Maatschappijleer Samenvatting - Verzorgingsstaat

Maatschappijleer
§ Wat is een verzorgingsstaat?
= een staat waarin de overheid zich actief bemoeit met de welvaart en het welzijn
van haar inwoners.

Risico’s delen
Solidariteit:
- Als er bereidheid is in een groep of samenleving om risico’s met elkaar te delen
- Voorbeeld: Jij hebt een baan, maar iemand anders raakt werkloos. Hij krijgt een
uitkering waar jij en alle andere werkende mensen voor betalen.
Collectief belang:
- Het kan jou ook overkomen

De drie pijlers
- Sociale zekerheid
- Onderwijs
- Gezondheidszorg

Sociale zekerheid:
- Als je werkt betaal je sociale premies.
- Alle Nederlanders betalen belasting
- Alles samen noemen we sociale zekerheidsstelsel
- Zorgtoeslag, huurtoeslag en kinderbijslag
Sociale zekerheidsstelsel:
- Alle uitkeringen die mensen verzekeren van een inkomen bij werkeloosheid, ziekte,
ouderdom of arbeidsongeschiktheid.

Onderwijs:
- Goede opleiding = meer kansen
- Bereidt kinderen voor op de arbeidsmarkt

Gezondheidszorg:
- Overheid betaalt belangrijk deel de kosten van gezondheidszorg
- Voorbeeld: Medische zorg, langdurige zorg en verpleging
- Voor oudere mensen verzorgingstehuizen en verpleeghuizen

Rechten en plichten
Sociale rechtsstaat:
- Mensen gelijke kansen moeten hebben om menswaardig bestaan te leiden en
zichzelf te kunnen ontwikkelen

Belangrijkste sociale grondrechten:
- Voldoende werkgelegenheid (art 19)
- Bestaanszekerheid en spreiding van welvaart (art 20)
- De bewoonbaarheid van het land en een goed leefmilieu (art 21)
- Volksgezondheid en voldoende woongelegenheid (art 22)
- Goed onderwijs (art 23)

,Plichten van burgers:
- Sollicitatieplicht
- Premies betalen
- Leerplicht
Solicitatieplicht:
- Alleen recht op uitkering als hij actief op zoek is naar werk
- Voorbeeld: Je bent ontslagen, je moet weer solliciteren en als je een baan
aangeboden krijgt moet je die accepteren. Anders wordt je op je uitkering gekort.
Premies betalen:
- AOW, WW en zorgverzekering betalen
- Worden afgetrokken van je loon, is verplicht
Onderwijs:
- Leerplicht tot je zestiende

De hoofdrolspelers
- Burgers
- Overheid
- Werknemers en werkgeversorganisaties

Burgers:
- Zelf verantwoordelijk
- Overheid zorgt voor scholen, banen, huizen en crèches
- Als je geen baan kan vinden helpt de overheid door middel van: Solliciteren, werk-
leeraanbod of omscholing

Overheid:
- Collectieve voorzieningen
- Werkgelegenheid
- Arbeidsomstandigheden en arbeidsvoorwaarden
- Welzijn
Collectieve voorzieningen:
- Onderwijs, gezondheidszorg en uitkeringen
- Alle zaken die we niet zelf kunnen regelen en waar de overheid voor nodig hebben
- Gevormd door solidariteit
Werkgelegenheid:
- Stimuleren aan allochtonen, mensen met arbeidsbeperking en vijftigplussers
- Subsidie helpen
- overheid kan algemene maatregelen treffen: Belastingen en premies verlagen
Arbeidsomstandigheden en arbeidsvoorwaarden:
- Goede inzet tonen
- Voorbeeld: Arbowet, geeft werknemers recht op een veilige en gezonde werkplek
Welzijn:
- Welzijn bevorderen
- Voorbeeld: Sportverenigingen en bibliotheken subsidiëren

Werknemers- en werkgeversorganisaties
- Vakbonden
- Sociale partners
- Collectieve arbeidsovereenkomst

, Vakbonden:
- Organisaties die de collectieve en individuele belangen van werknemers
behartigen
- Vakbonden van ambtenaren, schoonmakers, bouwvakkers….
- Betere werkomstandigheden
- Hogere lonen
- Kortere werkdagen
- Goede pensioenvoorziening

Sociale partners:
- De werkgeversorganisatie en vakcentrales samen
- Verantwoordelijk voor het maken van afspraken die voor alle werknemers en
werkgevers gelden
- Voorbeeld: Een afspraak dat de lonen het eerstvolgende jaar met maximaal 2
procent stijgen

Collectieve arbeidsovereenkomst:
- Vakbonden, werkgeversorganisaties en werkgevers samen
- In een cao worden de arbeidsvoorwaarden vastgesteld voor werknemers in één
hele bedrijfstak
- Voorbeeld: Horeca of transport