Samenvatting Onderwijskunde, blok 8

INT8 Drama Hanne Gijbels


De student kan de fasen van thematiseren van Basisontwikkeling in volgorde plaatsen en
de inhoud van de fasen weergeven.
Het vinden van geschikte thema’s volgens OGO:
- De actualiteit
Voorvallen en gebeurtenissen waar kinderen zich persoonlijk bij betrokken voelen
Zoals op verjaardagsvisite gaan, een pasgeboren baby, boodschappen doen, ziek zijn enz.

- Sociaal- culturele activiteiten uit de directe omgeving
Zoals huizenbouw, fotograferen, brandweer, politie, supermarkt enz.

- Sociaal- culturele activiteiten in de grote wereld
Waar kinderen mee in aanraking komen door de televisie, vakantie, verhalen van mensen en
door boeken.
Zoals kastelen, indianen, ruimtevaart, voetbalhelden, popsterren enz.

Naast deze bronnen vormen ook diverse ‘levensgebieden van mensen’ een aanknopingspunt
voor themakeuzes en voor de uitwerking van thema’s:
- Primaire levensbehoeften (eten, drinken en wonen)
- Techniek, handel en economie (bruggen, winkels en bankwezen)
- Cultuur, religie en kunst (kerstmis, musea en architectuur)
- We missen in dit overzicht natuur en natuurbeleving

Kenmerkend voor thematisch werken volgens basisontwikkeling (thematiseren) is de
samenwerking tussen leerkracht en kinderen. Jij als leerkracht creëert samen met de
kinderen een samenhangend aanbod waarbinnen de kinderen kunnen spelen en werken.
Dus: geen kant en klaar lespakket!
Vanuit de samenwerking tussen leerkracht en kinderen ontstaat een activiteiten aanbod dat
uitdagend, betekenisvol en zinvol is voor alle kinderen. Met hoge betrokkenheid verkennen
kinderen zo de wereld en leren zij steeds beter deel te nemen aan de samenleving

Een goed thema volgens Basisontwikkeling:
- Een thema gaat over sociaal-culturele activiteiten: het thema brengt de werkelijkheid
in de groep, compleet met rollen, het handelen…
- Een thema is ruim genoeg: een thema bevat verschillende sub-thema’s zodat de
ervaringen en initiatieven van kinderen in plek kunnen krijgen.
- Een thema opent een nieuwe wereld voor de kinderen en wekt nieuw enthousiasme
op.

Fasen van thematiseren
Fase 0: Voorbereidingsfase
Leerkracht bepaald de themakeuze en het thema wordt in hoofdlijnen gepland.
- Inhoud van het thema (webmodel)
- Betekenissen voor kinderen
- Bedoeling van het thema
- Activiteitenaanbod (welke kernactiviteiten krijgen een betekenisvolle plaats in het
thema)

, INT8 Drama Hanne Gijbels


Fase 1: Oriëntatiefase
In deze fase gaat het om het uitvoeren van een startactiviteit, dit zorgt ervoor dat kinderen
zich in de groep kunnen oriënteren op de thema-inhoud. Dit kan zijn een uitstapje, een
prentenboek, een voorwerp, bespreken van een betekenis etc.
- De startactiviteit maakt kinderen enthousiast voor het thema
- De startactiviteit wordt afgesloten met plannen
- De startactiviteit geeft de leerkracht inzicht in wat de kinderen er al over weten,
welke ervaringen ze met het onderwerp hebben en wat hen in dit thema boeit
(beginsituatie achterhalen)

Fase 2: Uitvoeringsfase
De kinderen werken en spelen een aantal weken over een onderwerp, bespreken wat ze
gedaan hebben, ontwikkelen en plannen vooruitgang. De leerkracht stelt tijdens de
uitvoering haar planning dagelijks bij op basis van haar bevindingen van de vorige dag. Ze
ziet erop toe dat alle kernactiviteiten aan bod komen, ze draagt nieuwe aspecten aan rond
het onderwerp en geeft begeleiding die kinderen in staat stelt de vereiste handelingen
steeds bekwamen en competenter uit te voeren.

Fase 3: Afrondingsfase
Het thema wordt afgesloten (bijvoorbeeld met een tentoonstelling over wat er gemaakt,
gespeeld of ontdekt is) . Afsluitingen zijn een prima gelegenheid om ouders te betrekken bij
de gebeurtenissen in een groep. Denk aan circusvoorstelling etc.

Fase 4: Evaluatie en vervolg
Deze fase speelt zich, net als de 0 fase, af buiten de groep. De leerkracht evalueert al haar
bevindingen en zet op basis daarvan weer nieuwe plannen uit voor de komende periode. Zo
creëert ze continuïteit in het aanbod.

Bij peuters en kleuters zijn thema’s nog klein, zowel wat betreft het onderwerp als wat
betreft de duur van het thema. Als ze geïnteresseerd blijven, kan een thema in de onderbouw
vier tot zes weken duren.

De student kan het geïntegreerd didactisch handelen (Brouwers) en het didactisch
handelingsmodel van Basisontwikkeling (direct en indirect) illustreren.
Geïntegreerd didactisch handelen
- Didactisch handelen
Handelen dat erop gericht is leer- en ontwikkelingsprocessen van kinderen te stimuleren en
te optimaliseren.
- Holistisch benadering
In de onderbouw worden die verschillende gebieden meestal beschouwd als een
samenhangend geheel (de ontwikkelingsgebieden).

Didactisch handelen is in de praktijk ook niet los te zien van pedagogisch handelen. Een goed
pedagogisch klimaat is een voorwaarde voor ontwikkeling en leren. De manier waarop je
didactisch handelen vormgeeft, heeft vervolgens weer consequenties voor wat je daar op
het gebied van persoonsvorming mee bereikt.