INHOUDSOPGAVE DIERZIEKTEN GEZELSCHAPSDIEREN
1. Preventie infectieuze aandoeningen bij de hond ..........................................................................................1
1.1 Vaccineren ................................................................................................................................................1
1.1.1 Hondenziekte (distemper of de ziekte van carré) .............................................................................1
1.1.2 Parvo (kattenziekte) ..........................................................................................................................2
1.1.3 Leptospirose (de ziekte van Weill of rattenziekte)............................................................................2
1.1.4 Besmettelijke hepatitis (ziekte van rubarth of HCC) .........................................................................3
1.1.5 Kennelhoest (infectieuze tracheobronchitis) ....................................................................................3
1.1.6 Rabiës (hondsdolheid) .......................................................................................................................3
1.1.7 Herpes (fading puppy syndrome) ......................................................................................................5
1.2 Ontwormen ..............................................................................................................................................5
1.2.1 Wormen.............................................................................................................................................5
1.2.1.1 Spoelworm .................................................................................................................................5
1.2.1.2 Haakworm ..................................................................................................................................6
1.2.1.3 Zweepworm................................................................................................................................7
1.2.1.4 Lintworm ....................................................................................................................................7
1.2.1.5 Longworm...................................................................................................................................8
1.2.2 Ontwormingsadvies...........................................................................................................................9
1.2.2 Protozoa ..........................................................................................................................................10
1.2.2.1 Giardia duodenalis....................................................................................................................10
1.2.2.2 Coccidiose .................................................................................................................................10
2. Hart en bloedsomloop..................................................................................................................................11
2.1 Hoe onderzoek je de vitale tekenen van je hond en kat? ......................................................................11
2.1.1 Capillaire vullingstijd .......................................................................................................................11
2.1.2 Ademhalingsfrequentie ...................................................................................................................11
2.1.3 Hartslagfrequentie ..........................................................................................................................11
2.1.4 Temperatuur ...................................................................................................................................11
2.2 De werking van het hart .........................................................................................................................11
2.3 Symptomen hartproblemen ...................................................................................................................12
2.3.1 Herkenning hartproblemen hond ...................................................................................................12
2.3.2 Herkenning hartproblemen kat .......................................................................................................12
2.4 Diagnose van een hartaandoening.........................................................................................................12
2.5 Niet-infectieuze aandoeningen ..............................................................................................................13
2.5.1 Klepinsufficiëntie .............................................................................................................................13
2.5.2 Dilatorische cardiomyopathie (DCM) ..............................................................................................13
, 2.5.3 Hypertrofische cardiomyopathie ....................................................................................................13
2.5.4 Hartritmestoornissen ......................................................................................................................13
2.5.5 aangeboren hartafwijkingen ...........................................................................................................13
2.5.5.1 Aortastenose ............................................................................................................................13
2.5.5.2 Pulmonaalstenose ....................................................................................................................13
2.5.5.3 Persisterende ductus arteriosus van botalli (PDAB).................................................................13
2.5.5.4 Ventrikel septum deffect..........................................................................................................14
2.6 Behandeling van aandoeningen .............................................................................................................14
2.7 Infectieuze hartaandoeningen ...............................................................................................................14
2.7.1 Kattenaids ........................................................................................................................................14
2.7.2 Feline leukemie ...............................................................................................................................14
2.7.3 Hartworm (dilofilariose) ..................................................................................................................14
2.7.4 Leischmania .....................................................................................................................................15
2.8 Door teken overdraagbare ziektes .........................................................................................................15
2.8.1 Borreliose (lyme) .............................................................................................................................16
2.8.2 Anaplasmose ...................................................................................................................................16
2.8.3 Babesiose.........................................................................................................................................17
2.8.4 Ehrlichiose .......................................................................................................................................17
3. Afwijkingen van het oog ...............................................................................................................................17
3.1 Werking van het oog ..............................................................................................................................17
3.2 Afwijkingen aan de oogleden .................................................................................................................18
3.2.1 Entropion .........................................................................................................................................18
3.2.2 Ectropion .........................................................................................................................................18
3.2.3 Abnormale wimpergroei .................................................................................................................18
3.2.3.1 Distichiasis ................................................................................................................................18
3.2.3.2 Trichiasis ...................................................................................................................................18
3.2.4 Oogspleetafwijkingen ......................................................................................................................18
3.2.5 Bolle ogen ........................................................................................................................................18
3.2.6 Cherry eye .......................................................................................................................................19
3.3 Afwijkingen aan de traanklieren ............................................................................................................19
3.3.1 Tranende ogen ................................................................................................................................19
3.3.2 Droge ogen (keratoconjunctivitis sicca) ..........................................................................................19
3.4 Afwijkingen aan het bindvlies (conjunctiva) ..........................................................................................19
3.4.1 Conjunctivitis ...................................................................................................................................19
3.5 Afwijkingen aan het hoornvlies (cornea) ...............................................................................................19
3.5.1 Keratitis ...........................................................................................................................................19
2
, 3.5.1.1 Ulceratief ..................................................................................................................................20
3.5.1.2 Niet-ulceratief ..........................................................................................................................20
3.6 Afwijkingen aan de lens..........................................................................................................................20
3.6.1 Cataract (grauwe staar) ...................................................................................................................20
3.7 Afwijkingen aan de oogkamers ..............................................................................................................20
3.7.1 Glaucoom (groene staar).................................................................................................................20
3.8 Afwijkingen aan het netvlies (retina) .....................................................................................................20
3.8.1 Progressieve retina atrofie (PRA) ....................................................................................................20
4. Aandoeningen van het oor ...........................................................................................................................20
4.1 Werking van het oor ...............................................................................................................................20
4.2 Primaire afwijkingen oor ........................................................................................................................21
4.2.1 Oormijt (Otodectes cynotis) ............................................................................................................21
4.2.2 Uitwendige oorontsteking (Otitis externa) .....................................................................................21
4.2.3 Midden- en/of binnenoorontsteking (Otitis interna) ......................................................................21
