Samenvatting Boekhouden geboekstaafd 13e druk
Hoofdstuk 1 t/m 9
Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1 De boekhouding als informatieproces (blz. 14-26) ............................................. 3
1.1 De boekhouding ........................................................................................................... 3
1.2 Het informatieproces .................................................................................................... 3
1.3 Administratie en boekhouding ...................................................................................... 4
1.4 Informatiesystemen...................................................................................................... 6
Hoofdstuk 2 De inventaris, de balans en de winst- en verliesrekening (blz. 31-54) ................ 7
2.1 Bezittingen, schulden en eigen vermogen .................................................................... 7
2.2 Inventaris en balans ..................................................................................................... 7
2.3 Veranderingen in bezittingen en schulden, EV onveranderd ........................................ 8
2.4 Veranderingen in bezettingen schulden en eigen vermogen ........................................ 8
2.5 De winst- en verliesrekening ........................................................................................ 9
Hoofdstuk 3 Het grootboek (blz. 55-70) ................................................................................10
3.1 De inrichting van het grootboek...................................................................................10
3.2 Het openen van grootboekrekeningen ........................................................................10
3.3 Het verwerken van financiële feiten op grootboekrekeningen......................................11
3.4 hulprekeningen van het EV .........................................................................................11
Hoofdstuk 4 De kolommenbalans (blz. 71-87) ......................................................................12
4.1 De proef- en saldibalans .............................................................................................12
4.2 De kolommenbalans ...................................................................................................12
4.3 Het afsluiten en heropenen van grootboekrekeningen ................................................13
4.4 Omzet en brutowinst op verkopen ...............................................................................14
4.5 De controlefunctie van de boekhouding ......................................................................14
Hoofdstuk 5 De rangschikking van de rekeningen in het grootboek (blz. 89-96) ...................16
5.1 Beginselen van het decimale rekeningenstelsel ..........................................................16
Hoofdstuk 6 Journaliseren (blz. 97-106) ...............................................................................18
6.1 Journaalposten ...........................................................................................................18
6.2 Het journaal ................................................................................................................18
Hoofdstuk 7 (blz. 107-124) ...................................................................................................20
7.1 Drie groepen belastingen ............................................................................................20
7.2 Omzetbelasting ...........................................................................................................20
Hoofdstuk 8 (blz. 125-146) ...................................................................................................23
8.1 Het ordenen van financiële feiten in dagboeken ..........................................................23
8.2 De dagboeken – een voorbeeld ..................................................................................24
8.3 Kruisposten .................................................................................................................28
1
,Hoofdstuk 9 (blz. 148-162) ...................................................................................................30
9.1 Inkoopretouren ............................................................................................................30
9.2 Kortingen bij inkoop ....................................................................................................30
9.3 Verkoopretouren .........................................................................................................31
9.4 Kortingen bij verkoop ..................................................................................................31
Bijlage begrippenlijst ............................................................................................................33
2
,Hoofdstuk 1 De boekhouding als informatieproces (blz. 14-26)
1.1 De boekhouding
De nadruk van de werkzaamheden van de boekhouder, controller en financieel manager ligt
vooral meer op het interpreteren van de cijfers en het beoordelen van de betrouwbaarheid
van de financiële informatie.
1.2 Het informatieproces
Een bedrijf of bedrijfshuishouding verzorgt een bepaald gedeelte van de totale
maatschappelijke productie. Er zijn bedrijven die computers, schoenen, transportdiensten
aanbieden/verzorgen.
Een onderneming is wanneer een bedrijf producten of diensten levert met de bedoeling
hiermee winst te behalen.
We onderscheiden verschillende fasen in het informatieproces:
- Verzamelen van gegevens;
- Vastleggen van deze gegevens;
- Bewerken van de vastgelegde gegevens;
- Doorgeven van de bewerkte gegevens aan de vragers ernaar.
De verstrekte gegevens moeten de kennis van de ‘vragers’ vergroten. Dit wordt informatie
genoemd.
