Samenvatting colleges Complexe opvoedsituaties
Week 1
Systeemgericht werken brengt een andere manier van kijken met zich mee. Je richt je niet
op mogelijke oorzaken, maar kijkt naar de situatie als geheel. Alle betrokkenen ervaren
situaties vanuit hun eigen perspectief, op hun eigen manier.
Systeemprofessional
De gezinsbenadering rond 2e helft 70e jaren= systemische benadering, de komst van de
WMO in 2007 heeft in de sociale sector het gesprek op gang gebracht over een andere
manier van werken.
Het helpen van mensen om zichzelf te helpen staat voorop.
- Achter de vraag kijken
- Naar balans zoeken tussen formele en informele ondersteuning
- Naar een balans tussen collectieve en individuele voorzieningen, resultaatgericht en
integraal werken.
Het systeemgericht perspectief ziet gedrag als logische reactie op wat zich afspeelt in het
systeem als geheel.
Systeemgerichte interventies richten zich op het geheel:
- Wat er in de persoon gebeurt
- Wat er in de omgeving gebeurt + betekenis voor alle betrokkenen
Kader en context als kernbegrippen
Bij de systemische benadering gaat het om inclusief denken en kijken.
- De omgeving meenemen in de wijze van kijken en benaderen
- Vanuit het geheel naar de delen kijken
- Een brede blik hanteren
- Inzicht dat niet al het menselijke gedrag valt te verklaren vanuit het individu
- Gedragingen slechts verklaarbaar in de context van het omringde systeem
- Contextuele benadering van groter belang geworden
Belangrijkste uitgangspunten
- Geheel is meer dan de som der delen
- Binnen het systeem zijn de delen van elkaar afhankelijk. In een systeem hangt alles
met alles samen
- Het systeem bepaalt in belangrijke mate het gedrag van de individuen
- Systeem probeert zich op allerlei manieren aan te passen aan zijn omgeving omdat
hij wil overleven
- Systemen hebben de neiging of behoefte om te overleven
- De verschillende problemen waarmee mensen tegelijkertijd kampen, interacteren en
interfereren.
- De systeemtheorie is de-individualiserend. Niet meer kijken naar de problemen of
het gedrag, maar wat er in totaal aan de hand is.
- Er is voortdurend wisselwerking, voortdurend communicatie. Invloed op elkaar.
,Een holistische benadering
De systemisch werkende professional betrekt alle aspecten van zijn of haar leven in de
hulpverlening.
Niet alleen de brede blik van een generalist, maar ook de samenhang tussen problemen zien
en bovendien oog hebben voor de gezondheid van betrokkenen.
Duo’s van psychiatrie en jeugdbescherming
Christine Pollmann (gemeente Amsterdam/ jeugd): “Bij nieuwe jeugdbeschermingsgezinnen,
waar veiligheid een issue is, experimenteren we in mijn regio met huisbezoeken door een
duo van een jeugdbeschermer en een sociaalpsychiatrisch verpleegkundige (SPV) uit de
volwassen GGZ.”
Bij 70% van de ouders, waar ze komen, speelt of speelde psychiatrische problematiek.
Ouders zijn blij dat er vragen gesteld worden, zo worden ze zelf als volwassenen ook
geholpen.
Uit onderzoek blijkt dat 80% van de ouders zeggen dat ze weten dat hun problematiek effect
heeft op hun zorg voor de kinderen en dat dat geen aandacht krijgt.
Zulke samenwerking kan op korte termijn veel verschil maken.
Verwante theoretische kennis bij het werken met gezinnen met langdurige complexe
problematiek:
- Communicatietheorie
- Ontwikkelingspsychopathologie
- Systeemtheorie en cultuur- gerelateerde kennis
- Contextuele theorie
- Narratieve theorie
- Presentiebenadering
- Sociologie
Gezinnen met langdurige complexe problemen hebben moeite met deze gezinstaken:
1. Het voeren van een huishouding
2. Het verwerven/handhaven van een maatschappelijke positie
3. Relatie tussen (ex) partners
4. Het individuele welzijn van de gezinsleden
5. Het opvoeden van de kinderen: gebrek aan opvoedingsvaardigheden.
- Te weinig: ondersteunen, structureren, begrenzen, stimuleren, complimenteren,
emotioneel of fysiek beschikbaar zijn
- Te veel: verantwoordelijkheden geven, belasten, toegeven, te veel
onvoorspelbaarheden
Wanneer spreken we van langdurige complexe problematiek?
- 3 of meer problemen met de gezinstaken belemmeren het functioneren en het
opvoeden.
- De problemen versterken elkaar
- Er is sprake van zorg-mijdend gedrag
- Men ervaart geen regie meer over eigen leven
- De problemen bestaan al langer dan 6 maanden
, Alert zijn op realistische ontwikkelingskansen
2 typen gezinnen:
Leerbare gezinnen:
Ondersteuning en begeleiding is gericht op (het weer) verkrijgen van eigen regie, met lichte
ondersteuning
Stabiliseerbare gezinnen:
Ondersteuning en begeleiding is gericht op het behouden van hulpverlening om in de
toekomst te kunnen blijven steunen. (LVB-ouders, chronische psychische problematiek, crisis
gezinnen)
Reactie op ‘niet mee kunnen komen’: Anomie
Anomie: kan individueel of collectief zijn.
Niets meer verwachten
Eigen oplossing kiezen
Geen binding ervaren
Vaak teleurgesteld
Kan leiden tot:
Onaangepast gedrag
Desinteresse
Isolement
Lusteloos en passief gedrag
Grensoverschrijdend/ crimineel gedrag
Psychosomatiek
Uitdaging in het kader van WMO:
Betrekken
Activeren
Participeren in samenleving
Stimuleren naar meer integratie
Week 1
Systeemgericht werken brengt een andere manier van kijken met zich mee. Je richt je niet
op mogelijke oorzaken, maar kijkt naar de situatie als geheel. Alle betrokkenen ervaren
situaties vanuit hun eigen perspectief, op hun eigen manier.
