Praktijkboek leerlingenzorg
1. Kleine historie zorgverbreding
1900 invoering leerplichtwet.
Scholen die zich richtten op gespecialiseerd onderwijs aan:
- kinderen met leer- en opvoedingsmoeilijkheden (lom)
- moeilijk lerende kinderen (mlk)
- in hun ontwikkeling bedreigde kleuters (iobk)
- blinde en slechtziende kinderen
- dove en slechthorende kinderen
- kinderen met ernstige spraakmoeilijkheden
- lichamelijk gehandicapte kinderen (mytyl)
- langdurig zieke kinderen en kinderen die zijn opgenomen in ziekenhuizen
- zeer moeilijk lerende kinderen (zmlk)
- zeer moeilijk opvoedbare kinderen (zmok)
- meervoudig gehandicapte kinderen
Men voerde na 1975 een aantal redenen aan waarom een heroriëntering op
speciaal onderwijs nodig zou zijn:
- plaatsing van een leerling op een school voor speciaal onderwijs zou een breuk
brengen in continuïteit van de ontwikkeling van het kind;
- speciaal onderwijs boekte lang niet altijd het verwachte resultaat bij de
doorverwezen leerlingen;
- werkwijzen van speciaal onderwijs verschilden niet fundamenteel van regulier
onderwijs;
- verwijzen van een leerling naar een aparte school voor speciaal onderwijs
plaatste die leerling in een uitzonderingspositie en kon leiden tot negatieve
etikettering, die maatschappelijk gezien nadelige gevolgen kon hebben;
- verwijzing naar speciale school haalde het kind uit zijn eigen omgeving;
- in stand houden van scholen voor speciaal onderwijs was erg duur, veel duurder
dan scholen voor basisonderwijs, en de groei van het leerlingaantal in speciaal
onderwijs deed bovendien de budgetten onaanvaardbaar stijgen.
Later kwam er nadruk om het werken met handelingsplannen. De beleidsnota
van ARBO wilde verschillende vormen van speciale zorg integreren in het
basisonderwijs: vormen die variëren van lichte extra hulp aan het kind in eigen
groep tot intensieve specialistische hulp in een aparte groep.
Redenering: hoe beter een basisschool in staat is om kinderen met
(onderwijsleer)problemen op te vangen, des te kleiner de kans dat men dit kind
verwijst naar een school voor speciaal onderwijs.
Het zorgverbredingbeleid moet zich richten op kinderen met specifieke
pedagogisch-didactische behoeften. Ieder kind dat moeite heeft om in de
onderwijssituatie binnen een bepaalde tijd de gestelde doelen te bereiken, valt
hieronder.
,De ARBO beveelt vanwege de grote groep om het in eerste instantie te beperken
tot lezen en spellen.
Twee doelen binnen het WSNS-beleid:
1. Het moet voorkomen worden dat kinderen door verwijzing naar het speciaal
onderwijs een negatief etiket opgeplakt krijgen.
2. Economisch gezien moet een verdere groei van het leerlingaantal binnen het
speciaal onderwijs stoppen.
Een samenwerkingsverband bestaat uit een vaste groep van 20-25 basisscholen
en één of enkele scholen voor speciaal onderwijs.
Een samenwerkingsverband heeft een zorgbudget, een gezamenlijk beheer van
financiële middelen, dat ervoor zorg moet dragen dat de hulp aan kinderen die
het nodig hebben zo dicht mogelijk bij de kinderen blijft.
1 augustus 1998 > Wet op het primair onderwijs (WPO)
Deze wet voegt het basisonderwijs met een deel van het speciaal onderwijs
samen tot een speciale school voor basisonderwijs of: speciaal basisonderwijs
(sbo)
Onder het SBO vallen:
- kinderen met leer- en opvoedingsmoeilijkheden (lom)
- moeilijk lerende kinderen (mlk)
- in ontwikkeling bedreigde kleuters (iobk)
Sbo-scholen hebben dezelfde kerndoelen als reguliere basisscholen, alleen meer
tijd om die doelen te bereiken. Ze kunnen tot 14 jaar op een sbo-school blijven.
