LEVO – De leraar en de
leerlingen
4.1
Het geweten is ons weten over goed en kwaad. We weten of iets nuttig, mooi of waar is, maar we
weten ook of onze handelingen goed of verkeerd zijn. Soms gaat het geweten knagen. Als die
innerlijke verwijten opkomen, kunnen we dat wegpraten. We kunnen ook de zaak opnieuw
overwegen waardoor ons geweten weer in het reine komt.
Het ideaal om net zo te zijn als vader of moeder eigenen wij ons toe via het proces van identificatie,
maar een ideaal stelt normen: sommige dingen moeten en andere dingen mogen niet. Een ideaal
voorziet ons van voorkeuren van wie we zouden willen zijn. Het is een waarde die door de
identificatie figuur wordt voorgeleefd. Dit kunnen je ouders eerst zijn, maar later ook andere figuren.
Als je deze idealen je eigen hebt gemaakt, krijgen we ook zich op onszelf en komen we tot
zelfbeoordeling. Idealen kunnen worden aangevuld, verbeterd en verworpen. Duidelijk is dat de
omgeving hier een belangrijke rol bij speelt. Het geweten is tegelijktijdig het product en de
producent. Het is meer een voortdurend proces van onze waarderen en normeren.
Leraren hebben een opvoedende functie. Een kind moet zich goed kunnen voelen bij een leraar en
dat heeft met opvoeden te maken, met de manier waarop je voor de groep staat, welk taalgebruik je
bezigt en hoe je lichaamstaal is. Elke leraar doet dit verschillend. Hoe je waardeopvoeding vormgeeft
kan je doen vanuit vier verschillende modellen:
- Het overdrachtsmodel, hierin staat waardeoverdracht centraal. Gericht is dat een kind
kennisneemt van bepaalde normen en waarden, ze begrijpt en ze eigen maakt. De leerling
moet zich aanpassen aan de morele opvattingen van de opvoeder. Ook op non-verbale wijze
vindt waardeoverdracht plaats.
- Het verhelderingsmodel, hierbij worden de waarden en normen van de leerling centraal
gesteld. Het doel is dat de begeleider de leerlingen helpt bij diens bewustwording en
ontwikkeling van eigen waarden en normen.
- Het communicatiemodel, hierin streven mensen naar een gedeeld begrip van de
werkelijkheid. Waardeopvoeding bestaat in dit model dus uit een rationele discussie over de
geldigheid van morele waarden. Kinderen leren aan de hand van het uitwisselen van
standpunten hun eigen mening verder te verdiepen zodat ze een eigen gemotiveerd
standpunt kunnen bepalen.
- Het ontwikkelingsmodel is gebaseerd op de theorie van Kohlberg over morele ontwikkeling.
Hij is opzoek naar het soort redenen dat een kind geeft voor zijn handelen en oordelen. Men
moet kinderen helpen bij het leren moreel te denken in plaats van kinderen te leren wat te
denken en te doen. Het doel is het stimuleren van het moreel redeneren.
leerlingen
4.1
Het geweten is ons weten over goed en kwaad. We weten of iets nuttig, mooi of waar is, maar we
weten ook of onze handelingen goed of verkeerd zijn. Soms gaat het geweten knagen. Als die
innerlijke verwijten opkomen, kunnen we dat wegpraten. We kunnen ook de zaak opnieuw
overwegen waardoor ons geweten weer in het reine komt.
Het ideaal om net zo te zijn als vader of moeder eigenen wij ons toe via het proces van identificatie,
maar een ideaal stelt normen: sommige dingen moeten en andere dingen mogen niet. Een ideaal
voorziet ons van voorkeuren van wie we zouden willen zijn. Het is een waarde die door de
identificatie figuur wordt voorgeleefd. Dit kunnen je ouders eerst zijn, maar later ook andere figuren.
Als je deze idealen je eigen hebt gemaakt, krijgen we ook zich op onszelf en komen we tot
zelfbeoordeling. Idealen kunnen worden aangevuld, verbeterd en verworpen. Duidelijk is dat de
omgeving hier een belangrijke rol bij speelt. Het geweten is tegelijktijdig het product en de
producent. Het is meer een voortdurend proces van onze waarderen en normeren.
Leraren hebben een opvoedende functie. Een kind moet zich goed kunnen voelen bij een leraar en
dat heeft met opvoeden te maken, met de manier waarop je voor de groep staat, welk taalgebruik je
bezigt en hoe je lichaamstaal is. Elke leraar doet dit verschillend. Hoe je waardeopvoeding vormgeeft
kan je doen vanuit vier verschillende modellen:
- Het overdrachtsmodel, hierin staat waardeoverdracht centraal. Gericht is dat een kind
kennisneemt van bepaalde normen en waarden, ze begrijpt en ze eigen maakt. De leerling
moet zich aanpassen aan de morele opvattingen van de opvoeder. Ook op non-verbale wijze
vindt waardeoverdracht plaats.
- Het verhelderingsmodel, hierbij worden de waarden en normen van de leerling centraal
gesteld. Het doel is dat de begeleider de leerlingen helpt bij diens bewustwording en
ontwikkeling van eigen waarden en normen.
- Het communicatiemodel, hierin streven mensen naar een gedeeld begrip van de
werkelijkheid. Waardeopvoeding bestaat in dit model dus uit een rationele discussie over de
geldigheid van morele waarden. Kinderen leren aan de hand van het uitwisselen van
standpunten hun eigen mening verder te verdiepen zodat ze een eigen gemotiveerd
standpunt kunnen bepalen.
- Het ontwikkelingsmodel is gebaseerd op de theorie van Kohlberg over morele ontwikkeling.
Hij is opzoek naar het soort redenen dat een kind geeft voor zijn handelen en oordelen. Men
moet kinderen helpen bij het leren moreel te denken in plaats van kinderen te leren wat te
denken en te doen. Het doel is het stimuleren van het moreel redeneren.