Systeemprofessional
De gezinsbenadering rond 2e helft 70e jaren= systemische benadering, de komst van de
WMO in 2007 heeft in de sociale sector het gesprek op gang gebracht over een andere
manier van werken.
Het helpen van mensen om zichzelf te helpen staat voorop.
- Achter de vraag kijken
- Naar balans zoeken tussen formele en informele ondersteuning
- Naar een balans tussen collectieve en individuele voorzieningen, resultaatgericht en
integraal werken.
Het systeemgericht perspectief ziet gedrag als logische reactie op wat zich afspeelt in het
systeem als geheel.
Systeemgerichte interventies richten zich op het geheel:
- Wat er in de persoon gebeurt
- Wat er in de omgeving gebeurt + betekenis voor alle betrokkenen
Kader en context als kernbegrippen
Bij de systemische benadering gaat het om inclusief denken en kijken.
- De omgeving meenemen in de wijze van kijken en benaderen
- Vanuit het geheel naar de delen kijken
- Een brede blik hanteren
- Inzicht dat niet al het menselijke gedrag valt te verklaren vanuit het individu
- Gedragingen slechts verklaarbaar in de context van het omringde systeem
- Contextuele benadering van groter belang geworden
Belangrijkste uitgangspunten
- Geheel is meer dan de som der delen
- Binnen het systeem zijn de delen van elkaar afhankelijk. In een systeem hangt alles
met alles samen
- Het systeem bepaalt in belangrijke mate het gedrag van de individuen
- Systeem probeert zich op allerlei manieren aan te passen aan zijn omgeving omdat
hij wil overleven
- Systemen hebben de neiging of behoefte om te overleven
- De verschillende problemen waarmee mensen tegelijkertijd kampen, interacteren en
interfereren.
- De systeemtheorie is de-individualiserend. Niet meer kijken naar de problemen of
het gedrag, maar wat er in totaal aan de hand is.
- Er is voortdurend wisselwerking, voortdurend communicatie. Invloed op elkaar.
,Een holistische benadering
De systemisch werkende professional betrekt alle aspecten van zijn of haar leven in de
hulpverlening.
Niet alleen de brede blik van een generalist, maar ook de samenhang tussen problemen zien
en bovendien oog hebben voor de gezondheid van betrokkenen.
Duo’s van psychiatrie en jeugdbescherming
Christine Pollmann (gemeente Amsterdam/ jeugd): “Bij nieuwe jeugdbeschermingsgezinnen,
waar veiligheid een issue is, experimenteren we in mijn regio met huisbezoeken door een
duo van een jeugdbeschermer en een sociaalpsychiatrisch verpleegkundige (SPV) uit de
volwassen GGZ.”
Bij 70% van de ouders, waar ze komen, speelt of speelde psychiatrische problematiek.
Ouders zijn blij dat er vragen gesteld worden, zo worden ze zelf als volwassenen ook
geholpen.
Uit onderzoek blijkt dat 80% van de ouders zeggen dat ze weten dat hun problematiek effect
heeft op hun zorg voor de kinderen en dat dat geen aandacht krijgt.
Zulke samenwerking kan op korte termijn veel verschil maken.
Verwante theoretische kennis bij het werken met gezinnen met langdurige complexe
problematiek:
- Communicatietheorie
- Ontwikkelingspsychopathologie
- Systeemtheorie en cultuur- gerelateerde kennis
- Contextuele theorie
- Narratieve theorie
- Presentiebenadering
- Sociologie
Gezinnen met langdurige complexe problemen hebben moeite met deze gezinstaken:
1. Het voeren van een huishouding
2. Het verwerven/handhaven van een maatschappelijke positie
3. Relatie tussen (ex) partners
4. Het individuele welzijn van de gezinsleden
5. Het opvoeden van de kinderen: gebrek aan opvoedingsvaardigheden.
- Te weinig: ondersteunen, structureren, begrenzen, stimuleren, complimenteren,
emotioneel of fysiek beschikbaar zijn
- Te veel: verantwoordelijkheden geven, belasten, toegeven, te veel
onvoorspelbaarheden
Wanneer spreken we van langdurige complexe problematiek?
- 3 of meer problemen met de gezinstaken belemmeren het functioneren en het
opvoeden.
- De problemen versterken elkaar
- Er is sprake van zorg-mijdend gedrag
- Men ervaart geen regie meer over eigen leven
- De problemen bestaan al langer dan 6 maanden
, Alert zijn op realistische ontwikkelingskansen
2 typen gezinnen:
Leerbare gezinnen:
Ondersteuning en begeleiding is gericht op (het weer) verkrijgen van eigen regie, met lichte
ondersteuning
Stabiliseerbare gezinnen:
Ondersteuning en begeleiding is gericht op het behouden van hulpverlening om in de
toekomst te kunnen blijven steunen. (LVB-ouders, chronische psychische problematiek, crisis
gezinnen)
Reactie op ‘niet mee kunnen komen’: Anomie
Anomie: kan individueel of collectief zijn.
Niets meer verwachten
Eigen oplossing kiezen
Geen binding ervaren
Vaak teleurgesteld
Kan leiden tot:
Onaangepast gedrag
Desinteresse
Isolement
Lusteloos en passief gedrag
Grensoverschrijdend/ crimineel gedrag
Psychosomatiek
Uitdaging in het kader van WMO:
Betrekken
Activeren
Participeren in samenleving
Stimuleren naar meer integratie