Niet meer dan 2% van de schoolgaande kinderen in het samenwerkingsverband
mag men verwijzen naar speciaal basisonderwijs.
Een IB’er kan zowel op schoolniveau (leerlingvolgsysteem, orthotheek) als op
klassenniveau (leerkrachtbegeleiding) en leerling-niveau (geven van individuele
hulp, diagnostisch onderzoek) werkzaam zijn.
Vanuit speciaal onderwijs verrichten leerkracht als ambulant begeleider
werkzaamheden op de basisscholen ten behoeve van de zorgleerlingen.
Ambulante begeleiding: vorm van extra en regelmatige ondersteuning voor het
basisonderwijs vanuit het speciaal basisonderwijs en later ook vanuit het speciaal
onderwijs.
De AB’er opereert op basisscholen van het eigen samenwerkingsverband op
grond van een in zorgplan vastgesteld aantal uren.
1996 > Procesmanagement Primair Onderwijs (PMPO) om samenhang te brengen
en te houden in de groeiende hoeveelheid onderwijsvernieuwingactiviteiten als:
WSNS, project Onderwijskansen en later het Gemeentelijke Onderwijs
Achterstandenbeleid (GOA-Beleid, Kwaliteitsbeleid en –zorg en de voor- en
vroegsschoolse educatie (VVE).
, In 2002 stopte PMPO maar WSNS ging verder als Weer Samen Naar School Plus.
Basis: convenant dat gesloten is tussen ministerie en de schoolbesturen-,
schoolleiders- en onderwijsvakorganisaties.
2007 > 1-zorgroute Samen onderwijs passend maken. pakket bevatte
handreikingen voor leerkrachten en ib’ers in primair onderwijs om als basisschool
te gaan werken met 1-zorgroute.
Doel: komen tot één duidelijke zorgroute voor leerlingen met specifieke
pedagogische en didactische behoeften,waarbij men niet de problematiek van
het kind als uitgangspunt neemt, maar zijn zorgbehoefte.
Project 1-zorgroute zorgt voor meer samenhang en aansluiting tussen
schoolinterne en –externe leerlingzorg.
Sinds 2006 zijn alle sbo-scholen verplicht te werken met een
ontwikkelingsperspectief voor iedere leerling.
Na de WPO (1998) bracht de Wet op de expertisecentra (WEC) in 2002 een
nieuwe indeling anai n de grote verscheidenheid aan overige scholen voor
speciaal onderwijs.
Deze scholen richten zich op de opvang van leerlingen met leerproblemen die in
hoge mate samenhangen met een handicap (zintuiglijke gebreken, lage
intelligentie, langdurige ziekte, structurele gedragsproblemen of psychiatrische
beelden).
De WEC deelt deze scholen in vier clusters:
cluster 1: scholen voor blinde en slechtziende kinderen
cluster 2: scholen voor dove en slechthorende kinderen en kinderen met spraak-
en taalproblemen
cluster 3: scholen voor zeer moeilijk lerende kinderen, kinderen met een
lichamelijke handicap, meervoudig gehandicapten.
cluster 4: scholen voor kinderen met psychiatrische problemen en complexe
leerprobleem en scholen voor zeer moeilijk opvoedbare kinderen.
Iedere REC heeft een centrale Commissie voor Indicatiestelling (CvL) die
beoordeelt of een leerling toelaatbaar is en werkt volgens een geldend protocol.
Rugzakje > financiële regeling om kinderen met een handicap of stoornis toch op
regulier onderwijs te houden. Het zijn kinderen die aangemeld zijn bij CvL en
toestemming kregen voor speciaal onderwijs.
2012: passend onderwijs > zo goed mogelijk onderwijs bieden aan ieder kind,
aansluitend bij de zorgbehoefte.
Uitgangspunt passend onderwijs: uitgaan van de zorgbehoefte van de leerling
voor bepalen van benodigde extra begeleiding en hulp en niet van de diagnose.
Met deze visie hangen ingrijpende organisatorische maatregelen samen:
1. Het plaatsen van lichte en zware zorg onder één verantwoordelijkheid
samenwerkingsverbanden van WSNS bestonden uit basisscholen en speciaal
basisonderwijs, nu uitgebreid met scholen die voorheen ondergebracht waren in
1. Kleine historie zorgverbreding
1900 invoering leerplichtwet.
