Kwalitatieve onderzoeksmethoden
H1
Ontologie: opvattingen over de wereld en wat we weten over de wereld. Onder ontologie kan
onderscheid gemaakt worden tussen:
- Realisme: beweert dat er sprake is van een externe werkelijkheid die onafhankelijk bestaat
van het geloof en het begrip van de mensen. Verschillende vormen:
o Naïef realisme: werkelijkheid kan direct geobserveerd worden
o Voorzichting realisme (cautious): werkelijkheid kan geschat worden
o Diepte realisme: werkelijkheid bestaat uit verschillende domeinen die in
verschillende maten geobserveerd kunnen worden
o Subtiel realisme: sociale werkelijkheid bestaat onafhankelijk van het subjectieve,
individuele begrip, maar is alleen toegankelijk dmv interpretaties
o Materialisme: echte wereld die alleen in stand wordt gehouden door materiële en
fysieke eigenschappen
- Idealisme: werkelijkheid is alleen kenbaar door de menselijke geest en door sociaal
geconstrueerde betekenissen. Verschillende vormen:
o Subtiel idealisme: sociale wereld bestaat uit sociale constructen en wordt door
mensen gedeeld
o Radicaal idealisme: geen gedeelde sociale werkelijkheid, alleen individuele
constructen van werkelijkheid
Epistemologie: manieren om kennis op te doen en te leren over de sociale wereld.
3 problemen waarover wordt gedebatteerd in sociaal wetenschappelijk onderzoek:
Onderzoek is waardevrij als de deelnemer geen afwijkend gedrag laat zien omdat er onderzoek
wordt gedaan en de onderzoeker hierdoor objectief kan beoordelen.
empathic neutrality: een positie die erkent dat het onderzoek niet waardevrij kan zijn, maar die er
voor pleit dat onderzoekers hun aannames transparant moeten maken.
dominante theorie over de waarheid: er moet een match zijn tussen de observaties van de
natuurlijke wereld en de onafhankelijke realiteit.
2 manieren van kennisverwerving die tegenover elkaar staan:
- Inductieve proces: bottom-up, kennis wordt vergaard door observeren van processen
- Deductieve proces: top-down, hypotheses worden opgesteld en getest
Geschiedenis
Er zijn 2 grote filosofische perspectieven te onderscheiden:
Positivisme stelt dat de werkelijkheid objectief is waar te nemen -> kwantitatief onderzoek.
Kernelementen: Alleen datgene wat waar te nemen is, kan worden gezien als kennis. Kennis wordt
ontwikkeld door objectieve feiten. Feiten en waarden zijn te onderscheiden, waardevrij
Het interpretivisme stelt dat de sociale werkelijkheid onderzocht moet worden aan de hand van
perspectieven en interpretaties -> kwalitatief onderzoek. Kernelementen: Kennis is gebaseerd op het
‘begrijpen’. Werkelijkheid alleen toegankelijk door sociale constructen en context is belangrijk
Sociologische onderzoeksmethoden- en stromingen die ontwikkeld werden in 20 e eeuw:
- Etnografie: begrijpen van sociale en culturele wereld, vaak door deelnemen aan samenleving
- Fenomenelogie: omschrijven van betekenis die mensen aan een bepaald fenomeen geven
, - Etnomethodologie: onderzoeken hoe mensen in praktijk de sociale wereld betekenis geven
- Symbolisch Interactionisme: onderzoeken van interacties tussen mensen en de betekenissen
die zij geven aan hun sociale omgeving, om zo hun gedrag beter te begrijpen
- Grounded Theory: analyseren van data met als doel sociale processen uit te leggen
- Critical Theory: onderzoek naar hoe mensen sociale restricties verbreken
H2
Theoretisch onderzoek: testen, genereren of versterken van denken binnen een vakgebied.
Toegepast onderzoek: het gebruik van de opgedane kennis, om direct bij te dragen aan begrijpen en
aan oplossing van probleem.
