Inhoudsopgave
College 1: introductie & professionele ethiek van de jurist....................4
Introductie........................................................................................................... 4
Beroepsethiek gezondheidsjurist........................................................................4
College 2: rechten van patiënten algemeen..........................................6
Regeling van patiënten: overzicht.......................................................................6
WGBO (als centrale wet)..................................................................................... 6
Literatuur week 2...............................................................................8
Handboek............................................................................................................ 8
Patients’ Rights in the European Union. Mapping Exercise...............................10
Van patiëntenrechten naar patiëntenwaarden..................................................12
Beter (met) gezondheidsrecht / Op naar een WGBO 2.0...................................12
Opdrachten week 2...........................................................................13
College 3: informed consent..............................................................14
Recht op informatie (art. 7:448 BW)..................................................................14
Toestemmingsvereiste (art. 7:450 BW).............................................................15
Literatuur week 3..............................................................................17
Handboek.......................................................................................................... 17
Beroepskader informed consent in de anesthesiologie.....................................18
Openheid over medische fouten: waar staan we?.............................................18
Goed recht voor de zorgtechnologie.................................................................18
Informed consent for clinical treatment............................................................19
Opdrachten week 3...........................................................................21
College 4: wils(on)bekwaamheid & vertegenwoordiging......................22
Wilsonbekwaamheid.......................................................................................... 22
Vertegenwoordiging.......................................................................................... 22
Schriftelijke wilsverklaringen............................................................................. 24
Andere wetten dan de WGBO............................................................................24
Literatuur week 4..............................................................................25
Handboek.......................................................................................................... 25
Thematische wetsevaluatie wilsonbekwaamheid en vertegenwoordiging........25
Kernadvies goede vertegenwoordiging, Gezondheidsraad................................26
Reactie regering op advies Gezondheidsraad - Advies Goede
vertegenwoordiging.......................................................................................... 28
Decision-making by and for adults with impaired capacity...............................29
Opdrachten week 4...........................................................................31
1
,College 5: Beroepsgeheim en rechten bij gegevensuitwisseling...........33
Inleiding............................................................................................................. 33
WGBO: medisch dossier en beroepsgeheim......................................................34
Europese ruimte voor gezondheidsgegevens (EHDS).......................................36
Literatuur week 5..............................................................................38
Handboek.......................................................................................................... 38
KNMG richtlijn omgaan medische gegevens (elektronische
gegevensuitwisseling)....................................................................................... 38
Europese ruimte voor gezondheidsgegevens....................................................41
Moving forward with the European health data space......................................43
Opdrachten week 5...........................................................................45
College week 6: infectieziektebestrijding en vaccinatie.......................46
Preventie........................................................................................................... 46
Infectieziektebestrijding en de Wet Publieke Gezondheid.................................46
Vaccinatie.......................................................................................................... 47
Grondrechten versus vaccinatieplicht...............................................................48
Maatregelen om de vaccinatiegraad te verhogen in Nederland........................48
Keuzevrijheid, vaccinatiedrang en -dwang........................................................49
Literatuur week 6..............................................................................50
Handboek.......................................................................................................... 50
EHRM 8 april 2021............................................................................................. 51
De aanpak van de COVID-19-epidemie: een juridische tussenbalans...............51
The Compatibility of Mandatory Vaccination with the European Convention on
Human Rights: Implications for a National Vaccination Policy...........................52
Maatregelen om de vaccinatiegraad in Nederland te verhogen........................53
Ethische en juridische afwegingen Covid-19 vaccinatie....................................54
Rb. Noord-Nederland 21 september 2021.........................................................55
Rb. Gelderland 5 november 2021......................................................................55
Opdrachten week 6...........................................................................56
College week 7: patiëntenrechten bij orgaandonatie...........................57
Wet op de Orgaandonatie................................................................................. 57
Orgaandonatie bij leven.................................................................................... 57
Orgaandonatie na overlijden............................................................................. 59
Ontwikkelingen rondom orgaandonatie............................................................60
Vergroten donoraanbod: alternatieven.............................................................61
Xenotransplantatie............................................................................................ 61
Ontwikkelingen op EU/internationaal niveau.....................................................61
Literatuur week 7..............................................................................62
2
, Handboek (orgaan- en weefseltransplantatie)..................................................62
Orgaandonatie en euthanasie...........................................................................63
Het dier als donor.............................................................................................. 65
Opdrachten week 7...........................................................................68
3
, College 1: introductie & professionele ethiek
van de jurist
Introductie
Ontwikkeling patiëntenrechten:
- Vanaf midden jaren 70 wordt gepleit voor versterking rechtspositie patiënt
- Waarom toekenning van rechten?
