1Geschiedenis van Latijns-
Amerika:
koloniale periode
1.Spanje aan de vooravond van 1492
Kern: opbouw van de koloniale maatschappij was geen unilaterale
aangelegenheid, maar gebeurde door de interactie tussen veroveraars en
veroverden
Dubbelzinnige houding v hedendaags L-Am tov Sp/Port
a) Iberische erfenis enorm
b) Verdrukkers
o Voormalige kolonies groter # inwoners, pol theorie, ec kracht
o Schuiven eigen verantwoordelijkheid op SP/PORT af
Betreuren v kolonisatie door SP/Port
Gestuurd door regerinen en nationale geschiedschrijving (°19eE)
= ‘onbeschaafde’ Europese naties
Toch is het beeld v bv. Engelse kolonisatie in N-AM erger
1.1 De reconquista
De Moren
711: steken op vraag vd vijanden vd Wisigotische troonopvolger Rodrigo
de zeeënge bij Gibraltar over en vallen Spanje binnen
718: controle grootste deel schiereiland
<->bergstreken v Galicië, Asturië, Baskenland, Navarra, Ar, Cat,
732: door Karel Martel tot staan gebracht bij Poitiers
Start vd Reconquista
722: Wisigotische koning Pelayo verslaat Moren bij grotten v Covadonga
Oorlog v bijna 8 eeuwen
Reactie # in # gebieden
o Geen Spaanse reactie, maar reactie < Navarra, Aragon
o Geen Spanjaarden in deze periode
o Probeerden allemaal eigen koninkrijkje te vestigen
Verschillende groepen tot op de dag v vandaag
~ Administratieve grenzen vandaag
,Motieven
Aanvankelijk: Lebensraum
Metterijd: religie
o 1063: Paus Alexander II ‘Heilige Oorlog’
o Wervende kracht: vb. tussenstop v kruisvaarders op weg naar Jer
o Vb. 1093: Lissabon ingenomen mbv Vlamingen en Zeeuwen
Reconquista valt stil
1250: verovering grotendeels afgerond (behalve in zuiden)
Moren amper nog gevaar voor interne veiligheid
Men richt zich op interne oorlogen (vb. opvolgingen)
Castilië stond toe dat koninkrijk Granada bleef bestaan
Laatste fase
1482 Ferdinand v Aragon & Isabelle v Castilië: Guerra de Granada
1492 inname Granada
Vraag: Was de Moorse inval op het Iberische Schiereiland een
schoolvoorbeeld van islamitische agressie? Eerder niet waar!
Moren staken op vraag van de vijanden van de Wisigotische
troonopvolger de zeeëngte v Gibraltar over en vielen Spanje binnen
Ook voor islamieten had de oorlog in het begin nog geen religieuze
dimensie (lebensraum!)
Vraag: De reconquista was een religieus conflict tussen Moren en christenen?
Waar/onwaar
Aanvankelijk oorlog om Lebensraum
o idee van religie allesoverheersend in Spaanse maatschappij klopt
dus niet
o heel lang speelden ook andere motieven mee
Mettertijd kreeg religieus motief wel de overhand
o 1063: paus Alexander II roept uit tot Heilige Oorlog
o ‘ziel v soldaten die sneuvelen komt in hemel terecht’
,Vraag: Was de reconquista een Spaanse aangelegenheid? Ja/nee
Nieuwe religieuze benadering zorgt voor wervelende kracht
o Kruisvaarders op weg naar Jeruzalem tussenstop om Moren te
bekampen
o Vb. Lissabon ingenomen mbv Vlamingen en Zeeuwen (19093)
o Vb. mensen < LL in beleg v Toledo (1085)
Als je niet stierf won je ook iets: eer want hoe meer je vocht, hoe meer
zonden er werden gegeven (gold ook voor belastingbetaling!)
1.1 Gevolgen van de reconquista voor christelijk Spanje
Oorlog alom tegenwoordig
Castiliaanse maatschappij = ‘a society organized for war’
o Wacht lopen in frontier stad
o Kruisvaartbulle om oorlog te financieren
Sp (&Port) enige landen waar 3 grote monotheïstische godsdiensten
voortdurent met elkaar w geconfronteerd
Gevolg: Moorse inbreng heeft sporen nagelaten (vandaag + in koloniale
periode!)
