouwen
→ Een terughoudende strategie verkleint kans op nakomelingen en is niet aangewezen voor
voortbestaan van de soort (vanuit biologische perspectief aangewezen)
Vrouwen moeten vanuit biologisch perspectief juist veel kieskeuriger zijn opdat ze
zeker zijn dat ze hun energie steken in genetisch geschikte mannen
→ Vanuit deze biologische basis van seksueel gedrag gaan mannen andere eisen stellen inzake
kwaliteiten van hun seksuele partner (levenspartner)
→ Vanuit evolutionair standpunt hechten mannen belang aan uiterlijke kenmerken van
vruchtbaarheid en gezondheid bij een vrouw.
Uiterlijke kenmerken: cosmetica en plastische chirurgie spelen hierop in
Jongere vrouwen zijn vruchtbaarder
VROUWEN
→ Vanuit evolutionair standpunt hechten vrouwen minder belang aan uiterlijke kenmerken van
vruchtbaarheid (= elk man is seksueel productief, ongeacht zijn leeftijd)
→ Vrouwen reageren vaker op contactadvertenties waarin de man op de één of andere manier
blijk geeft van een hoge sociale status
Veel geld = beter kunnen zorgen voor nageslacht
Mannen tonen status via statussymbolen (merkkledij, gsm, auto…)
→ Vanuit evolutionair standpunt gaan vrouwen vooral op zoek naar zorgzame persoonlijkheden
Zorgzame persoonlijkheid: samen zorgen voor nageslacht
Trouw: niet alleen achterblijven
→ Ze zijn meer keuskeurig in het zoeken naar een seksuele partner
We bezitten genetisch materiaal dat ons gevoelig maakt voor bovengenoemde
signalen
, SV Basis in biologische processen 2022-2023
3.4 HOE VERSIEREN WE ONZE POTENTIËLE PARNTERS?
→ Mannen tonen zich (idem bij dieren)
Mannen zijn biologisch geprogrammeerd om zich te verkopen, op de voorgrond te
treden
→ Vrouwen maken zich aantrekkelijk voor mannen
Hoe meer mannen ze aantrekken, hoe meer keuze
Uiterlijke kenmerken (borsten, billen…) worden in dit proces bewust in de kijker gezet
Cosmetische industrie speelt hierop in
3.5 HOEVEEL KINDEREN WILLEN WE MET DE PARTNER DIE WE GEKOZEN HEBBEN?
→ Evolutie werkt via voortplanting
Hoe meer we ons voortplanten, hoe meer nakomelingen (= behoud van de soort)
→ Het aantal kinderen die het gemiddelde gezin telt is doorheen de tijd sterk afgenomen (zie
culturele invloeden, levensomstandigheden…)
We zijn genetisch geprogrammeerd om veel kinderen op de wereld te zetten (=
behoud van de soort). Culturele invloeden remmen dit af.
→ Onderzoek: meeste mensen 2 kinderen
→ Geschiedenis: grote gezinnen een goede keuze, want kans op kindersterfte was groter,
moeders waren thuis
→ Momenteel: culturele rem (nature >< nurture → 2 kinderen)
Betere levensomstandigheden (minder kans op kindersterfte)
Anti-conceptie
2 verdienders
3 – GEDRAGSBIOLOGIE
3.1 DARWIN EN DE EVOLUTIETHEORIE
→ Alle levensvormen zijn levende materie
Levende materie is geen statisch stelsel
Levende materie is veranderlijk
→ Door veranderde omstandigheden, passen levensvormen zich aan
→ Het vermogen van een soort om zich aan te passen is bepalend voor het proces van
natuurlijke selectie
Dit proces van natuurlijke selectie = evolutie
▪ Niet de sterkste, wel het vermogen tot aanpassing is bepalend in dit proces
→ Universele doel van levensvormen is voortplanting, voorbrengen van nakomelingen
→ Beperkte aanwezigheid van natuurlijke hulpbronnen (voedsel, nestplaatsen,
voortplantingspartners…) zorgt voor een constante in een populatie
→ De beperkte aanwezigheid van hulpbronnen in de context van een soort, geeft aanleiding tot
competitie tussen de individuen van een soort
Er wordt gestreden om de schaarse natuurlijke hulpbronnen
Er blijft slechts een beperkt deel van de nakomelingen in leven
→ Het aanpassingsvermogen van een soort zorgt voor variatie en evolutie
Individuen zijn nooit geheel identiek (maar vertonen onderling kleine en grote verschillen
qua uiterlijk, anatomie, gedrag…)
Variatie in een populatie is universeel en zonder variatie is er geen evolutie
Die variatie kan het gevolg zijn van omgevingsinvloeden, maar de variatie kan ook
een erfelijke basis hebben
▪ Als zo een kenmerk een erfelijke basis heeft, zal dit kenmerk via voorplanting
zich verspreiden in een populatie (= proces van natuurlijke selectie)
Variatie zorgt dus voor evolutie en speelt een rol in het competitiegegeven
▪ Als er langs de ene kant competitie bestaat en er langs de andere kant
variatie is in een populatie, zal die variatie een invloed hebben op de
competitie.
→ Op lange termijn kunnen alle veranderende kenmerken leiden tot een nieuwe soort waarbij
voortplanting enkel nog mogelijk is tussen diezelfde soort. (voorbeeld: het leven is al 3.5 miljard
jaar bezig met dit proces. Het begon allemaal met een cel en eindigde met de mens.)
Het gaat niet op de sterkste maar aan degene die zich het best kan aanpassen.