o Medische behandeling grijpt steeds dieper in bij mensen met grote
gevolgen
o Patiënten zijn verhoogd kwetsbaar vanwege hun ziekte en zijn
afhankelijk van hun arts/zorgverlener
o Internationale en nationale erkenning van zelfbeschikkingsrecht
- Kern patiëntenrechten zelf beslissen over medisch ingrijpen
Patiëntenrechten terug te vinden in:
- Internationale documenten
- Europese regelgeving
- Nationale wet- en regelgeving
- Zelfregulering
- Rechtspraak
Spanning tussen theorie en praktijk:
- Zorgverlener en/of patiënt heeft onvoldoende kennis van wet of regeling
- Opstellers van wet spreken niet dezelfde taal als uitvoerders van de wet
(bijv. Wet zorg en dwang)
- Uitvoerders van de wet lopen vast in de complexiteit van de wet (bijv. Wet
verplichte GGZ)
- Wettelijke bepalingen belemmeren de bestaande praktijk
- Wet of regeling sluit niet aan bij de morele waarden of professionele gevoel
van zorgaanbieders die ermee moeten werken
- Essentiële randvoorwaarden voor goede wetsuitvoering ontbreken (bijv.
tekort aan zorgmedewerkers)
Beroepsethiek gezondheidsjurist
Waarom beroepsethiek:
- Geheimhoudingsplicht/integriteit
- Scheiding tussen professioneel moraal en persoonlijk moraal
- Maatstaven hoe je je moet gedragen tegengaan van gedachteloos
handelen
- Ideaal van de verantwoordelijke legal professional je moet je kunnen
verantwoorden aan de andere partij: waarom heb je gedaan wat je hebt
gedaan?
- Maakt het mogelijk de specifieke dilemma’s die in de juridische praktijk
spelen te herkennen en te analyseren.
- Reflectie op professioneel gedrag is hierbij heel belangrijk
Kernwaarden advocaat/bedrijfsjurist:
- Onafhankelijkheid t.o.v. je cliënt jij bepaalt wat er wel of niet gebeurt
- Partijdigheid bij de behartiging van de belangen van je cliënt
4
College 1: introductie & professionele ethiek van de jurist....................4
Introductie........................................................................................................... 4
Beroepsethiek gezondheidsjurist........................................................................4
College 2: rechten van patiënten algemeen..........................................6
Regeling van patiënten: overzicht.......................................................................6
WGBO (als centrale wet)..................................................................................... 6
Literatuur week 2...............................................................................8
Handboek............................................................................................................ 8
Patients’ Rights in the European Union. Mapping Exercise...............................10
Van patiëntenrechten naar patiëntenwaarden..................................................12
Beter (met) gezondheidsrecht / Op naar een WGBO 2.0...................................12
Opdrachten week 2...........................................................................13
College 3: informed consent..............................................................14
Recht op informatie (art. 7:448 BW)..................................................................14
Toestemmingsvereiste (art. 7:450 BW).............................................................15
Literatuur week 3..............................................................................17
Handboek.......................................................................................................... 17
Beroepskader informed consent in de anesthesiologie.....................................18
Openheid over medische fouten: waar staan we?.............................................18
Goed recht voor de zorgtechnologie.................................................................18
Informed consent for clinical treatment............................................................19
Opdrachten week 3...........................................................................21
College 4: wils(on)bekwaamheid & vertegenwoordiging......................22
Wilsonbekwaamheid.......................................................................................... 22
Vertegenwoordiging.......................................................................................... 22
Schriftelijke wilsverklaringen............................................................................. 24
Andere wetten dan de WGBO............................................................................24
Literatuur week 4..............................................................................25
Handboek.......................................................................................................... 25
Thematische wetsevaluatie wilsonbekwaamheid en vertegenwoordiging........25
Kernadvies goede vertegenwoordiging, Gezondheidsraad................................26
Reactie regering op advies Gezondheidsraad - Advies Goede
vertegenwoordiging.......................................................................................... 28
Decision-making by and for adults with impaired capacity...............................29
Opdrachten week 4...........................................................................31
1
,College 5: Beroepsgeheim en rechten bij gegevensuitwisseling...........33
Inleiding............................................................................................................. 33
WGBO: medisch dossier en beroepsgeheim......................................................34
Europese ruimte voor gezondheidsgegevens (EHDS).......................................36
Literatuur week 5..............................................................................38
