Controleleer – de basics van een uitdagend beroep
,Inhoud
Hoofdstuk 1 Accountancy.......................................................................................................................3
1.1 Welke maatregelen zijn er getroffen sinds het ontstaan van het accountantsberoep?...............4
1.1.1 Financiële schandalen van de afgelopen eeuw en de maatregelen.......................................4
1.1.2 AFM-rapporten......................................................................................................................4
1.1.3 Getroffen maatregelen..........................................................................................................4
1.2 Wat houdt accountancy in?..........................................................................................................5
1.2.1 Accountantsberoep...............................................................................................................5
1.2.2 Interne en externe informatieverschaffing............................................................................5
1.3 Over welke kennis beschikt een accountant?...............................................................................5
1.3.1 Kernvakken............................................................................................................................6
1.3.2 Andere vakgebieden..............................................................................................................6
1.3.3 Specialisaties..........................................................................................................................6
1.4 Wat is het verschil tussen een registeraccountant en een accountants-administratieconsulent?
............................................................................................................................................................7
1.4.1 Registeraccountant................................................................................................................7
1.4.2 Accountants-administratieconsulent.....................................................................................7
1.4.3 Vakgebieden..........................................................................................................................7
1.5 Waaruit bestaat de opleiding tot registeraccount en accountants-administratieconsulent.........8
Hoofdstuk 2 Wet- en regelgeving...........................................................................................................8
2.1 Welke wet- en regelgeving bestaat er voor accountants(praktijken)?.........................................8
2.1.1 Wet- en regelgeving voor accountantspraktijken..................................................................8
2.1.2 Wet- en regelgeving voor accountants..................................................................................9
2.2 Wat is de Verordening gedrags- en beroepscode voor accountants?..........................................9
2.2.1 VGBA....................................................................................................................................10
2.2.2 Bedreigingen ten aanzien van de fundamentele beginselen...............................................10
2.3 Wat betekent onafhankelijkheid?...............................................................................................11
2.4 Wat is fraude en wat doet de accountant ermee?.....................................................................11
Hoofdstuk 3 De samenstelpraktijk........................................................................................................12
3.1 Welke categorieën overige opdrachten zijn er?.........................................................................12
3.2 Hoe ziet de samenstelpraktijk eruit?..........................................................................................12
3.2.1 Functies in de samenstelpraktijk..........................................................................................12
3.2.2 Risicogericht samenstellen..................................................................................................12
3.2.3 Verantwoordelijkheden van de accountant.........................................................................13
3.3 Uit welke componenten is een jaarrekening opgebouwd?.........................................................13
3.3.1 Balans..................................................................................................................................13
3.3.2 Winst- en verliesrekening....................................................................................................13
3.3.3 Toelichting...........................................................................................................................13
2
, 3.3.4 Belangrijke boekhoudkundige principes..............................................................................13
3.3.5 Wet- en regelgeving.............................................................................................................13
3.4 Hoe komt een jaarrekening tot stand?.......................................................................................14
Hoofdstuk 4 De controlepraktijk...........................................................................................................14
4.1 Wanneer is een onderneming controleplichtig?.........................................................................14
4.2 Waaruit bestaat de planningsfase?............................................................................................14
4.2.1 Aannemen van een controleopdracht.................................................................................15
4.2.2 Voortzetten van een controleopdracht...............................................................................15
4.2.3 Risicoanalyse........................................................................................................................15
4.2.4 Materialiteit.........................................................................................................................15
4.3 Wat komt er kijken bij de interimcontrole?............................................................................15
4.3.1 Interne beheersing...............................................................................................................16
4.3.2 Interimcontrole en het inkoopproces..................................................................................16
4.3.3 Het vaststellen van interne beheersing...............................................................................16
4.3.4 Hiaten in de interne beheersing..........................................................................................16
4.4 Wat is de eindejaarscontrole?....................................................................................................16
4.4.1 Initiële werkzaamheden en controledoelstellingen.............................................................16
4.4.2 Controlemiddelen en werkzaamheden................................................................................17
4.4.3 Geconstateerde fouten........................................................................................................17
4.4.4 Belang externe verslaggeving..............................................................................................17
4.4.5 Afronding.............................................................................................................................17
Hoofdstuk 5 Fiscaliteit..........................................................................................................................18
5.1 Op basis van welke criteria worden belastingen onderverdeeld?..............................................18
5.2 Welke belastingmiddelen zijn er?...............................................................................................18
5.2.1 Inkomstenbelasting.............................................................................................................19
5.2.2 Omzetbelasting....................................................................................................................19
5.2.3 Vennootschapsbelasting......................................................................................................19
5.2.4 Overige belastingmiddelen..................................................................................................19
5.3 Wat is de toegevoegde waarde van de accountant op fiscaal gebied?.......................................20
5.3.1 De accountant op fiscaal gebied..........................................................................................20
5.3.2 De accountant en zijn fiscale kennis....................................................................................20
5.3.3 De accountant en zijn fiscale werkzaamheden....................................................................20
5.4 Welke segmenten worden er onderscheiden binnen de fiscale praktijk?..................................20
5.5 Wat is horizontaal toezicht?.......................................................................................................20
Hoofdstuk 1 Accountancy
3
, 1.1 Welke maatregelen zijn er getroffen sinds het ontstaan van het
accountantsberoep?