(Survival of the fittest)
,SV Basis in biologische processen 2022-2023
3.2 MENSELIJK GEDRAG
→ De mens is een levend mechanisme
→ Doel van een levend mechanisme is seksuele voorplanting
Als het niet lukt, dan op uitsterven bedreigd
→ Soort gaat gericht op zoek naar goed genetisch materiaal (= garantie voor beste, meest
succesvolle nakomelingen)
→ Seksuele voortplanting zorgt voor grotere variatiemogelijkheden van het erfelijk materiaal
3.3 SEKSUELE SELECTIE
Biologische basis van seksueel gedrag is voortplanting van de soort.
Mannen en vrouwen verschillen in dit gedrag. Biologische verklaring:
→ Mannen beschikken over zaadcellen, vrouwen over eicellen. (voortplantingscellen)
Eicellen zijn vele malen groter dan zaadcellen
Mannen produceren onbeperkt zaadcellen (bevatten genetisch materiaal)
Vrouwen produceren slechts een aantal eicellen (bevatten genetisch materiaal en
voedingstoffen voor ongeboren vrucht)
Vrouwen hebben een zwangerschap van 9 maanden
DUS: vrouwen investeren meer energie in de overleving van hun nageslacht dan
mannen
Vrouwen Mannen
Reproductief succes: afhankelijk van een Reproductief succes is afhankelijk van aantal
beperkt aantal eicellen dat bevrucht wordt / vrouwen dat bevrucht wordt (gezien het
opgroeien tot volwassen nakomeling. aantal zaadcellen hoeft een man zich hierin niet
Grote investering in nageslacht: te beperken. Het aantal beschikbare vruchtbare
zwangerschap vrouwen is voor de man de beperkende factor.)
Female choice (= de meest geschikte man Kleine investering in nageslacht tijdens
kiezen) ontwikkeling van het kind
Male competition (= concurreren om de
beschikbare vruchtbare vrouwen)
→ Male competition en female selection leiden tot natuurlijke selectie
Natuurlijke selectie van seksuele partners gericht op seksuele kenmerken die de
partner geschikt maken als seksuele partner
Mannen gaan veel sneller in om seks te hebben
,SV Basis in biologische processen 2022-2023
MANNEN
→ De drempel voor het vertonen van seksueel gedrag lijkt bij de mannelijke sekse behoorlijk
laag (idem bij dieren)
→ Elke kans tot voortplanting max. benutten (= adaptieve strategie van de mannelijke soort)
Hierin concurreren ze met andere mannen over de beschikbare vruchtbare vrouwen
→ Een terughoudende strategie verkleint kans op nakomelingen en is niet aangewezen voor
voortbestaan van de soort (vanuit biologische perspectief aangewezen)
Vrouwen moeten vanuit biologisch perspectief juist veel kieskeuriger zijn opdat ze
zeker zijn dat ze hun energie steken in genetisch geschikte mannen
→ Vanuit deze biologische basis van seksueel gedrag gaan mannen andere eisen stellen inzake
kwaliteiten van hun seksuele partner (levenspartner)
→ Vanuit evolutionair standpunt hechten mannen belang aan uiterlijke kenmerken van
vruchtbaarheid en gezondheid bij een vrouw.
Uiterlijke kenmerken: cosmetica en plastische chirurgie spelen hierop in
Jongere vrouwen zijn vruchtbaarder
VROUWEN
→ Vanuit evolutionair standpunt hechten vrouwen minder belang aan uiterlijke kenmerken van
vruchtbaarheid (= elk man is seksueel productief, ongeacht zijn leeftijd)
→ Vrouwen reageren vaker op contactadvertenties waarin de man op de één of andere manier
blijk geeft van een hoge sociale status
Veel geld = beter kunnen zorgen voor nageslacht
Mannen tonen status via statussymbolen (merkkledij, gsm, auto…)
→ Vanuit evolutionair standpunt gaan vrouwen vooral op zoek naar zorgzame persoonlijkheden
Zorgzame persoonlijkheid: samen zorgen voor nageslacht
Trouw: niet alleen achterblijven
→ Ze zijn meer keuskeurig in het zoeken naar een seksuele partner
We bezitten genetisch materiaal dat ons gevoelig maakt voor bovengenoemde
signalen
, SV Basis in biologische processen 2022-2023
3.4 HOE VERSIEREN WE ONZE POTENTIËLE PARNTERS?
→ Mannen tonen zich (idem bij dieren)
Mannen zijn biologisch geprogrammeerd om zich te verkopen, op de voorgrond te
treden
→ Vrouwen maken zich aantrekkelijk voor mannen
Hoe meer mannen ze aantrekken, hoe meer keuze
Uiterlijke kenmerken (borsten, billen…) worden in dit proces bewust in de kijker gezet
Cosmetische industrie speelt hierop in
3.5 HOEVEEL KINDEREN WILLEN WE MET DE PARTNER DIE WE GEKOZEN HEBBEN?
→ Evolutie werkt via voortplanting
Hoe meer we ons voortplanten, hoe meer nakomelingen (= behoud van de soort)
→ Het aantal kinderen die het gemiddelde gezin telt is doorheen de tijd sterk afgenomen (zie
culturele invloeden, levensomstandigheden…)
We zijn genetisch geprogrammeerd om veel kinderen op de wereld te zetten (=
behoud van de soort). Culturele invloeden remmen dit af.
→ Onderzoek: meeste mensen 2 kinderen
→ Geschiedenis: grote gezinnen een goede keuze, want kans op kindersterfte was groter,
moeders waren thuis
→ Momenteel: culturele rem (nature >< nurture → 2 kinderen)
Betere levensomstandigheden (minder kans op kindersterfte)
Anti-conceptie
2 verdienders