1..1.Herbevolking van de veroverde gebieden
Moren blijven en christenen komen
Moren: vrijheid geloof te behouden mits betalen belastingen
Christenen: pogingen om hen aan te trekken
o Capitulaciones (= joint-ventures: staats x privékapitaal)
Vb. In Am: Capitulaciones de Santa Fe (Col)
o Uitgebreide privileges of fueros
Meestal: vrijstelling v belasting
o Grote gebieden grootgrondbezit & latifundia
Stedenmaatschappij: Moren & christneen
Chr immigranten steden / nieuwe verstedelijkte kernen
o Vooral in ‘frontier’ weinig op platteland
Ook Castilië stedenmaatschappij
o Nieuwe urbanisatiepatronen zuiden
o Rom dambordpatroon id renaissance (~TTL)
Eerst spontaan
1573 bij wet
, o Kerken, kathedralen, kloosters, hospitalen door Franse & Z-Ned
architecten
o Decoratie door Franse, Vlaamse, Hollandse schilders, edelsmeden..
= ‘arte hispaoflamenco’
1..2.Landbouw
Frontierzone: veeteelt
o Schapen & runderen binnen stadsmuren brengen bij aanval
o 1273: ‘Mesta’ = machtig
Wolhandel: basis vd Cast economie
o Koning v Eng verbood uitvoer v Eng wol Ned (1336)
o Italiaanse kooplieden willen Spaanse merino-wol uitvoeren irv Vl
luxeproducten
Eerst via Brugge
Vanaf 1500 via Antwerpen
= basis voor latere politieke alliantie
Sociaaleco pos aristocratie: versterkt door schapenteelt/latifundia
o Grootgrondbezitters < adellijke afkomst
o Senorito’s die onderdanen exploiteerde
1..3.Een gemilitariseerde maatschappij
= het tot uiting komen v hun militaire superioriteit id 16e E
Oorlogsvoering
Gonzalo Fernandez: Fransen uit Italië (1500)
Comuneros: leger vd stedelijke milities hield keizerlijke troepen 2j lang
tegen (1519-1521)
Azteken: ingenomen door 600 conquistadores
Ned opstand: echter nederlagen door geografische omst/geldgebrek
Gevolg: suprematie vd adel
Hidalgo-mentaliteit
Eerconcept
Kroon verkiest geldverslindende belegerinen > aftocht
1..4.Een gemilitariseerde kerk
Spaanse bisschoppen: oorlog > synodes
Aartsbisschoppen in staatsraden / persoonlijke raadgevers
4 grote militaire ordes: Santiago, Calatrava, Alcantara, Montesa
o Olv grootmeesters die trouw hebben gezworen aan paus
o Lid = v adel + bewijs v goed christen
Amerika:
koloniale periode
1.Spanje aan de vooravond van 1492
Kern: opbouw van de koloniale maatschappij was geen unilaterale
aangelegenheid, maar gebeurde door de interactie tussen veroveraars en
veroverden
Dubbelzinnige houding v hedendaags L-Am tov Sp/Port
a) Iberische erfenis enorm
b) Verdrukkers
o Voormalige kolonies groter # inwoners, pol theorie, ec kracht
o Schuiven eigen verantwoordelijkheid op SP/PORT af
Betreuren v kolonisatie door SP/Port
Gestuurd door regerinen en nationale geschiedschrijving (°19eE)
= ‘onbeschaafde’ Europese naties
Toch is het beeld v bv. Engelse kolonisatie in N-AM erger
1.1 De reconquista
De Moren
711: steken op vraag vd vijanden vd Wisigotische troonopvolger Rodrigo
de zeeënge bij Gibraltar over en vallen Spanje binnen
718: controle grootste deel schiereiland
<->bergstreken v Galicië, Asturië, Baskenland, Navarra, Ar, Cat,
732: door Karel Martel tot staan gebracht bij Poitiers
Start vd Reconquista
722: Wisigotische koning Pelayo verslaat Moren bij grotten v Covadonga
Oorlog v bijna 8 eeuwen
Reactie # in # gebieden
o Geen Spaanse reactie, maar reactie < Navarra, Aragon
o Geen Spanjaarden in deze periode
o Probeerden allemaal eigen koninkrijkje te vestigen
Verschillende groepen tot op de dag v vandaag
~ Administratieve grenzen vandaag
,Motieven
Aanvankelijk: Lebensraum
Metterijd: religie
o 1063: Paus Alexander II ‘Heilige Oorlog’
o Wervende kracht: vb. tussenstop v kruisvaarders op weg naar Jer
o Vb. 1093: Lissabon ingenomen mbv Vlamingen en Zeeuwen
Reconquista valt stil
1250: verovering grotendeels afgerond (behalve in zuiden)
Moren amper nog gevaar voor interne veiligheid
Men richt zich op interne oorlogen (vb. opvolgingen)
Castilië stond toe dat koninkrijk Granada bleef bestaan
Laatste fase
1482 Ferdinand v Aragon & Isabelle v Castilië: Guerra de Granada
1492 inname Granada
Vraag: Was de Moorse inval op het Iberische Schiereiland een
schoolvoorbeeld van islamitische agressie? Eerder niet waar!