Scholen die zich richtten op gespecialiseerd onderwijs aan:
- kinderen met leer- en opvoedingsmoeilijkheden (lom)
- moeilijk lerende kinderen (mlk)
- in hun ontwikkeling bedreigde kleuters (iobk)
- blinde en slechtziende kinderen
- dove en slechthorende kinderen
- kinderen met ernstige spraakmoeilijkheden
- lichamelijk gehandicapte kinderen (mytyl)
- langdurig zieke kinderen en kinderen die zijn opgenomen in ziekenhuizen
- zeer moeilijk lerende kinderen (zmlk)
- zeer moeilijk opvoedbare kinderen (zmok)
- meervoudig gehandicapte kinderen
Men voerde na 1975 een aantal redenen aan waarom een heroriëntering op
speciaal onderwijs nodig zou zijn:
- plaatsing van een leerling op een school voor speciaal onderwijs zou een breuk
brengen in continuïteit van de ontwikkeling van het kind;
- speciaal onderwijs boekte lang niet altijd het verwachte resultaat bij de
doorverwezen leerlingen;
- werkwijzen van speciaal onderwijs verschilden niet fundamenteel van regulier
onderwijs;
- verwijzen van een leerling naar een aparte school voor speciaal onderwijs
plaatste die leerling in een uitzonderingspositie en kon leiden tot negatieve
etikettering, die maatschappelijk gezien nadelige gevolgen kon hebben;
- verwijzing naar speciale school haalde het kind uit zijn eigen omgeving;
- in stand houden van scholen voor speciaal onderwijs was erg duur, veel duurder
dan scholen voor basisonderwijs, en de groei van het leerlingaantal in speciaal
onderwijs deed bovendien de budgetten onaanvaardbaar stijgen.
Later kwam er nadruk om het werken met handelingsplannen. De beleidsnota
van ARBO wilde verschillende vormen van speciale zorg integreren in het
basisonderwijs: vormen die variëren van lichte extra hulp aan het kind in eigen
groep tot intensieve specialistische hulp in een aparte groep.
Redenering: hoe beter een basisschool in staat is om kinderen met
(onderwijsleer)problemen op te vangen, des te kleiner de kans dat men dit kind
verwijst naar een school voor speciaal onderwijs.
Het zorgverbredingbeleid moet zich richten op kinderen met specifieke
pedagogisch-didactische behoeften. Ieder kind dat moeite heeft om in de
onderwijssituatie binnen een bepaalde tijd de gestelde doelen te bereiken, valt
hieronder.
,De ARBO beveelt vanwege de grote groep om het in eerste instantie te beperken
tot lezen en spellen.
Twee doelen binnen het WSNS-beleid:
1. Het moet voorkomen worden dat kinderen door verwijzing naar het speciaal
onderwijs een negatief etiket opgeplakt krijgen.
2. Economisch gezien moet een verdere groei van het leerlingaantal binnen het
speciaal onderwijs stoppen.
Een samenwerkingsverband bestaat uit een vaste groep van 20-25 basisscholen
en één of enkele scholen voor speciaal onderwijs.
Een samenwerkingsverband heeft een zorgbudget, een gezamenlijk beheer van
financiële middelen, dat ervoor zorg moet dragen dat de hulp aan kinderen die
het nodig hebben zo dicht mogelijk bij de kinderen blijft.
1 augustus 1998 > Wet op het primair onderwijs (WPO)
Deze wet voegt het basisonderwijs met een deel van het speciaal onderwijs
samen tot een speciale school voor basisonderwijs of: speciaal basisonderwijs
(sbo)
Onder het SBO vallen:
- kinderen met leer- en opvoedingsmoeilijkheden (lom)
- moeilijk lerende kinderen (mlk)
- in ontwikkeling bedreigde kleuters (iobk)
Sbo-scholen hebben dezelfde kerndoelen als reguliere basisscholen, alleen meer
tijd om die doelen te bereiken. Ze kunnen tot 14 jaar op een sbo-school blijven.
Niet meer dan 2% van de schoolgaande kinderen in het samenwerkingsverband
mag men verwijzen naar speciaal basisonderwijs.