Kwalitatief onderzoek heeft verschillende functies:
Contextueel onderzoek beschrijft de vorm of aard van wat bestaat en de manier waarop het zich
manifesteert. Deze functie wordt ook wel beschrijvend of exploratief onderzoek genoemd. Het
voornaamste doel is het ontdekken en beschrijven van het begrip en de interpretaties van de
deelnemers van een sociaal fenomeen. Kwalitatief onderzoek maakt het mogelijk om:
- De aard of kenmerken van een fenomeen weer te geven
- De betekenis te beschrijven die mensen hechten aan een bepaalde gebeurtenis
- Typologieën te identificeren en te definiëren
Verklarend onderzoek onderzoekt de redenen voor of relaties tussen wat bestaat. Kwalitatief
onderzoek maakt het mogelijk om:
- Motivaties die leiden tot beslissingen en acties te identificeren
- Oorsprong of vorming van gebeurtenissen of ervaringen te identificeren
- Contexten waarin verschijnselen optreden, te identificeren
Evaluerend onderzoek beoordeelt de effectiviteit van wat bestaat. Kwalitatief onderzoek maakt het
mogelijk om:
- Factoren die bijdragen tot een (niet) succesvolle levering te identificeren
- Gevolgen van deelname aan een programma te identificeren
- Aard van verschillende groepen in een doelpopulatie te onderzoeken
Generatief onderzoekt ondersteunt de ontwikkeling van nieuwe theorieën, strategieën of acties.
Kwalitatief onderzoek maakt het mogelijk om:
- Nieuwe concepten van een sociaal fenomeen te ontwikkelen
- Hypothesen over de aard van de sociale wereld te ontwikkelen
- Nieuwe oplossingen voor problemen te ontwikkelen
Triangulatie: gebruik van verschillende instrumenten/bronnen voor checken/uitbreiden van
conclusies
H3
Primaire data zijn zelf verzamelde data die nodig zijn voor het beantwoorden van de
onderzoeksvraag. Secundaire data zijn data die al eerder of door iemand anders zijn verzameld.
H1
Ontologie: opvattingen over de wereld en wat we weten over de wereld. Onder ontologie kan
onderscheid gemaakt worden tussen:
- Realisme: beweert dat er sprake is van een externe werkelijkheid die onafhankelijk bestaat
van het geloof en het begrip van de mensen. Verschillende vormen:
o Naïef realisme: werkelijkheid kan direct geobserveerd worden
o Voorzichting realisme (cautious): werkelijkheid kan geschat worden
o Diepte realisme: werkelijkheid bestaat uit verschillende domeinen die in
verschillende maten geobserveerd kunnen worden
o Subtiel realisme: sociale werkelijkheid bestaat onafhankelijk van het subjectieve,
individuele begrip, maar is alleen toegankelijk dmv interpretaties
o Materialisme: echte wereld die alleen in stand wordt gehouden door materiële en
fysieke eigenschappen
- Idealisme: werkelijkheid is alleen kenbaar door de menselijke geest en door sociaal
geconstrueerde betekenissen. Verschillende vormen:
o Subtiel idealisme: sociale wereld bestaat uit sociale constructen en wordt door
mensen gedeeld
o Radicaal idealisme: geen gedeelde sociale werkelijkheid, alleen individuele
constructen van werkelijkheid
Epistemologie: manieren om kennis op te doen en te leren over de sociale wereld.
3 problemen waarover wordt gedebatteerd in sociaal wetenschappelijk onderzoek:
Onderzoek is waardevrij als de deelnemer geen afwijkend gedrag laat zien omdat er onderzoek
wordt gedaan en de onderzoeker hierdoor objectief kan beoordelen.
empathic neutrality: een positie die erkent dat het onderzoek niet waardevrij kan zijn, maar die er
voor pleit dat onderzoekers hun aannames transparant moeten maken.
dominante theorie over de waarheid: er moet een match zijn tussen de observaties van de
natuurlijke wereld en de onafhankelijke realiteit.