Een onderneming moet eerst weten welke informatie de diverse functionarissen nodig
hebben, omdat de informatie die een functionaris nodig heeft samenhangt met de diverse
taken die hij/zij bij uitoefening van de functie moet vervullen. Het onderzoek naar de
informatiebehoefte in een onderneming wordt informatieanalyse genoemd. Het
informatieproces zal zich steeds meer ontwikkelen van aanbod gedreven naar vraag
gestuurd. De informatie moet ook op tijd beschikbaar gesteld worden. Er moet direct
ingegrepen worden wanneer er tekortkomingen blijken.
Schema informatieproces naar functie (wat in paragraaf is besproken):
De informatie die uit het informatieproces komt moet niet alleen voorzien worden in de
informatiebehoeften van functionarissen binnen de onderneming, maar ook personen en
instellingen buiten de onderneming. Vb. bank die informatie wil, omdat hij krediet verstrekt.
Schema van gegevens naar informatie:
Uitkomst van dit informatieproces is voor een onderneming van groot belang. Het is de basis
voor:
a) Het voorbereiden en het nemen van beslissingen;
b) Het beheersen van de uitvoering van allerlei activiteiten;
c) Het afleggen van verantwoording.
3
, a) De leidinggevende functionarissen in de onderneming moeten regelmatig
beleidsbeslissingen nemen om de doelstellingen te behalen. Vb. van zulke
beslissingen zijn: welke producten verkopen, welke verkoopprijzen etc. Om de
beslissingsvoorbereiding en de besluitvorming zo goed mogelijk te laten verlopen,
moeten de leidinggevenden beschikken over de informatie die zij vragen. Wanneer
het informatiesysteem voldoet aan informatiebehoeften van de verschillende
functionarissen, doet het dienst als een instrument bij het bedrijfsbeleid (a tool of
management). Boekhouding geeft inzicht in de grootte en samenstelling van het
resultaat in een bepaalde periode. Dit is met name belangrijk voor de toekomst. Het
belang van nacalculatie zit vooral in het leren van de ervaringen uit het verleden ten
behoeve van de voorcalculatie. Ook voor werknemers is het belangrijk om te weten
hoe het met het bedrijf gaat en wat de verwachtingen zijn. Als deze slecht zijn, gaan
ze waarschijnlijk op zoek naar een andere baan.
b) Wanneer de beleidsbeslissingen door het management zijn gemaakt, worden deze
uitgevoerd. Voor de functionarissen die toezicht hebben op de uitvoering is het van
belang om informatie te ontvangen over de wijze waarop de uitvoering plaats moet
vinden. Als er aan bepaalde richtlijnen zijn opgesteld en deze wijken af van het
resultaat dan kunnen de toezichthoudende functionarissen de noodzakelijke
maatregelen nemen. De informatie gaat naast beleidsinstrument ook
beheersinstrument. Informatie dient ook als controlemiddel op de activiteiten van de
werknemers in het bedrijf.
c) Functionarissen binnen de onderneming moeten over de activiteiten die zij hebben
verricht regelmatig verantwoording afleggen aan hun managers. De administratie
moet hierbij weer de nodige informatie verschaffen. Wanneer informatiebehoeften zijn
‘vertaald’ in een systeem waarbij allerlei gegevens van binnen het bedrijf en
daarbuiten worden omgezet in voor de bedrijfsleiding (bruikbare) informatie, wordt er
gesproken van een Management Informatie Systeem (MIS). Ook bij verantwoording
naar buiten heeft de administratie een belangrijke functie.
1.3 Administratie en boekhouding
Verdeling gegevens in de administratie vastleggen:
- Gegevens die te maken hebben met geld (financiële gegevens). Vb. hiervan zijn het
factuurbedrag van ontvangen inkoopfactuur en het nieuwe saldo dat via
internetbankieren bekend is. De vastlegging vindt plaats in de financiële administratie
- Overige gegevens, die niet met geld te maken hebben, zoals alle persoonlijke
gegevens van werknemers. De overige gegevens leggen we vast in
personeelsadministratie, voorraadadministratie en de afspraken van de directeur in
zijn gesynchroniseerde smartphone.
Schema samenhang tussen administratie, financiële administratie en de boekhouding:
4
Hoofdstuk 1 t/m 9
Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1 De boekhouding als informatieproces (blz. 14-26) ............................................. 3
1.1 De boekhouding ........................................................................................................... 3
1.2 Het informatieproces .................................................................................................... 3
1.3 Administratie en boekhouding ...................................................................................... 4
1.4 Informatiesystemen...................................................................................................... 6
Hoofdstuk 2 De inventaris, de balans en de winst- en verliesrekening (blz. 31-54) ................ 7
2.1 Bezittingen, schulden en eigen vermogen .................................................................... 7
2.2 Inventaris en balans ..................................................................................................... 7
2.3 Veranderingen in bezittingen en schulden, EV onveranderd ........................................ 8
2.4 Veranderingen in bezettingen schulden en eigen vermogen ........................................ 8
2.5 De winst- en verliesrekening ........................................................................................ 9
Hoofdstuk 3 Het grootboek (blz. 55-70) ................................................................................10
3.1 De inrichting van het grootboek...................................................................................10
3.2 Het openen van grootboekrekeningen ........................................................................10
3.3 Het verwerken van financiële feiten op grootboekrekeningen......................................11
3.4 hulprekeningen van het EV .........................................................................................11
Hoofdstuk 4 De kolommenbalans (blz. 71-87) ......................................................................12
4.1 De proef- en saldibalans .............................................................................................12
4.2 De kolommenbalans ...................................................................................................12
4.3 Het afsluiten en heropenen van grootboekrekeningen ................................................13
4.4 Omzet en brutowinst op verkopen ...............................................................................14
4.5 De controlefunctie van de boekhouding ......................................................................14
Hoofdstuk 5 De rangschikking van de rekeningen in het grootboek (blz. 89-96) ...................16
5.1 Beginselen van het decimale rekeningenstelsel ..........................................................16
Hoofdstuk 6 Journaliseren (blz. 97-106) ...............................................................................18
6.1 Journaalposten ...........................................................................................................18
6.2 Het journaal ................................................................................................................18
Hoofdstuk 7 (blz. 107-124) ...................................................................................................20
7.1 Drie groepen belastingen ............................................................................................20
7.2 Omzetbelasting ...........................................................................................................20
Hoofdstuk 8 (blz. 125-146) ...................................................................................................23
8.1 Het ordenen van financiële feiten in dagboeken ..........................................................23
8.2 De dagboeken – een voorbeeld ..................................................................................24
8.3 Kruisposten .................................................................................................................28
1
,Hoofdstuk 9 (blz. 148-162) ...................................................................................................30
9.1 Inkoopretouren ............................................................................................................30
9.2 Kortingen bij inkoop ....................................................................................................30
9.3 Verkoopretouren .........................................................................................................31
9.4 Kortingen bij verkoop ..................................................................................................31
Bijlage begrippenlijst ............................................................................................................33
2
,Hoofdstuk 1 De boekhouding als informatieproces (blz. 14-26)
1.1 De boekhouding
De nadruk van de werkzaamheden van de boekhouder, controller en financieel manager ligt
vooral meer op het interpreteren van de cijfers en het beoordelen van de betrouwbaarheid
van de financiële informatie.
1.2 Het informatieproces
Een bedrijf of bedrijfshuishouding verzorgt een bepaald gedeelte van de totale
maatschappelijke productie. Er zijn bedrijven die computers, schoenen, transportdiensten
aanbieden/verzorgen.
Een onderneming is wanneer een bedrijf producten of diensten levert met de bedoeling
hiermee winst te behalen.
We onderscheiden verschillende fasen in het informatieproces:
- Verzamelen van gegevens;
- Vastleggen van deze gegevens;
- Bewerken van de vastgelegde gegevens;
- Doorgeven van de bewerkte gegevens aan de vragers ernaar.
De verstrekte gegevens moeten de kennis van de ‘vragers’ vergroten. Dit wordt informatie
genoemd.
