H10: Duurzaam toerisme
Algemene definitie van duurzaamheid
Het Brundtland Report (1987) definieert duurzaamheid als ‘aan de behoeften van de huidige
generatie voldoen, zonder af te doen aan de mogelijkheid om aan de behoeften van de
toekomstige generaties te voldoen’. Een aantal basisprincipes van duurzaamheid zijn:
Een holistische benadering van planning en strategie hanteren
De biodiversiteit en man-made erfgoed beschermen
Het beschermen van de essentiële ecologische processen
Het faciliteren en betrekken van publieke participatie
Ervoor zorgen dat de productiviteit op de lange termijn kan worden gehandhaafd
Het voorzien van eerlijkere kansen tussen verschillende landen
De vaagheid van de definitie van duurzaamheid en de hypocrisie die vaak gepaard gaat met
internationale organisaties die pronken met duurzame ontwikkeling, hebben de principes
van duurzame ontwikkeling ondermijnd. Er is weinig gedaan om de implementatie van
duurzame praktijken te verbeteren. Om effectief te zijn moet elk doel bepaalde kenmerken
hebben, ze moeten duidelijk, ondubbelzinnig, niet-conflicterend, meetbaar en haalbaar zijn.
In de realiteit ontbreken veel praktijken aan deze kenmerken.
De voorstanders van duurzaamheid kunnen worden onderverdeeld in twee stromingen:
sterke of volledige duurzame voorstanders en zwakke of gedeeltelijke duurzame
voorstanders. We kunnen ze onderverdelen in vier soorten kapitaalgoederen:
1. Menselijk: de populatie, welvaart, gezondheid, arbeidskrachten, educatie en
vaardigheidsbasis
2. Fysiek: productief kapitaal zoals machines, uitrusting en gebouwen
3. Milieu: door de mens gemaakte en natuurlijke hulpbronnen en biodiversiteit
4. Sociaal-cultureel: welzijn, sociale cohesie, empowerment, rechtvaardigheid en
cultureel erfgoed
, Definitie van duurzaam toerisme
De Wereldtoerismeorganisatie (UNWTO) heeft de volgende definitie bedacht voor duurzaam
toerisme: duurzame ontwikkeling van toerisme komt tegemoet aan de behoeften van
huidige toeristen en gastregio’s en beschermt en bevordert kansen voor de toekomst. Het
wordt beschouwd als leidend voor het beheer van alle hulpbronnen op een zodanige manier
dat aan economische, sociale en esthetische behoeften kan worden voldaan met behoud
van culturele integriteit, essentiële processen en biologische diversiteit en
levensondersteunende systemen.
Duurzaamheid van toerisme
Toerisme is geen industrie die gemakkelijk past binnen het concept van duurzaamheid. Het
onderzoeken van elk aspect van duurzaamheid met betrekking tot toeristische activiteiten
en ontwikkeling schetst een deprimerend beeld:
1 Economische aspecten die duurzaam toerisme tegenwerken
De economische impact van toerisme betekent dat toerisme concurreert met andere
industrieën voor productiefactoren en als gevolg prijsinflatie kan veroorzaken, waardoor de
kosten van hulpbronnen, land en arbeid stijgen. Toerisme trekt arbeiders van landelijke
gebieden weg van hun oorspronkelijke en traditionele werk/industrie, waardoor de
outputniveaus in die industrieën dalen.
2 Milieuaspecten die duurzaam toerisme tegenwerken
Toerisme gaat over vastgoedontwikkeling en concurreert dus om landgebruik en put daarbij
de natuurlijke milieuvoorraad uit. Toerisme is op veel gebieden erg schadelijk voor het
milieu, van het jagen en vissen op bedreigde diersoorten tot het toegenomen gebruik van
fossiele brandstoffen voor het energieverbruik en ontzilting van water.
3 Sociaal-culturele aspecten die duurzaam toerisme tegenwerken
Toeristen zullen altijd een sociaal-culturele impact hebben op de lokale populatie, of ze zich
nu volledig aanpassen (explorers) of helemaal niet (mass tourists). Ook het demonstratie
effect kan indirect zorgen voor een sociaal-culturele impact. De impact kan worden beperkt
door de drie volgende benaderingen:
1. Per bestemming limieten stellen op toekomstige groei van toerisme
2. Het gedrag van de stakeholders in de toerisme industrie aanpakken om ervoor te
zorgen dat producten duurzamer worden
3. Het vervangen van huidige, niet-duurzame toeristische producten door nieuwe, wel
duurzame toeristische producten
Om succesvol te zijn moeten alle drie de benadering worden uitgevoerd.