4.2.4 Vestibulair syndroom ......................................................................................................................21
4.2.5 Vreemde voorwerpen .....................................................................................................................22
4.2.6 Gescheurd trommelvlies .................................................................................................................22
4.2.7 Oorhematoom .................................................................................................................................22
4.2.8 Zwelling oren ...................................................................................................................................22
4.3 Gehoorproblemen ..................................................................................................................................22
4.3.1 Aangeboren doofheid......................................................................................................................22
4.3.2 Verkregen doofheid.........................................................................................................................22
5. Ademhalingsstelsel .......................................................................................................................................23
5.1 De ademhaling........................................................................................................................................23
5.2 Ademhalingsproblemen .........................................................................................................................23
5.2.1 Hoesten ...........................................................................................................................................23
5.2.2 Infectieuze ziekten ..........................................................................................................................23
5.2.2.1 Kennelhoest ..............................................................................................................................23
5.2.2.2 Niesziekte .................................................................................................................................23
5.3.1 Brachycefaal obstructief syndroom (BOS) ......................................................................................24
5.3.1.1 Larnyxcollaps ............................................................................................................................25
5.4 Reverse sneezing syndroom ...................................................................................................................25
5.5 Larynxparalyse ........................................................................................................................................25
5.6 Ingeklapte luchtpijp (tracheacollaps) .....................................................................................................25
5.7 Bronchitis................................................................................................................................................25
5.8 Longontsteking (pneumonie) .................................................................................................................26
3
, 5.9 Aspiratiepneumonie ...............................................................................................................................26
5.10 Klaplong ................................................................................................................................................26
6. Huid ..............................................................................................................................................................26
6.1 Pruritis ....................................................................................................................................................26
6.2 Allergie....................................................................................................................................................27
6.3 Onderzoeken ..........................................................................................................................................27
6.4 Ectoparasieten........................................................................................................................................27
6.4.1 Luizen...............................................................................................................................................27
6.4.2 Vlooien.............................................................................................................................................27
6.4.3 Teken ...............................................................................................................................................28
6.4.4 Mijten ..............................................................................................................................................28
6.4.4.1 Schurft ......................................................................................................................................28
6.4.4.2 Demodex ..................................................................................................................................29
6.4.4.3 Vachtmijt ..................................................................................................................................29
7. Preventie infectieuze aandoeningen kat......................................................................................................29
7.1 Vaccineren ..............................................................................................................................................29
7.1.1 Niesziekte ........................................................................................................................................29
7.1.1.1 Overdracht................................................................................................................................29
7.1.1.2 Symptomen ..............................................................................................................................29
7.1.1.3 Leververvetting.........................................................................................................................30
7.1.1.4 Preventie en behandeling ........................................................................................................30
7.1.2 Kattenziekte (parvo) ........................................................................................................................30
7.1.2.1 Verwekker ................................................................................................................................30
7.1.2.2 Symptomen ..............................................................................................................................30
7.1.2.3 Overdracht................................................................................................................................30
7.1.2.4 Preventie ..................................................................................................................................31
7.1.3 Leucose (FeLV) .................................................................................................................................31
7.1.3.1 Verwekker ................................................................................................................................31
7.1.3.2 Overdracht................................................................................................................................31
7.1.3.3 Symptomen ..............................................................................................................................31
7.1.3.4 Diagnose ...................................................................................................................................31
7.1.3.5 Preventie ..................................................................................................................................31
7.1.4 Kattenaids (FIV) ...............................................................................................................................32
7.1.4.1 Verwekker ................................................................................................................................32
7.1.4.2 Overdracht................................................................................................................................32
7.1.4.3 Symptomen ..............................................................................................................................32
4
, 7.1.4.4 Diagnose ...................................................................................................................................33
7.1.4.5 Preventie ..................................................................................................................................33
7.1.5 Feline infectieuze peritonitis (FIP) ...................................................................................................33
7.1.5.1 Verwekker ................................................................................................................................33
7.1.5.2 Overdracht................................................................................................................................33
7.1.5.3 Symptomen ..............................................................................................................................34
7.1.5.4 Diagnose ...................................................................................................................................34
7.1.5.5 Preventie ..................................................................................................................................34
7.2 Ontwormen ............................................................................................................................................34
7.2.1 Aanbevolen ontwormingen .............................................................................................................35
7.2.2 Aanvullende behandelingen voor de kat ........................................................................................35
7.2.3 FAQ ..................................................................................................................................................35
7.2.3.1 Hoe lang werkt een ontwormingsmiddel? ...............................................................................35
7.2.3.2 Hoe vaak worden binnenkatten ontwormd? ...........................................................................35
7.2.3.3 Vanaf welke leeftijd moeten kittens ontwormd worden? .......................................................35
7.3 Zoönoses.................................................................................................................................................36
7.3.1 Toxoplasmose ..................................................................................................................................36
7.3.1.1 Overdracht................................................................................................................................36
7.3.1.2 Symptomen ..............................................................................................................................36
7.3.1.3 Preventie ..................................................................................................................................36
7.3.2 Kattenkrabziekte .............................................................................................................................37
7.3.2.1 Overdracht................................................................................................................................37
7.3.2.2 Symptomen ..............................................................................................................................37
7.3.2.3 Preventie en behandeling ........................................................................................................37
7.3.3 Katrienewiel (ringworm) .................................................................................................................37
7.3.3.1 Overdracht................................................................................................................................37
7.3.3.2 Symptomen ..............................................................................................................................37
7.3.3.3 Preventie en behandeling ........................................................................................................38
7.3.4 Toxocariasis .....................................................................................................................................38
7.3.4.1 Symptomen ..............................................................................................................................38
7.3.4.1 Preventie ..................................................................................................................................38
8. Bijzondere diersoorten – veel voorkomende aandoeningen .......................................................................38
8.1 Konijn......................................................................................................................................................38
8.1.1 Handeling.........................................................................................................................................38
8.1.2 vaccinatie.........................................................................................................................................39
8.1.2.1 Rabbit Haemorrhagic disease...................................................................................................39
5
, 8.1.2.2 Myxomatose .............................................................................................................................39
8.1.3 Ontworming ....................................................................................................................................39
8.1.4 Castratie en sterilisatie ....................................................................................................................39
8.1.5 Ectoparasieten.................................................................................................................................39
8.1.5.1 Myasis .......................................................................................................................................39
8.1.5.2 Oormijt .....................................................................................................................................40
8.1.5.3 Vachtmijt ..................................................................................................................................40
8.1.6 Maag-darm ......................................................................................................................................40
8.1.6.1 Tympanie ..................................................................................................................................40
8.1.6.2 Plakpoep ...................................................................................................................................40
8.1.6.3 Waterige diarree ......................................................................................................................40
8.1.7 Gebit ................................................................................................................................................40
8.2 Fret .........................................................................................................................................................40
8.2.1 Handeling.........................................................................................................................................40
8.2.2 Vaccinatie ........................................................................................................................................41
8.2.2.1 Hondenziekte ...........................................................................................................................41
8.3.2 Ontworming ....................................................................................................................................41
8.3.3 Castratie ..........................................................................................................................................41
8.3.3.1 Beenmergdepressie..................................................................................................................41
8.3.4 Kanker..............................................................................................................................................41
8.3.4.1 Bijniertumor .............................................................................................................................41
8.3.4.2 Insulinoom ................................................................................................................................41
8.3.5 Griep ................................................................................................................................................42
8.4 Schildpad ................................................................................................................................................42
8.4.1 Handling...........................................................................................................................................42
8.4.2 Middenoorontsteking......................................................................................................................42
8.4.3 Oogontsteking .................................................................................................................................42
8.4.4 Longontsteking ................................................................................................................................43
8.4.5 Bekproblemen .................................................................................................................................43
8.4.5.1 Papegaaienbek .........................................................................................................................43
8.4.5.2 Mondrot ...................................................................................................................................43
8.4.6 Schildproblemen..............................................................................................................................43
8.4.6.1 Schildrot....................................................................................................................................43
8.4.6.2 Rachitis .....................................................................................................................................44
8.4.6 Verstopping .....................................................................................................................................44
8.4.7 Legnood ...........................................................................................................................................44
6
, 8.4.8 Prolaps .............................................................................................................................................44
9. Nefrologie en urologie..................................................................................................................................44
9.1 Incontinentie ..........................................................................................................................................44
9.2 Prostaataandoeningen ...........................................................................................................................45
9.3 Blaasontsteking ......................................................................................................................................45
9.4 Feline lower urinary tract disease (FLUTD) ............................................................................................45
9.4.1 Urethral plug ...................................................................................................................................45
9.4.2 Urolithiasis .......................................................................................................................................45
9.5 Acute nierinsufficiëntie ..........................................................................................................................46
9.6 Chronische nierinsufficiëntie..................................................................................................................46
9.7 Polycystic kidney disease (PKD)..............................................................................................................46
10. Endocrinologie............................................................................................................................................46
10.1 Aandoening van de hypofyse ...............................................................................................................46
10.1.1 Diabetes insipidus..........................................................................................................................46
10.1.2 Acromegalie...................................................................................................................................46
10.1.3 Dwerggroei ....................................................................................................................................47
10.2 Aandoeningen van de schildklier .........................................................................................................47
10.2.1 Hypothyroïdie ................................................................................................................................47
10.2.2 Hyperthyroïdie ..............................................................................................................................47
10.3 Aandoeningen aan de pancreas ...........................................................................................................47
10.3.1 Diabetes mellitus ...........................................................................................................................47
10.4 Aandoeningen aan de bijnier ...............................................................................................................48
10.4.1 Cushing ..........................................................................................................................................48
10.4.2 Ziekte van Addison ........................................................................................................................48
10.4.3 Endocriene alopecie ......................................................................................................................48
11. Tumoren .....................................................................................................................................................48
11.1 Ontstaan ...............................................................................................................................................48
11.2 Waarom maken tumoren ziek? ............................................................................................................49
11.3 Goedaardig – kwaadaardig...................................................................................................................49
11.3.1 Goedaardige tumoren ...................................................................................................................49
11.3.2 Kwaadaardige tumoren .................................................................................................................49
11.4 Erfelijkheid............................................................................................................................................50
11.5 Behandeling en diagnose .....................................................................................................................50
11.6 Huidtumoren ........................................................................................................................................50
11.6.1 Papilloma .......................................................................................................................................50
11.6.2 Lipoma ...........................................................................................................................................50