Diverse financiële schandalen hebben plaatsgevonden, waardoor accountants negatief in de
publiciteit zijn gekomen. Ook is het imago verslechterd door de rapporten die door de Autoriteit
Financiële Markten (AFM) zijn gepubliceerd.
De AFM is een bij wet ingestelde organisatie die toezicht houdt op financiële markten en controleert
of accountantsorganisaties voldoen aan de wettelijk gestelde kwaliteitseisen.
1.1.1 Financiële schandalen van de afgelopen eeuw en de maatregelen
Enron het bedrijf was minder succesvol dan werd gedacht. Managers ontvingen beloningen en er
waren honderden dochterondernemingen opgericht om verliezen te verbergen. Dit was een van de
aanleidingen voor de invoering van de Sarbanes-Oxley wet: bestuurders van beursgenoteerde
ondernemingen die genoteerd zijn aan Amerikaanse effectenbeurzen, moeten een verklaring
afgeven over de juistheid van de financiële gegevens in de publicaties, hoe het beheersingssysteem is
geïmplementeerd en hoe deze functioneert.
Vestia probeerde inkomsten te genereren door te speculeren met financiële instrumenten (een
overeenkomst tussen twee partijen waarbij de ene partij een vordering heeft en de andere een
schuld).
Ahold er heeft in 2002 een grootschalige boekhoudfraude plaatsgevonden. Het bedrijf had
leverancierskortingen onjuist verwerkt en ten onrechte resultaten van dochtermaatschappijen
verantwoord in de jaarrekening.
1.1.2 AFM-rapporten
AFM 2010: 52% van de dossiers werd door de AFM als onvoldoende gekwalificeerd.
AFM 2014: 45% van de dossiers was onvoldoende.
AFM 2017: 59% van de dossiers was onvoldoende.
In het rapport van de AFM werden de volgende aanbevelingen gedaan:
Versterken van de toezichtstructuur
Creëren van een kwaliteitsgerichte cultuur
Waarborgen van het wettelijk kwaliteitsniveau
Vergroten van de transparantie over kwaliteit
1.1.3 Getroffen maatregelen
Partnerroulatie
4
,Inhoud
Hoofdstuk 1 Accountancy.......................................................................................................................3
1.1 Welke maatregelen zijn er getroffen sinds het ontstaan van het accountantsberoep?...............4
1.1.1 Financiële schandalen van de afgelopen eeuw en de maatregelen.......................................4
1.1.2 AFM-rapporten......................................................................................................................4
1.1.3 Getroffen maatregelen..........................................................................................................4
1.2 Wat houdt accountancy in?..........................................................................................................5
1.2.1 Accountantsberoep...............................................................................................................5
1.2.2 Interne en externe informatieverschaffing............................................................................5
1.3 Over welke kennis beschikt een accountant?...............................................................................5
1.3.1 Kernvakken............................................................................................................................6
1.3.2 Andere vakgebieden..............................................................................................................6
1.3.3 Specialisaties..........................................................................................................................6
1.4 Wat is het verschil tussen een registeraccountant en een accountants-administratieconsulent?
............................................................................................................................................................7
1.4.1 Registeraccountant................................................................................................................7
1.4.2 Accountants-administratieconsulent.....................................................................................7
1.4.3 Vakgebieden..........................................................................................................................7
1.5 Waaruit bestaat de opleiding tot registeraccount en accountants-administratieconsulent.........8
Hoofdstuk 2 Wet- en regelgeving...........................................................................................................8
2.1 Welke wet- en regelgeving bestaat er voor accountants(praktijken)?.........................................8
2.1.1 Wet- en regelgeving voor accountantspraktijken..................................................................8
2.1.2 Wet- en regelgeving voor accountants..................................................................................9
2.2 Wat is de Verordening gedrags- en beroepscode voor accountants?..........................................9
2.2.1 VGBA....................................................................................................................................10
2.2.2 Bedreigingen ten aanzien van de fundamentele beginselen...............................................10
2.3 Wat betekent onafhankelijkheid?...............................................................................................11
2.4 Wat is fraude en wat doet de accountant ermee?.....................................................................11
Hoofdstuk 3 De samenstelpraktijk........................................................................................................12
3.1 Welke categorieën overige opdrachten zijn er?.........................................................................12
3.2 Hoe ziet de samenstelpraktijk eruit?..........................................................................................12
3.2.1 Functies in de samenstelpraktijk..........................................................................................12
3.2.2 Risicogericht samenstellen..................................................................................................12
3.2.3 Verantwoordelijkheden van de accountant.........................................................................13
3.3 Uit welke componenten is een jaarrekening opgebouwd?.........................................................13
3.3.1 Balans..................................................................................................................................13
3.3.2 Winst- en verliesrekening....................................................................................................13