Handboek.......................................................................................................... 38
KNMG richtlijn omgaan medische gegevens (elektronische
gegevensuitwisseling)....................................................................................... 38
Europese ruimte voor gezondheidsgegevens....................................................41
Moving forward with the European health data space......................................43
Opdrachten week 5...........................................................................45
College week 6: infectieziektebestrijding en vaccinatie.......................46
Preventie........................................................................................................... 46
Infectieziektebestrijding en de Wet Publieke Gezondheid.................................46
Vaccinatie.......................................................................................................... 47
Grondrechten versus vaccinatieplicht...............................................................48
Maatregelen om de vaccinatiegraad te verhogen in Nederland........................48
Keuzevrijheid, vaccinatiedrang en -dwang........................................................49
Literatuur week 6..............................................................................50
Handboek.......................................................................................................... 50
EHRM 8 april 2021............................................................................................. 51
De aanpak van de COVID-19-epidemie: een juridische tussenbalans...............51
The Compatibility of Mandatory Vaccination with the European Convention on
Human Rights: Implications for a National Vaccination Policy...........................52
Maatregelen om de vaccinatiegraad in Nederland te verhogen........................53
Ethische en juridische afwegingen Covid-19 vaccinatie....................................54
Rb. Noord-Nederland 21 september 2021.........................................................55
Rb. Gelderland 5 november 2021......................................................................55
Opdrachten week 6...........................................................................56
College week 7: patiëntenrechten bij orgaandonatie...........................57
Wet op de Orgaandonatie................................................................................. 57
Orgaandonatie bij leven.................................................................................... 57
Orgaandonatie na overlijden............................................................................. 59
Ontwikkelingen rondom orgaandonatie............................................................60
Vergroten donoraanbod: alternatieven.............................................................61
Xenotransplantatie............................................................................................ 61
Ontwikkelingen op EU/internationaal niveau.....................................................61
Literatuur week 7..............................................................................62
2
, Handboek (orgaan- en weefseltransplantatie)..................................................62
Orgaandonatie en euthanasie...........................................................................63
Het dier als donor.............................................................................................. 65
Opdrachten week 7...........................................................................68
3
, College 1: introductie & professionele ethiek
van de jurist
Introductie
Ontwikkeling patiëntenrechten:
- Vanaf midden jaren 70 wordt gepleit voor versterking rechtspositie patiënt
- Waarom toekenning van rechten?
o Medische behandeling grijpt steeds dieper in bij mensen met grote
gevolgen
o Patiënten zijn verhoogd kwetsbaar vanwege hun ziekte en zijn
afhankelijk van hun arts/zorgverlener
o Internationale en nationale erkenning van zelfbeschikkingsrecht
- Kern patiëntenrechten zelf beslissen over medisch ingrijpen
Patiëntenrechten terug te vinden in:
- Internationale documenten
- Europese regelgeving
- Nationale wet- en regelgeving
- Zelfregulering
- Rechtspraak
Spanning tussen theorie en praktijk:
- Zorgverlener en/of patiënt heeft onvoldoende kennis van wet of regeling
- Opstellers van wet spreken niet dezelfde taal als uitvoerders van de wet
(bijv. Wet zorg en dwang)
- Uitvoerders van de wet lopen vast in de complexiteit van de wet (bijv. Wet
verplichte GGZ)
- Wettelijke bepalingen belemmeren de bestaande praktijk
- Wet of regeling sluit niet aan bij de morele waarden of professionele gevoel
van zorgaanbieders die ermee moeten werken
- Essentiële randvoorwaarden voor goede wetsuitvoering ontbreken (bijv.
tekort aan zorgmedewerkers)
Beroepsethiek gezondheidsjurist
Waarom beroepsethiek:
- Geheimhoudingsplicht/integriteit
- Scheiding tussen professioneel moraal en persoonlijk moraal
- Maatstaven hoe je je moet gedragen tegengaan van gedachteloos
handelen
- Ideaal van de verantwoordelijke legal professional je moet je kunnen
verantwoorden aan de andere partij: waarom heb je gedaan wat je hebt
gedaan?
- Maakt het mogelijk de specifieke dilemma’s die in de juridische praktijk
spelen te herkennen en te analyseren.
- Reflectie op professioneel gedrag is hierbij heel belangrijk
Kernwaarden advocaat/bedrijfsjurist:
- Onafhankelijkheid t.o.v. je cliënt jij bepaalt wat er wel of niet gebeurt
- Partijdigheid bij de behartiging van de belangen van je cliënt
4