7
, 11.6.3 Peri anaal adenoom.......................................................................................................................50
11.6.4 Melanoom .....................................................................................................................................50
11.6.5 Squameus celcarcinoma ................................................................................................................50
11.7 Mammatumoren ..................................................................................................................................50
12. Epilepsie .....................................................................................................................................................51
12.1 Fasen ....................................................................................................................................................51
12.2 Ingrijpen ...............................................................................................................................................51
13. Aandoeningen van het bewegingsstelsel ...................................................................................................51
13.1 Discus hernia ........................................................................................................................................51
13.1.1 Extrusie van de discus ...................................................................................................................52
13.1.1.1 Neurologische graad...............................................................................................................52
13.1.2 Protrusie van de discus..................................................................................................................52
13.1.3 Lumbosacraal syndroom ...............................................................................................................52
13.2 Breuk ....................................................................................................................................................52
13.3 Heupdysplasie ......................................................................................................................................53
13.4 Artrose ..................................................................................................................................................53
13.5 Osteochondrosis dissecans (OCD) ........................................................................................................54
13.6 Patellaluxatie ........................................................................................................................................54
14. Aandoeningen van het verteringsstelsel ....................................................................................................54
14.1 Gingivitis – parodontitis .......................................................................................................................54
14.1.1 Extra informatie over het gebit .....................................................................................................54
14.2 Braken...................................................................................................................................................54
14.3 Diarree ..................................................................................................................................................55
14.4 Maagtorsie ...........................................................................................................................................55
14.5 Anaalzakjes ...........................................................................................................................................56
15. Aandoeningen voortplantingsstelsel..........................................................................................................56
15.1 Geslachtsrijpheid ..................................................................................................................................56
15.2 Geslachtsdifferentiatie .........................................................................................................................57
15.2.1 Teef en kattin ................................................................................................................................57
15.2.2 reu en kater ...................................................................................................................................57
15.3 Oestrale cyclus......................................................................................................................................57
15.3.1 Teven .............................................................................................................................................57
15.3.1.1 Anoestrus ...............................................................................................................................58
15.3.1.2 Proestrus ................................................................................................................................58
15.3.1.3 Oestrus ...................................................................................................................................58
15.3.1.4 Metoestrus .............................................................................................................................58
8
, 15.3.1.5 Dracht .....................................................................................................................................58
15.3.1.6 Partus......................................................................................................................................59
15.3.2 Queen ............................................................................................................................................59
15.3.2.1 Drachtdiagnose ......................................................................................................................60
15.3.2.2 Partus......................................................................................................................................60
15.4 Dekking .................................................................................................................................................60
15.4.1 Dekking hond.................................................................................................................................60
15.4.2 Dekking kat ....................................................................................................................................60
15.5 Medische aandoeningen ......................................................................................................................61
15.5.1 Genitaliën reu en kater..................................................................................................................61
15.5.1.1 Cryptorchidie ..........................................................................................................................61
15.5.1.2 Testikelvergroting...................................................................................................................61
15.5.1.3 Testikelverkleining..................................................................................................................61
15.5.1.4 Prostaathyperplasie ...............................................................................................................61
15.5.2 Genitaliën teef en queen...............................................................................................................61
15.5.2.1 Pyometra ................................................................................................................................61
15.5.3 Dracht ............................................................................................................................................62
15.5.3.1 Resorptie ................................................................................................................................62
15.5.3.2 Abortus ...................................................................................................................................62
15.5.4 Partus.............................................................................................................................................62
15.5.4.1 Inertie of weeënzwakte ..........................................................................................................62
15.5.4.2 Dystocie ..................................................................................................................................62
15.5.5 Na de partus ..................................................................................................................................62
15.3.5.1 Uterusprolaps .........................................................................................................................63
15.5.6 Lactatie ..........................................................................................................................................63
15.5.6.1 Mastitis ...................................................................................................................................63
15.5.6.2 Agalactatie ..............................................................................................................................63
15.5.6.3 Eclampsie................................................................................................................................63
15.6 Anticonceptie .......................................................................................................................................63
15.6.1 Castratie ........................................................................................................................................63
15.6.1.2 Nadelen ..................................................................................................................................64
15.6.1.1 Voordelen ...............................................................................................................................64
15.6.2 Sterilisatie ......................................................................................................................................64
15.6.2.1 Castratie VS. sterilisatie ..........................................................................................................64
15.6.3 De pil – prikpil ................................................................................................................................64
9
, DIERZIEKTEN GEZELSCHAPSDIEREN
1. PREVENTIE INFECTIEUZE AANDOENINGEN BIJ DE HOND
1.1 VACCINEREN
Bij jonge dieren is het afweerapparaat minder goed ontwikkeld dan bij volwassen dieren. Verder kunnen bij
jonge dieren afweerstoffen aanwezig zijn die zij van hun moeder hebben gekregen. Deze afweerstoffen geven
gedurende enkele weken bescherming tegen de ziekte, maar kunnen ook de weerstandsopbouw na een
vaccinatie remmen. Daarom is het heel belangrijk dat pups tot de leeftijd van 12 weken regelmatig worden
gevaccineerd. Vaak zijn er combinatievaccins, waardoor dieren meer gevaccineerd worden dan nodig is. Dit
komt doordat er niet bij elke ziekte evenveel gevaccineerd moet worden.
1.1.1 HONDENZIEKTE (DISTEMPER OF DE ZIEKTE VAN CARRÉ )
Hondenziekte wordt ook wel distemper of de ziekte van carré genoemd. Deze ziekte wordt veroorzaakt door
het Morbillivirus, dat verwant is aan de mazelen en de runderpest. Het komt voor bij honden, maar ook bij
vossen, wasberen, jakhalzen, leeuwen, luipaarden, fretten, beren, hyena’s, zeehonden, otters … Het is dus
geen diersoortspecifiek virus. Ook in dierentuinen moet er dus zeer veel gevaccineerd worden tegen deze
ziekte. De hondenziekte komt wereldwijd voor, en vooral pups (3-6 maanden) hebben erge symptomen en
kunnen sterven. Ook bij ouderen dieren treden er symptomen op, deze zijn vaak subklinisch en kunnen op
de bovenste ademhalingswegen zijn. Het virus wordt verspreid via de lucht, peroraal (mond) contact, direct
en indirect contact en transplacentair (via moederkoek). Hierdoor is het heel moeilijk om deze ziekte tegen
te houden. Een epidemie van de hondenziekte heeft in de jaren ’90, een derde van de leeuwenpopulatie in
de Serengeti gedood.
