Samenvatting Geschiedenis VWO tijdvak 7 Pruiken en Revoluties

GESCHIEDENIS
TV7 PRUIKEN EN REVOLUTIES 1700-1800 VROEGMODERNE TIJD
RATIONEEL OPTIMISME EN ‘VERLICHT DENKEN’ DAT WERD TOEGEPAST OP
ALLE TEREINEN VAN DE SAMENLEVING: GODSDIENST, POLITIEK EN SOCIALE
VERHOUDINGEN.
Rationalisme is het vertrouwen op je eigen verstand. Dit is iets
wat je in de hele geschiedenis al tegenkomt. Griekse filosofen
probeerden bijv. rationele verklaringen te vinden voor de
wereld om hen heen en in de 15e eeuw zorgden humanisten uit
de Renaissance voor een nieuwe wetenschappelijke
belangstelling door middel van rationele verklaringen. In de 16 e
en 17e kwam de wetenschappelijke revolutie opzetten. De
wetenschappelijke revolutie ontstond doordat mensen een
kritische denkhouding hadden en een systematische manier
van onderzoek gebruikte wat leidde tot vele nieuwe
ontdekkingen.

Er werd gebruik gemaakt van observatie, empirie en logica.
Tijdens deze wetenschappelijke revolutie onderzocht men
vooral hoe de wereld in elkaar zat. De astronomie, biologie en
natuurwetenschap werden bestudeerd. Tijdens de
wetenschappelijke revolutie kwam men erachter dat veel zaken
blijken te voldoen aan natuurwetten. (de wet van de
zwaartekracht).

In de 18e eeuw kwam er een nieuwe stroom van geleerden op.
Deze geleerden vroegen zich af of ze de manier van onderzoek
in de wetenschappelijke revolutie niet alleen voor natuurwetten
konden gebruiken, maar voor alles. Deze stroming geleerden
houdt de verlichting in.

De verlichting is een stroming van geleerden die meende dat
alles met behulp van verstand kon worden verklaard. Ze
vonden dat dat zou bijdragen aan de vooruitgang van de
samenleving. De verlichting heeft een aantal belangrijke
kenmerken.
 Er was een groot vertrouwen in rationeel denken. Verlichte
denkers dachten dat alles begrepen zou moeten worden
als het verstand wordt gebruikt.
 Er werd teruggegrepen op de wetenschappelijke revolutie.
De wetenschappelijke manier van onderzoek kon gebruikt
worden voor alle terreinen van de samenleving.

,  Verlichte denkers dachten dat door de verlichting grote
maatschappelijke vooruitgang mogelijk zijn.

Een belangrijke verlichte denkers hielden zich bezig met alle
terreinen van de samenleving.
Een voorbeeld van een verlichte denker op religieus gebied is
Voltaire.
Voltaire hield zich onder andere bezig met religie. Voltaire was
voor tolerantie en godsdienstvrijheid. Hij had grote kritiek op de
kerk, want hij twijfelde aan het belang van de geestelijkheid. Hij
vroeg zich af of de geestelijkheid wel echt nodig was om dichter
bij god te komen. Voltaire geloofde wel in God. Voltaire was een
deïst. Hij geloofde dat god de wereld gemaakt had, maar dacht
dat God er geen invloed meer op had. Voltaire ging hiermee in
tegen de leer van de kerk.

Voorbeelden van verlichte denkers op politiek gebied.
 Op politiek gebied had Voltaire ook een aantal meningen.
Voltaire vond het gewone volk dom. Hij vond dat er een
(verlichte) absolute vorst nodig was om het domme volk te
regeren.
 Er waren ook verlichte denkers die juist veel meer inspraak
van de bevolking wilden en zich tegen het absolutisme
keerden. Een van deze denkers was Rousseau. Rousseau
was een voorstander van volkssoevereiniteit. Dit houdt in
dat hij vond dat alle macht bij het volk zou moeten liggen.
De koning zou de wil van het volk moeten uitvoeren.
 Ook pleitte Rousseau voor een sociaal contract. Hij wou
dus dat er afspraken waren die golden voor de hele
bevolking. Een andere denker die ook voor het sociaal
contract was was John Locke. Hij was hier nog veel sterker in
dan Rousseau. Locke ging verder in op de natuurlijke
rechten die mensen hadden, zoals recht op vrijheid en
eigen bezittingen. Die natuurlijke rechten moesten volgens
de overheid beschermd worden.
 Een laatste politieke verlichte denker was Montesquieu. Hij
was voor de trias politica. Hij dacht dat een scheiding van de
machten (wetgevende, rechtsprekende en controlerende)
zou zorgen voor dat er geen machtsmisbruik zou plaats
vinden.