2 manieren van kennisverwerving die tegenover elkaar staan:
- Inductieve proces: bottom-up, kennis wordt vergaard door observeren van processen
- Deductieve proces: top-down, hypotheses worden opgesteld en getest
Geschiedenis
Er zijn 2 grote filosofische perspectieven te onderscheiden:
Positivisme stelt dat de werkelijkheid objectief is waar te nemen -> kwantitatief onderzoek.
Kernelementen: Alleen datgene wat waar te nemen is, kan worden gezien als kennis. Kennis wordt
ontwikkeld door objectieve feiten. Feiten en waarden zijn te onderscheiden, waardevrij
Het interpretivisme stelt dat de sociale werkelijkheid onderzocht moet worden aan de hand van
perspectieven en interpretaties -> kwalitatief onderzoek. Kernelementen: Kennis is gebaseerd op het
‘begrijpen’. Werkelijkheid alleen toegankelijk door sociale constructen en context is belangrijk
Sociologische onderzoeksmethoden- en stromingen die ontwikkeld werden in 20 e eeuw:
- Etnografie: begrijpen van sociale en culturele wereld, vaak door deelnemen aan samenleving
- Fenomenelogie: omschrijven van betekenis die mensen aan een bepaald fenomeen geven
, - Etnomethodologie: onderzoeken hoe mensen in praktijk de sociale wereld betekenis geven
- Symbolisch Interactionisme: onderzoeken van interacties tussen mensen en de betekenissen
die zij geven aan hun sociale omgeving, om zo hun gedrag beter te begrijpen
- Grounded Theory: analyseren van data met als doel sociale processen uit te leggen
- Critical Theory: onderzoek naar hoe mensen sociale restricties verbreken
H2
Theoretisch onderzoek: testen, genereren of versterken van denken binnen een vakgebied.
Toegepast onderzoek: het gebruik van de opgedane kennis, om direct bij te dragen aan begrijpen en
aan oplossing van probleem.
Kwalitatief onderzoek heeft verschillende functies:
Contextueel onderzoek beschrijft de vorm of aard van wat bestaat en de manier waarop het zich
manifesteert. Deze functie wordt ook wel beschrijvend of exploratief onderzoek genoemd. Het
voornaamste doel is het ontdekken en beschrijven van het begrip en de interpretaties van de
deelnemers van een sociaal fenomeen. Kwalitatief onderzoek maakt het mogelijk om:
- De aard of kenmerken van een fenomeen weer te geven
- De betekenis te beschrijven die mensen hechten aan een bepaalde gebeurtenis
- Typologieën te identificeren en te definiëren
Verklarend onderzoek onderzoekt de redenen voor of relaties tussen wat bestaat. Kwalitatief
onderzoek maakt het mogelijk om:
- Motivaties die leiden tot beslissingen en acties te identificeren
- Oorsprong of vorming van gebeurtenissen of ervaringen te identificeren
- Contexten waarin verschijnselen optreden, te identificeren
Evaluerend onderzoek beoordeelt de effectiviteit van wat bestaat. Kwalitatief onderzoek maakt het
mogelijk om:
- Factoren die bijdragen tot een (niet) succesvolle levering te identificeren
- Gevolgen van deelname aan een programma te identificeren
- Aard van verschillende groepen in een doelpopulatie te onderzoeken
Generatief onderzoekt ondersteunt de ontwikkeling van nieuwe theorieën, strategieën of acties.
Kwalitatief onderzoek maakt het mogelijk om:
- Nieuwe concepten van een sociaal fenomeen te ontwikkelen
- Hypothesen over de aard van de sociale wereld te ontwikkelen
- Nieuwe oplossingen voor problemen te ontwikkelen
Triangulatie: gebruik van verschillende instrumenten/bronnen voor checken/uitbreiden van
conclusies
H3
Primaire data zijn zelf verzamelde data die nodig zijn voor het beantwoorden van de
onderzoeksvraag. Secundaire data zijn data die al eerder of door iemand anders zijn verzameld.