Het virus nestelt zich in afweercellen, wat gedaan wordt door vele virussen. Het virus kruipt in zowel de
macrofagen en de lymfocyten, waar het zich gaat vermenigvuldigen. Ze doen dit ter hoogte van de
amandelen en lymfeknopen. Op die manier gaat het virus via het lymfesysteem en de bloedbaan verspreiden
naar verschillende stelsels, zoals het ademhalingsstelsel, het gastro-intestinaal stelsel (maagdarmstelsel), het
1
1. Preventie infectieuze aandoeningen bij de hond ..........................................................................................1
1.1 Vaccineren ................................................................................................................................................1
1.1.1 Hondenziekte (distemper of de ziekte van carré) .............................................................................1
1.1.2 Parvo (kattenziekte) ..........................................................................................................................2
1.1.3 Leptospirose (de ziekte van Weill of rattenziekte)............................................................................2
1.1.4 Besmettelijke hepatitis (ziekte van rubarth of HCC) .........................................................................3
1.1.5 Kennelhoest (infectieuze tracheobronchitis) ....................................................................................3
1.1.6 Rabiës (hondsdolheid) .......................................................................................................................3
1.1.7 Herpes (fading puppy syndrome) ......................................................................................................5
1.2 Ontwormen ..............................................................................................................................................5
1.2.1 Wormen.............................................................................................................................................5
1.2.1.1 Spoelworm .................................................................................................................................5
1.2.1.2 Haakworm ..................................................................................................................................6
1.2.1.3 Zweepworm................................................................................................................................7
1.2.1.4 Lintworm ....................................................................................................................................7
1.2.1.5 Longworm...................................................................................................................................8
1.2.2 Ontwormingsadvies...........................................................................................................................9
1.2.2 Protozoa ..........................................................................................................................................10
1.2.2.1 Giardia duodenalis....................................................................................................................10
1.2.2.2 Coccidiose .................................................................................................................................10
2. Hart en bloedsomloop..................................................................................................................................11
2.1 Hoe onderzoek je de vitale tekenen van je hond en kat? ......................................................................11
2.1.1 Capillaire vullingstijd .......................................................................................................................11
2.1.2 Ademhalingsfrequentie ...................................................................................................................11
2.1.3 Hartslagfrequentie ..........................................................................................................................11
2.1.4 Temperatuur ...................................................................................................................................11
2.2 De werking van het hart .........................................................................................................................11
2.3 Symptomen hartproblemen ...................................................................................................................12
2.3.1 Herkenning hartproblemen hond ...................................................................................................12
2.3.2 Herkenning hartproblemen kat .......................................................................................................12
2.4 Diagnose van een hartaandoening.........................................................................................................12
2.5 Niet-infectieuze aandoeningen ..............................................................................................................13
2.5.1 Klepinsufficiëntie .............................................................................................................................13
2.5.2 Dilatorische cardiomyopathie (DCM) ..............................................................................................13
, 2.5.3 Hypertrofische cardiomyopathie ....................................................................................................13
2.5.4 Hartritmestoornissen ......................................................................................................................13
2.5.5 aangeboren hartafwijkingen ...........................................................................................................13
2.5.5.1 Aortastenose ............................................................................................................................13
2.5.5.2 Pulmonaalstenose ....................................................................................................................13
2.5.5.3 Persisterende ductus arteriosus van botalli (PDAB).................................................................13
2.5.5.4 Ventrikel septum deffect..........................................................................................................14
2.6 Behandeling van aandoeningen .............................................................................................................14
2.7 Infectieuze hartaandoeningen ...............................................................................................................14
2.7.1 Kattenaids ........................................................................................................................................14
2.7.2 Feline leukemie ...............................................................................................................................14
2.7.3 Hartworm (dilofilariose) ..................................................................................................................14
2.7.4 Leischmania .....................................................................................................................................15
2.8 Door teken overdraagbare ziektes .........................................................................................................15
2.8.1 Borreliose (lyme) .............................................................................................................................16
2.8.2 Anaplasmose ...................................................................................................................................16
2.8.3 Babesiose.........................................................................................................................................17
2.8.4 Ehrlichiose .......................................................................................................................................17
3. Afwijkingen van het oog ...............................................................................................................................17
3.1 Werking van het oog ..............................................................................................................................17
3.2 Afwijkingen aan de oogleden .................................................................................................................18
3.2.1 Entropion .........................................................................................................................................18
3.2.2 Ectropion .........................................................................................................................................18
3.2.3 Abnormale wimpergroei .................................................................................................................18
3.2.3.1 Distichiasis ................................................................................................................................18
3.2.3.2 Trichiasis ...................................................................................................................................18
3.2.4 Oogspleetafwijkingen ......................................................................................................................18
3.2.5 Bolle ogen ........................................................................................................................................18
3.2.6 Cherry eye .......................................................................................................................................19
3.3 Afwijkingen aan de traanklieren ............................................................................................................19
3.3.1 Tranende ogen ................................................................................................................................19
3.3.2 Droge ogen (keratoconjunctivitis sicca) ..........................................................................................19
3.4 Afwijkingen aan het bindvlies (conjunctiva) ..........................................................................................19
3.4.1 Conjunctivitis ...................................................................................................................................19
3.5 Afwijkingen aan het hoornvlies (cornea) ...............................................................................................19
3.5.1 Keratitis ...........................................................................................................................................19
2
, 3.5.1.1 Ulceratief ..................................................................................................................................20
3.5.1.2 Niet-ulceratief ..........................................................................................................................20
3.6 Afwijkingen aan de lens..........................................................................................................................20
3.6.1 Cataract (grauwe staar) ...................................................................................................................20
3.7 Afwijkingen aan de oogkamers ..............................................................................................................20
3.7.1 Glaucoom (groene staar).................................................................................................................20
3.8 Afwijkingen aan het netvlies (retina) .....................................................................................................20
3.8.1 Progressieve retina atrofie (PRA) ....................................................................................................20
4. Aandoeningen van het oor ...........................................................................................................................20
4.1 Werking van het oor ...............................................................................................................................20
4.2 Primaire afwijkingen oor ........................................................................................................................21
4.2.1 Oormijt (Otodectes cynotis) ............................................................................................................21
4.2.2 Uitwendige oorontsteking (Otitis externa) .....................................................................................21