Een IB’er kan zowel op schoolniveau (leerlingvolgsysteem, orthotheek) als op
klassenniveau (leerkrachtbegeleiding) en leerling-niveau (geven van individuele
hulp, diagnostisch onderzoek) werkzaam zijn.
Vanuit speciaal onderwijs verrichten leerkracht als ambulant begeleider
werkzaamheden op de basisscholen ten behoeve van de zorgleerlingen.
Ambulante begeleiding: vorm van extra en regelmatige ondersteuning voor het
basisonderwijs vanuit het speciaal basisonderwijs en later ook vanuit het speciaal
onderwijs.
De AB’er opereert op basisscholen van het eigen samenwerkingsverband op
grond van een in zorgplan vastgesteld aantal uren.
1996 > Procesmanagement Primair Onderwijs (PMPO) om samenhang te brengen
en te houden in de groeiende hoeveelheid onderwijsvernieuwingactiviteiten als:
WSNS, project Onderwijskansen en later het Gemeentelijke Onderwijs
Achterstandenbeleid (GOA-Beleid, Kwaliteitsbeleid en –zorg en de voor- en
vroegsschoolse educatie (VVE).
, In 2002 stopte PMPO maar WSNS ging verder als Weer Samen Naar School Plus.
Basis: convenant dat gesloten is tussen ministerie en de schoolbesturen-,
schoolleiders- en onderwijsvakorganisaties.
2007 > 1-zorgroute Samen onderwijs passend maken. pakket bevatte
handreikingen voor leerkrachten en ib’ers in primair onderwijs om als basisschool
te gaan werken met 1-zorgroute.
Doel: komen tot één duidelijke zorgroute voor leerlingen met specifieke
pedagogische en didactische behoeften,waarbij men niet de problematiek van
het kind als uitgangspunt neemt, maar zijn zorgbehoefte.
Project 1-zorgroute zorgt voor meer samenhang en aansluiting tussen
schoolinterne en –externe leerlingzorg.
Sinds 2006 zijn alle sbo-scholen verplicht te werken met een
ontwikkelingsperspectief voor iedere leerling.
Na de WPO (1998) bracht de Wet op de expertisecentra (WEC) in 2002 een
nieuwe indeling anai n de grote verscheidenheid aan overige scholen voor
speciaal onderwijs.
Deze scholen richten zich op de opvang van leerlingen met leerproblemen die in
hoge mate samenhangen met een handicap (zintuiglijke gebreken, lage
intelligentie, langdurige ziekte, structurele gedragsproblemen of psychiatrische
beelden).
De WEC deelt deze scholen in vier clusters:
cluster 1: scholen voor blinde en slechtziende kinderen
cluster 2: scholen voor dove en slechthorende kinderen en kinderen met spraak-
en taalproblemen
cluster 3: scholen voor zeer moeilijk lerende kinderen, kinderen met een
lichamelijke handicap, meervoudig gehandicapten.
cluster 4: scholen voor kinderen met psychiatrische problemen en complexe
leerprobleem en scholen voor zeer moeilijk opvoedbare kinderen.
Iedere REC heeft een centrale Commissie voor Indicatiestelling (CvL) die
beoordeelt of een leerling toelaatbaar is en werkt volgens een geldend protocol.
Rugzakje > financiële regeling om kinderen met een handicap of stoornis toch op
regulier onderwijs te houden. Het zijn kinderen die aangemeld zijn bij CvL en
toestemming kregen voor speciaal onderwijs.
2012: passend onderwijs > zo goed mogelijk onderwijs bieden aan ieder kind,
aansluitend bij de zorgbehoefte.
Uitgangspunt passend onderwijs: uitgaan van de zorgbehoefte van de leerling
voor bepalen van benodigde extra begeleiding en hulp en niet van de diagnose.
Met deze visie hangen ingrijpende organisatorische maatregelen samen:
1. Het plaatsen van lichte en zware zorg onder één verantwoordelijkheid
samenwerkingsverbanden van WSNS bestonden uit basisscholen en speciaal
basisonderwijs, nu uitgebreid met scholen die voorheen ondergebracht waren in