4 Drempels en draagkracht
Het feit dat toeristische activiteiten van invloed zijn op de sociale, culturele, ecologische en
economische aspecten van een bestemming, brengt aanzienlijke gevolgen met zich mee
voor de duurzaamheid. Zelfs met een meer bewuste toeristenindustrie of meer
milieuvriendelijke vormen van toerisme zullen er drempels zijn waarboven de negatieve
effecten gemakkelijk opwegen tegen de netto economische voordelen. Het overschrijden
van drempels heeft waarschijnlijk gevolgen voor elk facet van de ontwikkeling van het
toerisme. Bijvoorbeeld door overschrijding van:
Algemene definitie van duurzaamheid
Het Brundtland Report (1987) definieert duurzaamheid als ‘aan de behoeften van de huidige
generatie voldoen, zonder af te doen aan de mogelijkheid om aan de behoeften van de
toekomstige generaties te voldoen’. Een aantal basisprincipes van duurzaamheid zijn:
Een holistische benadering van planning en strategie hanteren
De biodiversiteit en man-made erfgoed beschermen
Het beschermen van de essentiële ecologische processen
Het faciliteren en betrekken van publieke participatie
Ervoor zorgen dat de productiviteit op de lange termijn kan worden gehandhaafd
Het voorzien van eerlijkere kansen tussen verschillende landen
De vaagheid van de definitie van duurzaamheid en de hypocrisie die vaak gepaard gaat met
internationale organisaties die pronken met duurzame ontwikkeling, hebben de principes
van duurzame ontwikkeling ondermijnd. Er is weinig gedaan om de implementatie van
duurzame praktijken te verbeteren. Om effectief te zijn moet elk doel bepaalde kenmerken
hebben, ze moeten duidelijk, ondubbelzinnig, niet-conflicterend, meetbaar en haalbaar zijn.
In de realiteit ontbreken veel praktijken aan deze kenmerken.
De voorstanders van duurzaamheid kunnen worden onderverdeeld in twee stromingen:
sterke of volledige duurzame voorstanders en zwakke of gedeeltelijke duurzame
voorstanders. We kunnen ze onderverdelen in vier soorten kapitaalgoederen:
1. Menselijk: de populatie, welvaart, gezondheid, arbeidskrachten, educatie en
vaardigheidsbasis
2. Fysiek: productief kapitaal zoals machines, uitrusting en gebouwen
3. Milieu: door de mens gemaakte en natuurlijke hulpbronnen en biodiversiteit
4. Sociaal-cultureel: welzijn, sociale cohesie, empowerment, rechtvaardigheid en
cultureel erfgoed
, Definitie van duurzaam toerisme
De Wereldtoerismeorganisatie (UNWTO) heeft de volgende definitie bedacht voor duurzaam
toerisme: duurzame ontwikkeling van toerisme komt tegemoet aan de behoeften van
huidige toeristen en gastregio’s en beschermt en bevordert kansen voor de toekomst. Het
wordt beschouwd als leidend voor het beheer van alle hulpbronnen op een zodanige manier
dat aan economische, sociale en esthetische behoeften kan worden voldaan met behoud
van culturele integriteit, essentiële processen en biologische diversiteit en
levensondersteunende systemen.
Duurzaamheid van toerisme
Toerisme is geen industrie die gemakkelijk past binnen het concept van duurzaamheid. Het
onderzoeken van elk aspect van duurzaamheid met betrekking tot toeristische activiteiten
en ontwikkeling schetst een deprimerend beeld:
1 Economische aspecten die duurzaam toerisme tegenwerken
De economische impact van toerisme betekent dat toerisme concurreert met andere
industrieën voor productiefactoren en als gevolg prijsinflatie kan veroorzaken, waardoor de
kosten van hulpbronnen, land en arbeid stijgen. Toerisme trekt arbeiders van landelijke
gebieden weg van hun oorspronkelijke en traditionele werk/industrie, waardoor de
outputniveaus in die industrieën dalen.
2 Milieuaspecten die duurzaam toerisme tegenwerken
Toerisme gaat over vastgoedontwikkeling en concurreert dus om landgebruik en put daarbij
de natuurlijke milieuvoorraad uit. Toerisme is op veel gebieden erg schadelijk voor het
milieu, van het jagen en vissen op bedreigde diersoorten tot het toegenomen gebruik van
fossiele brandstoffen voor het energieverbruik en ontzilting van water.
3 Sociaal-culturele aspecten die duurzaam toerisme tegenwerken
Toeristen zullen altijd een sociaal-culturele impact hebben op de lokale populatie, of ze zich
nu volledig aanpassen (explorers) of helemaal niet (mass tourists). Ook het demonstratie
effect kan indirect zorgen voor een sociaal-culturele impact. De impact kan worden beperkt
door de drie volgende benaderingen:
1. Per bestemming limieten stellen op toekomstige groei van toerisme
2. Het gedrag van de stakeholders in de toerisme industrie aanpakken om ervoor te
zorgen dat producten duurzamer worden
3. Het vervangen van huidige, niet-duurzame toeristische producten door nieuwe, wel
duurzame toeristische producten
Om succesvol te zijn moeten alle drie de benadering worden uitgevoerd.
4 Drempels en draagkracht
Het feit dat toeristische activiteiten van invloed zijn op de sociale, culturele, ecologische en
economische aspecten van een bestemming, brengt aanzienlijke gevolgen met zich mee
voor de duurzaamheid. Zelfs met een meer bewuste toeristenindustrie of meer
milieuvriendelijke vormen van toerisme zullen er drempels zijn waarboven de negatieve
effecten gemakkelijk opwegen tegen de netto economische voordelen. Het overschrijden
van drempels heeft waarschijnlijk gevolgen voor elk facet van de ontwikkeling van het
toerisme. Bijvoorbeeld door overschrijding van:
