Samenvatting alle hoorcolleges Methoden van onderzoek (Radboud Universiteit)

Samenvatting Methoden van Onderzoek

Week 1
Psychologie = wetenschap die zich bezighoudt met het werven van kennis over gedrag van mensen

Kenmerken van wetenschappelijk onderzoek:
 Empirisch: de kennis is gebaseerd op objectieve observaties (=data)
 Rationalistisch: de data moet goed verklaard kunnen worden
o Inductie: uit de data stel je een theorie op
o Deductie: vanuit een theorie maak je voorspellingen
o Falsificeerbaar = als de uitspraak die je doet te toetsen is
 Openheid: je onderzoek(sverslag) moet openbaar worden gemaakt
 Ethiek: het onderzoek moet ethisch verantwoord zijn

Onderzoeksproces = het verloop van empirisch onderzoek (het verkrijgen van data)
1. Beginfase: onderzoeksvraag opstellen (vak: AV)
2. Ontwerpfase: hoe gaat het onderzoek eruit zien (vak: mvo)
3. Uitvoeringsfase (vak: mvo)
4. Analysefase (vak: statestiek)
5. Presentatiefase: onderzoek openbaar maken (practica)



Vormgeving van onderzoek:

Beschrijving van wat je gaat onderzoeken:

Constante = wanneer iets voor alle groepen gelijk is (bijv. wnnr alleen vrouwen worden onderzocht)
Variabele = iets dat kan veranderen / variëren:
 Kwantitatief = de waarden geven een hoeveelheid aan
o Discreet = hele getallen continu = decimalen
 Kwalitatief = de waarden staat voor categorieën (ook wel categorische- / nominale variabele)
o Geef bij kwalitatieve variabelen ALTIJD de niveaus aan (de verschillende categorieën)

Beschrijving van hoe je gaat onderzoeken:

Operationaliseren = beschrijven hoe je een meting nauwkeurig houdt
 Geef per variabele de specificaties aan, zoals geslacht, leeftijd, meetinstrument en duur

, Wat voor onderzoek is het:

Experimenteel onderzoek = een onderzoek waarbij de onafhankelijke variabele gemanipuleerd is
(doordat je de ene onderzoeksgroep een andere behandeling geeft dan de andere onderzoeksgroep)
 Zuiver experiment: alleen uit een zuiver experiment kun je een causaal verband concluderen
o Kenmerken zuiver experiment:
 Manipulatie van onafhankelijke variabele (dus experimenteel onderzoek)
 Randomisatie = de willekeurige verdeling van proefpersonen (dus niet op
basis van een eigenschap/kenmerk/voorkeur)
 Eliminatie van storende factoren
 Causaal verband = wanneer de onafhankelijke variabele (X) invloed uitoefent op de
afhankelijke variabele (Y) XY
o Onafhankelijke variabele = X = de variabele die invloed uitoefent (de oorzaak)
o Afhankelijke variabele = Y = de variabele die wordt beïnvloed (het gevolg) / het te
meten effect
o Kenmerken causaal verband
 Covariatie van oorzaak en gevolg (oorzaak en gevolg moeten samenhangen)
 Temporal precedence: de oorzaak komt eerder dan het gevolg
 Eliminatie van alternatieve verklaringen
 Soorten verbanden:
o Causaal verband XY
 “Een instabiel huwelijk leidt tot een verstoord slaapritme”
o Omgekeerd verband YX
Alternatieve  “Een verstoord slaapritme kan leiden tot een instabiel huwelijk”
verklaringen o Storende variabele Z – X en Z  Y / Z  X en Z  Y
 X mag nooit de oorzaak zijn van Z, want dan is het intermediërend
 De Z is een mogelijke oorzaak van Y kan heeft een verband met of is ook de
oorzaak van X
 “Onregelmatige nachtdiensten (Z) kunnen leiden tot een verstoord slaapritme
(Y) en kan verband houden met / oorzaak zijn van een instabiel huwelijk (X)”
o Intermediërende variabele XZY
 Wordt als een causaal verband gezien
 “Als je een depressie (X) hebt, krijg je medicatie (Z), die je slaapritme (Y) kan
beïnvloeden”

Niet-experimenteel onderzoek = een onderzoek waarbij de onafhankelijke variabele niet is
gemanipuleerd (de onderzoeksgroepen krijgen exact dezelfde behandeling/ worden slechts
geobserveerd)

Manieren van randomisatie:
 Voor iedere proefpersoon een munt opgooien, dobbelsteen werpen
o Niet iedere groep zal dan evenveel proefpersonen hebben waarschijnlijk
 Lootjes trekken (proefpersonen(nummers) staan op lootjes), trekt om de beurt voor A,B of C
 De proefpersonen krijgen via een programma een random nummer toegewezen en op basis
hiervan wordt een verdeling gemaakt (bijv. de hoogste 12 bij groep A, de laagste bij groep B)

, Curve-lineair verband
onderzoek




Niet-
Experimenteel
experimenteel




zuiver experiment alternatieve
(in geval van
randomisatie) verklaring




intermediërende storende omgekeerde
causaal verband
veriabele variabele variabele
Begrippenlijst:

Empirisch Op basis van objectieve observaties
Data Objectieve observaties
Inductie Een theorie baseren op data
Deductie Voorspellen op basis van een theorie
Falcificeerbaar Te toetsen
Variabele Een gegeven dan kan variëren
Constante Een gegeven dat vast staat/ hetzelfde blijft
Kwantitatief In hoeveelheid
Kwalitatief In categorieën
Niveaus De categorieën van een kwalitatieve variabele
Discreet Gehele getallen
Continu Decimalen (tussengetallen)
Operationele definitie Definitie van een concept in termen van de
procedures die gebruikt worden om het concept
te meten of te manipuleren
Operationaliseren Specificaties van onderzoek beschrijven per
variabele
Niet-experimenteel onderzoek Onderzoek waarbij de onafhankelijke variabele
(X) niet wordt gemanipuleerd
Experimenteel onderzoek Onderzoek waarbij de afhankelijke variabele (X)
wordt gemanipuleerd
Onafhankelijke variabele Variabele (X) die invloed uitoefent / de oorzaak
Afhankelijke variabele Variabele (Y), waarop invloed wordt uitgeoefend
/ het gevolg / het te onderzoeken effect
Causaal verband XY
Omgekeerde variabele YX
Storende variabele Z – X en Z  Y / Z  X en Z  Y
Intermediërende variabele XZY
Temporal precendence Chronologisch: oorzaak  gevolg
Randomisatie Een willekeurige verdeling van proefpersonen