Een onderneming moet eerst weten welke informatie de diverse functionarissen nodig
hebben, omdat de informatie die een functionaris nodig heeft samenhangt met de diverse
taken die hij/zij bij uitoefening van de functie moet vervullen. Het onderzoek naar de
informatiebehoefte in een onderneming wordt informatieanalyse genoemd. Het
informatieproces zal zich steeds meer ontwikkelen van aanbod gedreven naar vraag
gestuurd. De informatie moet ook op tijd beschikbaar gesteld worden. Er moet direct
ingegrepen worden wanneer er tekortkomingen blijken.
Schema informatieproces naar functie (wat in paragraaf is besproken):
De informatie die uit het informatieproces komt moet niet alleen voorzien worden in de
informatiebehoeften van functionarissen binnen de onderneming, maar ook personen en
instellingen buiten de onderneming. Vb. bank die informatie wil, omdat hij krediet verstrekt.
Schema van gegevens naar informatie:
Uitkomst van dit informatieproces is voor een onderneming van groot belang. Het is de basis
voor:
a) Het voorbereiden en het nemen van beslissingen;
b) Het beheersen van de uitvoering van allerlei activiteiten;
c) Het afleggen van verantwoording.
3
, a) De leidinggevende functionarissen in de onderneming moeten regelmatig
beleidsbeslissingen nemen om de doelstellingen te behalen. Vb. van zulke
beslissingen zijn: welke producten verkopen, welke verkoopprijzen etc. Om de
beslissingsvoorbereiding en de besluitvorming zo goed mogelijk te laten verlopen,
moeten de leidinggevenden beschikken over de informatie die zij vragen. Wanneer
het informatiesysteem voldoet aan informatiebehoeften van de verschillende
functionarissen, doet het dienst als een instrument bij het bedrijfsbeleid (a tool of
management). Boekhouding geeft inzicht in de grootte en samenstelling van het
resultaat in een bepaalde periode. Dit is met name belangrijk voor de toekomst. Het
belang van nacalculatie zit vooral in het leren van de ervaringen uit het verleden ten
behoeve van de voorcalculatie. Ook voor werknemers is het belangrijk om te weten
hoe het met het bedrijf gaat en wat de verwachtingen zijn. Als deze slecht zijn, gaan
ze waarschijnlijk op zoek naar een andere baan.
b) Wanneer de beleidsbeslissingen door het management zijn gemaakt, worden deze
uitgevoerd. Voor de functionarissen die toezicht hebben op de uitvoering is het van
belang om informatie te ontvangen over de wijze waarop de uitvoering plaats moet
vinden. Als er aan bepaalde richtlijnen zijn opgesteld en deze wijken af van het
resultaat dan kunnen de toezichthoudende functionarissen de noodzakelijke
maatregelen nemen. De informatie gaat naast beleidsinstrument ook
beheersinstrument. Informatie dient ook als controlemiddel op de activiteiten van de
werknemers in het bedrijf.
c) Functionarissen binnen de onderneming moeten over de activiteiten die zij hebben
verricht regelmatig verantwoording afleggen aan hun managers. De administratie
moet hierbij weer de nodige informatie verschaffen. Wanneer informatiebehoeften zijn
‘vertaald’ in een systeem waarbij allerlei gegevens van binnen het bedrijf en
daarbuiten worden omgezet in voor de bedrijfsleiding (bruikbare) informatie, wordt er
gesproken van een Management Informatie Systeem (MIS). Ook bij verantwoording
naar buiten heeft de administratie een belangrijke functie.
1.3 Administratie en boekhouding
Verdeling gegevens in de administratie vastleggen:
- Gegevens die te maken hebben met geld (financiële gegevens). Vb. hiervan zijn het
factuurbedrag van ontvangen inkoopfactuur en het nieuwe saldo dat via
internetbankieren bekend is. De vastlegging vindt plaats in de financiële administratie
- Overige gegevens, die niet met geld te maken hebben, zoals alle persoonlijke
gegevens van werknemers. De overige gegevens leggen we vast in
personeelsadministratie, voorraadadministratie en de afspraken van de directeur in
zijn gesynchroniseerde smartphone.
Schema samenhang tussen administratie, financiële administratie en de boekhouding:
4