4.2.3 Midden- en/of binnenoorontsteking (Otitis interna) ......................................................................21
4.2.4 Vestibulair syndroom ......................................................................................................................21
4.2.5 Vreemde voorwerpen .....................................................................................................................22
4.2.6 Gescheurd trommelvlies .................................................................................................................22
4.2.7 Oorhematoom .................................................................................................................................22
4.2.8 Zwelling oren ...................................................................................................................................22
4.3 Gehoorproblemen ..................................................................................................................................22
4.3.1 Aangeboren doofheid......................................................................................................................22
4.3.2 Verkregen doofheid.........................................................................................................................22
5. Ademhalingsstelsel .......................................................................................................................................23
5.1 De ademhaling........................................................................................................................................23
5.2 Ademhalingsproblemen .........................................................................................................................23
5.2.1 Hoesten ...........................................................................................................................................23
5.2.2 Infectieuze ziekten ..........................................................................................................................23
5.2.2.1 Kennelhoest ..............................................................................................................................23
5.2.2.2 Niesziekte .................................................................................................................................23
5.3.1 Brachycefaal obstructief syndroom (BOS) ......................................................................................24
5.3.1.1 Larnyxcollaps ............................................................................................................................25
5.4 Reverse sneezing syndroom ...................................................................................................................25
5.5 Larynxparalyse ........................................................................................................................................25
5.6 Ingeklapte luchtpijp (tracheacollaps) .....................................................................................................25
5.7 Bronchitis................................................................................................................................................25
5.8 Longontsteking (pneumonie) .................................................................................................................26
3
, 5.9 Aspiratiepneumonie ...............................................................................................................................26
5.10 Klaplong ................................................................................................................................................26
6. Huid ..............................................................................................................................................................26
6.1 Pruritis ....................................................................................................................................................26
6.2 Allergie....................................................................................................................................................27
6.3 Onderzoeken ..........................................................................................................................................27
6.4 Ectoparasieten........................................................................................................................................27
6.4.1 Luizen...............................................................................................................................................27
6.4.2 Vlooien.............................................................................................................................................27
6.4.3 Teken ...............................................................................................................................................28
6.4.4 Mijten ..............................................................................................................................................28
6.4.4.1 Schurft ......................................................................................................................................28
6.4.4.2 Demodex ..................................................................................................................................29
6.4.4.3 Vachtmijt ..................................................................................................................................29
7. Preventie infectieuze aandoeningen kat......................................................................................................29
7.1 Vaccineren ..............................................................................................................................................29
7.1.1 Niesziekte ........................................................................................................................................29
7.1.1.1 Overdracht................................................................................................................................29
7.1.1.2 Symptomen ..............................................................................................................................29
7.1.1.3 Leververvetting.........................................................................................................................30
7.1.1.4 Preventie en behandeling ........................................................................................................30
7.1.2 Kattenziekte (parvo) ........................................................................................................................30
7.1.2.1 Verwekker ................................................................................................................................30
7.1.2.2 Symptomen ..............................................................................................................................30
7.1.2.3 Overdracht................................................................................................................................30
7.1.2.4 Preventie ..................................................................................................................................31
7.1.3 Leucose (FeLV) .................................................................................................................................31
7.1.3.1 Verwekker ................................................................................................................................31
7.1.3.2 Overdracht................................................................................................................................31
7.1.3.3 Symptomen ..............................................................................................................................31
7.1.3.4 Diagnose ...................................................................................................................................31
7.1.3.5 Preventie ..................................................................................................................................31
7.1.4 Kattenaids (FIV) ...............................................................................................................................32
7.1.4.1 Verwekker ................................................................................................................................32
7.1.4.2 Overdracht................................................................................................................................32
7.1.4.3 Symptomen ..............................................................................................................................32
4
, 7.1.4.4 Diagnose ...................................................................................................................................33
7.1.4.5 Preventie ..................................................................................................................................33
7.1.5 Feline infectieuze peritonitis (FIP) ...................................................................................................33
7.1.5.1 Verwekker ................................................................................................................................33
7.1.5.2 Overdracht................................................................................................................................33
7.1.5.3 Symptomen ..............................................................................................................................34
7.1.5.4 Diagnose ...................................................................................................................................34
7.1.5.5 Preventie ..................................................................................................................................34
7.2 Ontwormen ............................................................................................................................................34
7.2.1 Aanbevolen ontwormingen .............................................................................................................35
7.2.2 Aanvullende behandelingen voor de kat ........................................................................................35
7.2.3 FAQ ..................................................................................................................................................35
7.2.3.1 Hoe lang werkt een ontwormingsmiddel? ...............................................................................35
7.2.3.2 Hoe vaak worden binnenkatten ontwormd? ...........................................................................35
7.2.3.3 Vanaf welke leeftijd moeten kittens ontwormd worden? .......................................................35
7.3 Zoönoses.................................................................................................................................................36
7.3.1 Toxoplasmose ..................................................................................................................................36
7.3.1.1 Overdracht................................................................................................................................36
7.3.1.2 Symptomen ..............................................................................................................................36
7.3.1.3 Preventie ..................................................................................................................................36
7.3.2 Kattenkrabziekte .............................................................................................................................37
7.3.2.1 Overdracht................................................................................................................................37
7.3.2.2 Symptomen ..............................................................................................................................37
7.3.2.3 Preventie en behandeling ........................................................................................................37
7.3.3 Katrienewiel (ringworm) .................................................................................................................37
7.3.3.1 Overdracht................................................................................................................................37
