Samenvatting Hoofdstuk 24 en 25 Economie - Frederic Vermeulen

Hoofdstuk 24: De vraagzijde – De reële sfeer
Inleiding
 Onderscheid tss langetermijngroei en schommelingen economische activiteit rond die
langetermijngroei
 Langetermijngroei wordt bepaald door:
o Technologische vooruitgang
 = Uitvindingen; Innovatie
 Wetenschappers moeten zorgen voor innovaties (bijvoorbeeld aan de
universiteit, in bedrijven…)
 Zij pompen dan geld in de wetenschap, zodat wetenschappers
zorgen voor uitvindingen; Innovatie verzorgen
 Modellen in jaren ’50: Exogene technologische vooruitgang (Solow-
groeimodel)
 Exogeen: Komt uit de lucht gevallen en zal leiden tot nieuwe
uitvindingen – Van buitenaf het model bepaald
 Voorbeelden: Einstein komt met een idee, Newton komt met een
idee…
 Modellen in jaren '90: Endogene technologische vooruitgang (in Romer-
model zijn uitvindingen resultaat van onderzoekswerk waarvoor ook
productiefactoren worden ingezet)
 Endogeen: Resulteert vanuit het model
o Instituties
=> Spelen een rol in de economische sfeer (hebben invloed)
 Politieke instituties (Mate van democratie, politieke stabiliteit, mate van
corruptie en bureaucratie)
 Marktinstituties (Mate van overheidsingrijpen in marktwerking)
 Sociaaleconomische instituties (Macht van vakbonden, belastingstelsel)
 Financiële instituties (Banksysteem, effectenbeurs)
 Legale instituties (Eigendomsbescherming, rechtbanken)
o Hoofdstukken 24-27: Modellen die fluctuaties in economische activiteit rond die
langetermijngroei verklaren

1. Relatie tussen verschillende macro-economische modellen
 Finale doelstelling in Hoofdstuk 27: AV-AA-model
o AV: Aggregatieve vraag als dalend verband tss reëel bbp en prijsniveau (of reële groei
en inflatie)
o AA: Aggregatief aanbod als stijgend verband tss reëel bbp en prijsniveau (of reële
groei en inflatie)
 We zullen dit model stapsgewijs opbouwen

 In Hoofdstuk 24 kijken we enkel nr de reële sfeer (geen rol voor geld): Het 45-gradendiagram
o Laat analyse van fiscaal-budgettair beleid toe
 Daarna brengen we de monetaire sfeer in beeld
o Laat analyse van monetair beleid toe
 Beide zullen resulteren in het IS-LM-model en AV-curve in Hoofdstuk 25
o Laat analyse van vraagschokken toe
o (Vaak teruggrijpen naar de analyse van Keynes)
o Bijvoorbeeld: Grote Depressie vd jaren '30 en financieel-economische crisis vn 2008-
2009
 In Hoofdstuk 26 wordt AA-curve afgeleid

67

, o AA-curve geeft een stijgend verband tss prijsniveau en reëel bbp
o Beleid dat productievoorwaarden beïnvloedt
 Voorbeelden: Arbeidsmarkt, loonkost…
o Laat analyse van aanbodschokken toe
 Voorbeelden: Oliecrisissen (1974 en 1979) en technologische vooruitgang
 In Hoofdstuk 27: AV-AA-model

2. Een eenvoudig model: Een gesloten economie zonder overheid

– AV: Aggregatieve vraag – G: Overheidsbestedingen
– C: Private consumptie – E – Z: Netto-uitvoer
– I: Investeringen o E: Export
o Z: Import

– Reduceert bij gesloten economie zonder overheid tot



– Veranderingen in AV komen dus enkel van C of I
– Wat bepaalt nu het niveau van C en I?
– Private consumptie C hangt af van het beschikbaar inkomen
– Beschikbaar inkomen Yb = Nationaal inkomen Y
o Yb = Y, want geen overheid, dus ook geen belastingen/transfers

2.1. De private consumptie
 Beschikbaar inkomen is determinant van consumptieve bestedingen
 Algemene relatie tss comsumptieve bestedingen en beschikbaar inkomen:

 Lineaire vorm:
C=C 0+ c Y b

dC
o Marginale consumpitequote (Richtingscoëfficiënt): c=
d Yb
o Autonome consumptie (Intercept): C 0

Figuur 24.3: De Belgische consumptie en het beschikbaar inkomen 1960-2015

 Sparen: Deel van beschikbaar inkomen dat niet gebruikt wordt voor consumptie:

 Elke consumptiefunctie impliceert spaarfunctie:









68

, o Marginale spaarquote s

 Gemiddelde consumptiequote:



 Gemiddelde spaarquote:
S −C 0 + s Y b −C 0
= = +s
Yb Yb Yb

2.2. De investeringen van de bedrijven
 Gewenste investeringen (ex ante)
o Duurzame kapitaalgoederen
 Voorbeelden: Machines, ICT-infrastructuur…
o Gewenste verandering van voorraden grondstoffen, halfafgewerkte en afgewerkte
producten
 Feitelijke investeringen (ex post)
 Verschil tss gewenste en feitelijke investeringen: Ongewenste voorraadveranderingen omdat
bedrijven meer of minder hbb verkocht dan gepland
 Investeringsuitgaven fluctueren sterk

Figuur 24.4: Evolutie vd Belgische bruto-investeringen 1960-2018 (Constante prijzen van 2010)
- Investeringen kennen erg grote schommelingen

 Bedrijven investeren in duurzame kapitaalgoederen als verwachte toekomstige opbrengsten
groter zijn dan de kost die nu opgelopen wordt
 Factoren die investeringsvraag bepalen:
o Interestvoet: Negatieve impact
 Bedrijven zullen veel lenen voor grote investeringen
 Als er geleend wordt, moet je interest betalen (= kost voor bedrijven)
 Als er een hoge interestvoet is, zal er minder kunnen geïnvesteerd worden
o Prijs van het kapitaalgoed: Negatieve invloed
 Als de prijs hoog is, wordt er relatief minder geïnvesteerd (en omgekeerd)
o Verwachte opbrengsten: Positieve impact
 Hoe meer verwachte opbrengsten er zijn, hoe meer er geïnvesteerd wordt
(en omgekeerd)




 Onzekerheid: Gewenste investeringen sterk afhankelijk van vlagen van optimisme of
pessimisme (John Maynard Keynes had het over de ‘Animal spirits’)
o ‘Animal spirits’ = Het buikgevoel
o Investeringen zijn het gevolg van vlagen van optimisme of pessimisme
 Optimisme  Meer investerigen
 Pessimisme  Minder investeringen
 Voorlopig: Investeringen exogeen (niet door model zelf bepaald)
o Exogeen: Van buitenaf het model
 Endogeen: Resulteren vanuit het model zelf




69