3.3.3 Toelichting...........................................................................................................................13
2
, 3.3.4 Belangrijke boekhoudkundige principes..............................................................................13
3.3.5 Wet- en regelgeving.............................................................................................................13
3.4 Hoe komt een jaarrekening tot stand?.......................................................................................14
Hoofdstuk 4 De controlepraktijk...........................................................................................................14
4.1 Wanneer is een onderneming controleplichtig?.........................................................................14
4.2 Waaruit bestaat de planningsfase?............................................................................................14
4.2.1 Aannemen van een controleopdracht.................................................................................15
4.2.2 Voortzetten van een controleopdracht...............................................................................15
4.2.3 Risicoanalyse........................................................................................................................15
4.2.4 Materialiteit.........................................................................................................................15
4.3 Wat komt er kijken bij de interimcontrole?............................................................................15
4.3.1 Interne beheersing...............................................................................................................16
4.3.2 Interimcontrole en het inkoopproces..................................................................................16
4.3.3 Het vaststellen van interne beheersing...............................................................................16
4.3.4 Hiaten in de interne beheersing..........................................................................................16
4.4 Wat is de eindejaarscontrole?....................................................................................................16
4.4.1 Initiële werkzaamheden en controledoelstellingen.............................................................16
4.4.2 Controlemiddelen en werkzaamheden................................................................................17
4.4.3 Geconstateerde fouten........................................................................................................17
4.4.4 Belang externe verslaggeving..............................................................................................17
4.4.5 Afronding.............................................................................................................................17
Hoofdstuk 5 Fiscaliteit..........................................................................................................................18
5.1 Op basis van welke criteria worden belastingen onderverdeeld?..............................................18
5.2 Welke belastingmiddelen zijn er?...............................................................................................18
5.2.1 Inkomstenbelasting.............................................................................................................19
5.2.2 Omzetbelasting....................................................................................................................19
5.2.3 Vennootschapsbelasting......................................................................................................19
5.2.4 Overige belastingmiddelen..................................................................................................19
5.3 Wat is de toegevoegde waarde van de accountant op fiscaal gebied?.......................................20
5.3.1 De accountant op fiscaal gebied..........................................................................................20
5.3.2 De accountant en zijn fiscale kennis....................................................................................20
5.3.3 De accountant en zijn fiscale werkzaamheden....................................................................20
5.4 Welke segmenten worden er onderscheiden binnen de fiscale praktijk?..................................20
5.5 Wat is horizontaal toezicht?.......................................................................................................20
Hoofdstuk 1 Accountancy
3
, 1.1 Welke maatregelen zijn er getroffen sinds het ontstaan van het
accountantsberoep?
Diverse financiële schandalen hebben plaatsgevonden, waardoor accountants negatief in de
publiciteit zijn gekomen. Ook is het imago verslechterd door de rapporten die door de Autoriteit
Financiële Markten (AFM) zijn gepubliceerd.
De AFM is een bij wet ingestelde organisatie die toezicht houdt op financiële markten en controleert
of accountantsorganisaties voldoen aan de wettelijk gestelde kwaliteitseisen.
1.1.1 Financiële schandalen van de afgelopen eeuw en de maatregelen
Enron het bedrijf was minder succesvol dan werd gedacht. Managers ontvingen beloningen en er
waren honderden dochterondernemingen opgericht om verliezen te verbergen. Dit was een van de
aanleidingen voor de invoering van de Sarbanes-Oxley wet: bestuurders van beursgenoteerde
ondernemingen die genoteerd zijn aan Amerikaanse effectenbeurzen, moeten een verklaring
afgeven over de juistheid van de financiële gegevens in de publicaties, hoe het beheersingssysteem is
geïmplementeerd en hoe deze functioneert.
Vestia probeerde inkomsten te genereren door te speculeren met financiële instrumenten (een
overeenkomst tussen twee partijen waarbij de ene partij een vordering heeft en de andere een
schuld).
Ahold er heeft in 2002 een grootschalige boekhoudfraude plaatsgevonden. Het bedrijf had
leverancierskortingen onjuist verwerkt en ten onrechte resultaten van dochtermaatschappijen
verantwoord in de jaarrekening.
1.1.2 AFM-rapporten
AFM 2010: 52% van de dossiers werd door de AFM als onvoldoende gekwalificeerd.
AFM 2014: 45% van de dossiers was onvoldoende.
AFM 2017: 59% van de dossiers was onvoldoende.
In het rapport van de AFM werden de volgende aanbevelingen gedaan:
Versterken van de toezichtstructuur
Creëren van een kwaliteitsgerichte cultuur
Waarborgen van het wettelijk kwaliteitsniveau
Vergroten van de transparantie over kwaliteit
1.1.3 Getroffen maatregelen
Partnerroulatie
4
