Samenvatting Identiteitsontwikkeling en leerlingbegeleiding, ISBN: 9789046905548 OPO

Samenvatting OPO
Identiteitsontwikkeling en leerlingbegeleiding

H1 begripsbepaling en uitgangspunten
1.2 leeftijd en gedrag
Gedrag is deels leeftijdsgebonden  mensen hebben op verschillende leeftijden
verschillende behoeften en mogelijkheden.
 Baby heeft andere behoeften dan volwassenen, dus ook ander gedrag

Fase  mensen vertonen voorspelbare overeenkomsten in lichamelijke en geestelijke
ontwikkeling
 Baby: slapen
 Schoolkind: concreet met taken omgaan

1.3 puberteit en adolescentie
Adolescentie  fase tussen de kindertijd en volwassenheid
Periode  deel van een fase met bepaalde eigen kenmerken

Puberteit en adolescentie verwijzen vooral naar kenmerken van de lichamelijke ontwikkeling
tot volwassenheid.
 Secundaire geslachtskenmerken (lichaamshaar, lichaamsvorm)

Lea Dasberg
Historisch pedagoge Lea Dasberg  Volwassenen in zakformaat twee eeuwen geleden
 7-jarigen ploeterden voor het verwerven van dagelijks brood
 9-jarigen waren aanwezig bij openbare terechtstellingen
 11-jarigen werden uitgehuwelijkt.
Jeugdland  aparte fase die kon ontstaan onder invloed van de togenomen rijkdom in
hogere standen en de ideeën die in de verlichting ontstonden over de noodzaak van een
langere opvoeding als voorbereiding op de volwassenheid.
Foreveryoung cultuur  jong is de norm en je bent zo oud als je je voelt

Adolescentiefase
Adolescentie  ontwikkelingsfase tussen de kindertijd en volwassenheid (12 tot ong. 22
jaar)
 Voorspelbare fysieke, neurologische en psychologische veranderingen
 Gedrag, gevoelens, gedachten en behoeften

,3 periodes van adolescentie
Vroege adolescentie (pubertijd)
 Lichamelijke groei
 Rijping
 Psychoseksuele ontwikkeling

Midden adolescentie
 Experimenteren met nieuwe keuzemogelijkheden

Late adolescentie
 Aangaan van verplichtingen op gebied van maatschappelijke positie en persoonlijke
relaties




Synoniem voor adolescenten  jongeren & jeugd

1.4 beeldvorming over adolescenten
1.4.1 beeldvorming in de literatuur
Duitse schrijver Johann Wolfgang von Goethe publiceerde in 1774 Het lijden van de jonge
Werther:
 Intrede van pubers in wereldliteratuur
 Opkomende romantiek  Werther pleegt zelfmoord vanwege onbereikbare liefde.

Adolescentie wordt vaak gekenschetst als een moeilijke periode, van sterke emotionele
labiliteit, opstandigheid, heftige verliefdheden en idealisme.
 Gekweld of juist van God los

1.4.2 beeldvorming in de massamedia
Veel van de mediabeelden over de jeugd zijn generaliserend
 De jeugd verrechtst
 De jeugd wordt agressiever, crimineler, dommer, slimmer of gezonder

,1.4.3 beeldvorming in de sociale wetenschappen
Sturm und Drang/storm en stress  adolescentie als fase van emotionele labiliteit, spanning
en beroering.

Alle psychologische theorieën waarin gedrag van mensen vanuit hun biologische
ontwikkeling verklaard wordt, gaan ervan uit dat het voor jonge adolescenten normaal is om
zich onvoorspelbaar en onevenwichtig te manifesteren.
 Sterke wikkeling in gedrag en stemming worden veroorzaakt door snelle lichamelijke
en hormonale veranderingen
Theorieën die het gedrag van mensen verklaren op grond van hun sociaal-culturele
ontwikkeling
 Fase van Sturm und Drang wordt gerelativeerd tot een cultuurgebonden verschijnsel
 in sommige niet westerse culturen vertonen adolescenten weinig onvoorspelbaar
en onevenwichtig gedrag. Zij krijgen hier eerder verantwoordelijkheid en meer door
de gemeenschap opgevoed worden.

Nature-nurturedebat  discussie over de vraag welke factoren onze eigenschappen
bepalen.
 Nature: Eigenschappen worden bepaald door aanleg  genetisch materiaal
 Nurture: Eigenschappen worden bepaald door opvoeding  leefomgeving

Onderzoek naar welbevinden van adolescenten:
 Eerste groep (23%)  redelijk gelukkig, realistisch zelfbeeld, gevoel voor humor,
maakte een geleidelijke vloeiende ontwikkeling door
 Tweede groep (35%)  minder vloeiende ontwikkeling, moeite met eigen
ontwikkeling, irritatie
 Derde groep (21%)  onrust, frequente twijfel aan zichzelf, problemen in omgang
met ouders en school, tumultueuze ontwikkeling




1.4.4 beeldvorming in de neurowetenschap
Bij adolescenten zijn de verbindingen tussen de diverse gebieden in de hersenen nog niet
optimaal gerijpt
 Veel verbindingen tussen hersencellen kunnen nog alle kanten opgaan.  creatief,
sportief, muzikaal

De hersenen vormen samen met het ruggenmerg het centrale zenuwstelsel.

, Een neuron bestaat uit een axon (cellichaam) met grijze stof en dendrieten.
 Axon (cellichaam)  informatie aan andere neuronen doorgeven
 Dendrieten  informatie van andere neuronen ontvangen

Het axon (cellichaam) is omgeven door een beschermende en geleidende witte stof, myele
genaamd.
 Grijze stof  bepalen van de werkkracht van de hersenen
 Witte stof  communicatie tussen zenuwcellen

Neuronen zenden vanuit het cellichaam een elektrisch signaal naar de uiteinden van het
axon. Daar wordt het signaal omgezet in een neurotransmitter.
Neurotransmitter  chemisch stofje dat als informatie door de dendrieten van andere
neuronen ontvangen wordt.
 Sensaties van genot
De hersenen bestaan uit verschillende onderdelen:
 Kwabben
 Gebieden
 Kernen