7.3.3.2 Symptomen ..............................................................................................................................37
7.3.3.3 Preventie en behandeling ........................................................................................................38
7.3.4 Toxocariasis .....................................................................................................................................38
7.3.4.1 Symptomen ..............................................................................................................................38
7.3.4.1 Preventie ..................................................................................................................................38
8. Bijzondere diersoorten – veel voorkomende aandoeningen .......................................................................38
8.1 Konijn......................................................................................................................................................38
8.1.1 Handeling.........................................................................................................................................38
8.1.2 vaccinatie.........................................................................................................................................39
8.1.2.1 Rabbit Haemorrhagic disease...................................................................................................39
5
, 8.1.2.2 Myxomatose .............................................................................................................................39
8.1.3 Ontworming ....................................................................................................................................39
8.1.4 Castratie en sterilisatie ....................................................................................................................39
8.1.5 Ectoparasieten.................................................................................................................................39
8.1.5.1 Myasis .......................................................................................................................................39
8.1.5.2 Oormijt .....................................................................................................................................40
8.1.5.3 Vachtmijt ..................................................................................................................................40
8.1.6 Maag-darm ......................................................................................................................................40
8.1.6.1 Tympanie ..................................................................................................................................40
8.1.6.2 Plakpoep ...................................................................................................................................40
8.1.6.3 Waterige diarree ......................................................................................................................40
8.1.7 Gebit ................................................................................................................................................40
8.2 Fret .........................................................................................................................................................40
8.2.1 Handeling.........................................................................................................................................40
8.2.2 Vaccinatie ........................................................................................................................................41
8.2.2.1 Hondenziekte ...........................................................................................................................41
8.3.2 Ontworming ....................................................................................................................................41
8.3.3 Castratie ..........................................................................................................................................41
8.3.3.1 Beenmergdepressie..................................................................................................................41
8.3.4 Kanker..............................................................................................................................................41
8.3.4.1 Bijniertumor .............................................................................................................................41
8.3.4.2 Insulinoom ................................................................................................................................41
8.3.5 Griep ................................................................................................................................................42
8.4 Schildpad ................................................................................................................................................42
8.4.1 Handling...........................................................................................................................................42
8.4.2 Middenoorontsteking......................................................................................................................42
8.4.3 Oogontsteking .................................................................................................................................42
8.4.4 Longontsteking ................................................................................................................................43
8.4.5 Bekproblemen .................................................................................................................................43
8.4.5.1 Papegaaienbek .........................................................................................................................43
8.4.5.2 Mondrot ...................................................................................................................................43
8.4.6 Schildproblemen..............................................................................................................................43
8.4.6.1 Schildrot....................................................................................................................................43
8.4.6.2 Rachitis .....................................................................................................................................44
8.4.6 Verstopping .....................................................................................................................................44
8.4.7 Legnood ...........................................................................................................................................44
6
, 8.4.8 Prolaps .............................................................................................................................................44
9. Nefrologie en urologie..................................................................................................................................44
9.1 Incontinentie ..........................................................................................................................................44
9.2 Prostaataandoeningen ...........................................................................................................................45
9.3 Blaasontsteking ......................................................................................................................................45
9.4 Feline lower urinary tract disease (FLUTD) ............................................................................................45
9.4.1 Urethral plug ...................................................................................................................................45
9.4.2 Urolithiasis .......................................................................................................................................45
9.5 Acute nierinsufficiëntie ..........................................................................................................................46
9.6 Chronische nierinsufficiëntie..................................................................................................................46
9.7 Polycystic kidney disease (PKD)..............................................................................................................46
10. Endocrinologie............................................................................................................................................46
10.1 Aandoening van de hypofyse ...............................................................................................................46
10.1.1 Diabetes insipidus..........................................................................................................................46
10.1.2 Acromegalie...................................................................................................................................46
10.1.3 Dwerggroei ....................................................................................................................................47
10.2 Aandoeningen van de schildklier .........................................................................................................47
10.2.1 Hypothyroïdie ................................................................................................................................47
10.2.2 Hyperthyroïdie ..............................................................................................................................47
10.3 Aandoeningen aan de pancreas ...........................................................................................................47
10.3.1 Diabetes mellitus ...........................................................................................................................47
10.4 Aandoeningen aan de bijnier ...............................................................................................................48
10.4.1 Cushing ..........................................................................................................................................48
10.4.2 Ziekte van Addison ........................................................................................................................48
10.4.3 Endocriene alopecie ......................................................................................................................48
11. Tumoren .....................................................................................................................................................48
11.1 Ontstaan ...............................................................................................................................................48
11.2 Waarom maken tumoren ziek? ............................................................................................................49
11.3 Goedaardig – kwaadaardig...................................................................................................................49
11.3.1 Goedaardige tumoren ...................................................................................................................49
11.3.2 Kwaadaardige tumoren .................................................................................................................49
11.4 Erfelijkheid............................................................................................................................................50
11.5 Behandeling en diagnose .....................................................................................................................50
11.6 Huidtumoren ........................................................................................................................................50
11.6.1 Papilloma .......................................................................................................................................50
11.6.2 Lipoma ...........................................................................................................................................50
7
, 11.6.3 Peri anaal adenoom.......................................................................................................................50