Moren staken op vraag van de vijanden van de Wisigotische
troonopvolger de zeeëngte v Gibraltar over en vielen Spanje binnen
Ook voor islamieten had de oorlog in het begin nog geen religieuze
dimensie (lebensraum!)
Vraag: De reconquista was een religieus conflict tussen Moren en christenen?
Waar/onwaar
Aanvankelijk oorlog om Lebensraum
o idee van religie allesoverheersend in Spaanse maatschappij klopt
dus niet
o heel lang speelden ook andere motieven mee
Mettertijd kreeg religieus motief wel de overhand
o 1063: paus Alexander II roept uit tot Heilige Oorlog
o ‘ziel v soldaten die sneuvelen komt in hemel terecht’
,Vraag: Was de reconquista een Spaanse aangelegenheid? Ja/nee
Nieuwe religieuze benadering zorgt voor wervelende kracht
o Kruisvaarders op weg naar Jeruzalem tussenstop om Moren te
bekampen
o Vb. Lissabon ingenomen mbv Vlamingen en Zeeuwen (19093)
o Vb. mensen < LL in beleg v Toledo (1085)
Als je niet stierf won je ook iets: eer want hoe meer je vocht, hoe meer
zonden er werden gegeven (gold ook voor belastingbetaling!)
1.1 Gevolgen van de reconquista voor christelijk Spanje
Oorlog alom tegenwoordig
Castiliaanse maatschappij = ‘a society organized for war’
o Wacht lopen in frontier stad
o Kruisvaartbulle om oorlog te financieren
Sp (&Port) enige landen waar 3 grote monotheïstische godsdiensten
voortdurent met elkaar w geconfronteerd
Gevolg: Moorse inbreng heeft sporen nagelaten (vandaag + in koloniale
periode!)
1..1.Herbevolking van de veroverde gebieden
Moren blijven en christenen komen
Moren: vrijheid geloof te behouden mits betalen belastingen
Christenen: pogingen om hen aan te trekken
o Capitulaciones (= joint-ventures: staats x privékapitaal)
Vb. In Am: Capitulaciones de Santa Fe (Col)
o Uitgebreide privileges of fueros
Meestal: vrijstelling v belasting
o Grote gebieden grootgrondbezit & latifundia
Stedenmaatschappij: Moren & christneen
Chr immigranten steden / nieuwe verstedelijkte kernen
o Vooral in ‘frontier’ weinig op platteland
Ook Castilië stedenmaatschappij
o Nieuwe urbanisatiepatronen zuiden
o Rom dambordpatroon id renaissance (~TTL)
Eerst spontaan
1573 bij wet
, o Kerken, kathedralen, kloosters, hospitalen door Franse & Z-Ned
architecten
o Decoratie door Franse, Vlaamse, Hollandse schilders, edelsmeden..
= ‘arte hispaoflamenco’
1..2.Landbouw
Frontierzone: veeteelt
o Schapen & runderen binnen stadsmuren brengen bij aanval
o 1273: ‘Mesta’ = machtig
Wolhandel: basis vd Cast economie
o Koning v Eng verbood uitvoer v Eng wol Ned (1336)
o Italiaanse kooplieden willen Spaanse merino-wol uitvoeren irv Vl
luxeproducten
Eerst via Brugge
Vanaf 1500 via Antwerpen
= basis voor latere politieke alliantie
Sociaaleco pos aristocratie: versterkt door schapenteelt/latifundia
o Grootgrondbezitters < adellijke afkomst
o Senorito’s die onderdanen exploiteerde
1..3.Een gemilitariseerde maatschappij
= het tot uiting komen v hun militaire superioriteit id 16e E
Oorlogsvoering
Gonzalo Fernandez: Fransen uit Italië (1500)
Comuneros: leger vd stedelijke milities hield keizerlijke troepen 2j lang
tegen (1519-1521)
Azteken: ingenomen door 600 conquistadores
Ned opstand: echter nederlagen door geografische omst/geldgebrek
Gevolg: suprematie vd adel
Hidalgo-mentaliteit
Eerconcept
Kroon verkiest geldverslindende belegerinen > aftocht
1..4.Een gemilitariseerde kerk
Spaanse bisschoppen: oorlog > synodes
Aartsbisschoppen in staatsraden / persoonlijke raadgevers
4 grote militaire ordes: Santiago, Calatrava, Alcantara, Montesa
o Olv grootmeesters die trouw hebben gezworen aan paus
o Lid = v adel + bewijs v goed christen