11.6.4 Melanoom .....................................................................................................................................50
11.6.5 Squameus celcarcinoma ................................................................................................................50
11.7 Mammatumoren ..................................................................................................................................50
12. Epilepsie .....................................................................................................................................................51
12.1 Fasen ....................................................................................................................................................51
12.2 Ingrijpen ...............................................................................................................................................51
13. Aandoeningen van het bewegingsstelsel ...................................................................................................51
13.1 Discus hernia ........................................................................................................................................51
13.1.1 Extrusie van de discus ...................................................................................................................52
13.1.1.1 Neurologische graad...............................................................................................................52
13.1.2 Protrusie van de discus..................................................................................................................52
13.1.3 Lumbosacraal syndroom ...............................................................................................................52
13.2 Breuk ....................................................................................................................................................52
13.3 Heupdysplasie ......................................................................................................................................53
13.4 Artrose ..................................................................................................................................................53
13.5 Osteochondrosis dissecans (OCD) ........................................................................................................54
13.6 Patellaluxatie ........................................................................................................................................54
14. Aandoeningen van het verteringsstelsel ....................................................................................................54
14.1 Gingivitis – parodontitis .......................................................................................................................54
14.1.1 Extra informatie over het gebit .....................................................................................................54
14.2 Braken...................................................................................................................................................54
14.3 Diarree ..................................................................................................................................................55
14.4 Maagtorsie ...........................................................................................................................................55
14.5 Anaalzakjes ...........................................................................................................................................56
15. Aandoeningen voortplantingsstelsel..........................................................................................................56
15.1 Geslachtsrijpheid ..................................................................................................................................56
15.2 Geslachtsdifferentiatie .........................................................................................................................57
15.2.1 Teef en kattin ................................................................................................................................57
15.2.2 reu en kater ...................................................................................................................................57
15.3 Oestrale cyclus......................................................................................................................................57
15.3.1 Teven .............................................................................................................................................57
15.3.1.1 Anoestrus ...............................................................................................................................58
15.3.1.2 Proestrus ................................................................................................................................58
15.3.1.3 Oestrus ...................................................................................................................................58
15.3.1.4 Metoestrus .............................................................................................................................58
8
, 15.3.1.5 Dracht .....................................................................................................................................58
15.3.1.6 Partus......................................................................................................................................59
15.3.2 Queen ............................................................................................................................................59
15.3.2.1 Drachtdiagnose ......................................................................................................................60
15.3.2.2 Partus......................................................................................................................................60
15.4 Dekking .................................................................................................................................................60
15.4.1 Dekking hond.................................................................................................................................60
15.4.2 Dekking kat ....................................................................................................................................60
15.5 Medische aandoeningen ......................................................................................................................61
15.5.1 Genitaliën reu en kater..................................................................................................................61
15.5.1.1 Cryptorchidie ..........................................................................................................................61
15.5.1.2 Testikelvergroting...................................................................................................................61
15.5.1.3 Testikelverkleining..................................................................................................................61
15.5.1.4 Prostaathyperplasie ...............................................................................................................61
15.5.2 Genitaliën teef en queen...............................................................................................................61
15.5.2.1 Pyometra ................................................................................................................................61
15.5.3 Dracht ............................................................................................................................................62
15.5.3.1 Resorptie ................................................................................................................................62
15.5.3.2 Abortus ...................................................................................................................................62
15.5.4 Partus.............................................................................................................................................62
15.5.4.1 Inertie of weeënzwakte ..........................................................................................................62
15.5.4.2 Dystocie ..................................................................................................................................62
15.5.5 Na de partus ..................................................................................................................................62
15.3.5.1 Uterusprolaps .........................................................................................................................63
15.5.6 Lactatie ..........................................................................................................................................63
15.5.6.1 Mastitis ...................................................................................................................................63
15.5.6.2 Agalactatie ..............................................................................................................................63
15.5.6.3 Eclampsie................................................................................................................................63
15.6 Anticonceptie .......................................................................................................................................63
15.6.1 Castratie ........................................................................................................................................63
15.6.1.2 Nadelen ..................................................................................................................................64
15.6.1.1 Voordelen ...............................................................................................................................64
15.6.2 Sterilisatie ......................................................................................................................................64
15.6.2.1 Castratie VS. sterilisatie ..........................................................................................................64
15.6.3 De pil – prikpil ................................................................................................................................64
9
, DIERZIEKTEN GEZELSCHAPSDIEREN
1. PREVENTIE INFECTIEUZE AANDOENINGEN BIJ DE HOND
1.1 VACCINEREN
Bij jonge dieren is het afweerapparaat minder goed ontwikkeld dan bij volwassen dieren. Verder kunnen bij
jonge dieren afweerstoffen aanwezig zijn die zij van hun moeder hebben gekregen. Deze afweerstoffen geven
gedurende enkele weken bescherming tegen de ziekte, maar kunnen ook de weerstandsopbouw na een
vaccinatie remmen. Daarom is het heel belangrijk dat pups tot de leeftijd van 12 weken regelmatig worden
gevaccineerd. Vaak zijn er combinatievaccins, waardoor dieren meer gevaccineerd worden dan nodig is. Dit
komt doordat er niet bij elke ziekte evenveel gevaccineerd moet worden.
1.1.1 HONDENZIEKTE (DISTEMPER OF DE ZIEKTE VAN CARRÉ )
Hondenziekte wordt ook wel distemper of de ziekte van carré genoemd. Deze ziekte wordt veroorzaakt door
het Morbillivirus, dat verwant is aan de mazelen en de runderpest. Het komt voor bij honden, maar ook bij
vossen, wasberen, jakhalzen, leeuwen, luipaarden, fretten, beren, hyena’s, zeehonden, otters … Het is dus
geen diersoortspecifiek virus. Ook in dierentuinen moet er dus zeer veel gevaccineerd worden tegen deze
ziekte. De hondenziekte komt wereldwijd voor, en vooral pups (3-6 maanden) hebben erge symptomen en
kunnen sterven. Ook bij ouderen dieren treden er symptomen op, deze zijn vaak subklinisch en kunnen op
de bovenste ademhalingswegen zijn. Het virus wordt verspreid via de lucht, peroraal (mond) contact, direct
en indirect contact en transplacentair (via moederkoek). Hierdoor is het heel moeilijk om deze ziekte tegen
te houden. Een epidemie van de hondenziekte heeft in de jaren ’90, een derde van de leeuwenpopulatie in
de Serengeti gedood.
Het virus nestelt zich in afweercellen, wat gedaan wordt door vele virussen. Het virus kruipt in zowel de
macrofagen en de lymfocyten, waar het zich gaat vermenigvuldigen. Ze doen dit ter hoogte van de
amandelen en lymfeknopen. Op die manier gaat het virus via het lymfesysteem en de bloedbaan verspreiden
naar verschillende stelsels, zoals het ademhalingsstelsel, het gastro-intestinaal stelsel (maagdarmstelsel), het
1