Globalisering
Hoofdstuk 1, Risico en risicohouding in organisaties..............................................................................3
1.1 Ondernemerschap en risico..........................................................................................................3
1.2 Soorten risico’s.............................................................................................................................3
1.3 Risicoaversie.................................................................................................................................3
1.3.1 De verklaring voor risicoaversie.............................................................................................4
1.3.2 Risicoaversie en uitgangssituatie...........................................................................................5
1.4 De plaats van risicomanagement in de onderneming...................................................................5
1.5 Integraal risicomanagement en COSO..........................................................................................6
1.6 Het inventariseren en analyseren van risico’s..............................................................................7
1.7 Reacties op risico’s........................................................................................................................7
Hoofdstuk 2, Strategische risico’s...........................................................................................................8
2.1 Het proces van strategiebepaling.................................................................................................8
2.2 Externe analyse: kansen en bedreigingen.....................................................................................8
2.2.1 Het vijfkrachtenmodel van Porter..........................................................................................8
2.2.2 DESTEP...................................................................................................................................9
2.3 Interne analyse: sterktes en zwaktes............................................................................................9
Hoofdstuk 3, Renterisicobeheer...........................................................................................................10
3.1 Wat is renterisico?......................................................................................................................10
3.1.1 Winst versus waarde............................................................................................................10
3.1.2 Renterisico in kosten en opbrengsten.................................................................................10
3.1.3 Indirecte rente-effecten op kosten en opbrengsten............................................................11
3.3 Het ontwikkelen van een rentevisie...........................................................................................11
3.3.1 Het rentebeleid van de centrale bank..................................................................................11
3.3.2 Motieven voor rentebeleid..................................................................................................12
3.3.3 Marktkrachten en rentevorming.........................................................................................12
3.3.4 De rentestructuur................................................................................................................12
3.4 Externe instrumenten in het renterisicobeheer.........................................................................14
3.4.1 Forward rate agreements....................................................................................................14
3.4.3 Renteswaps..........................................................................................................................14
3.4.4 Renteopties: caps en floors..................................................................................................15
Hoofdstuk 4, Valutarisicobeheer..........................................................................................................16
4.1 Het vaststellen van de exposure en het risico............................................................................16
4.2 Het ontwikkelen van een valutavisie..........................................................................................17
4.2.1 Fundamentele marktkrachten: de koopkrachtpariteitstheorie...........................................17
, 4.2.2 Relativering van de koopkrachtpariteitstheorie...................................................................18
4.2.3 Het kapitaalverkeer.............................................................................................................18
4.2.4 Het monetair beleid.............................................................................................................19
4.2.5 Een valutavisie op basis van marktprijzen...........................................................................20
4.3 Valutarisico op korte en op lange termijn...................................................................................21
4.4 Strategische instrumenten in het valutarisicobeheer.................................................................21
4.5 Interne financiële instrumenten.................................................................................................21
4.5.1 Netting.................................................................................................................................22
4.5.2 Matching..............................................................................................................................22
4.6 Externe financiële instrumenten................................................................................................22
4.6.1 Termijncontracten en futures..............................................................................................22
4.6.2 Geldmarktdekking................................................................................................................22
4.6.3 Valutaopties.........................................................................................................................23
4.6.5 Valutaswaps.........................................................................................................................23
Hoofdstuk 6, Beleggingsrisico’s............................................................................................................24
6.1 Motieven voor risicometing bij beleggingen...............................................................................24
6.2 Risicoreductie door diversificatie................................................................................................24
6.2.1 De standaarddeviatie van een samengestelde portefeuille.................................................24
6.3 De risico’s van derivaten.............................................................................................................24
Internationale handel...........................................................................................................................27
, Hoofdstuk 1, Risico en risicohouding in organisaties
1.1 Ondernemerschap en risico
Risico nemen is geen doel op zich Het gaat om het maken van de goede afweging tussen
het beoogde resultaat en de omvang van de risico’s
Risico is onlosmakelijk verbonden met ondernemerschap
Een ondernemer probeert voor de risico’s die hij aangaat gemiddeld een zo hoog mogelijke beloning
te ontvangen De verhouding tussen verwachte opbrengst en risico moet geoptimaliseerd worden.
Belangrijk: Kennen van de mogelijke opbrengsten en inzicht in de aanwezige risico’s.
Vaak is er spanning tussen opbrengstmaximalisatie en risicominimalisatie Dit komt doordat dit
gescheiden activiteiten zijn brengt de continuïteit in gevaar.
1.2 Soorten risico’s
De onzekerheid omtrent de uitkomst van een te nemen beslissing kunnen we risico noemen.
Zuiver risico: Risico dat ontstaat doordat er een kleine kans is op een negatieve afwijking ten opzichte
van de normale situatie.
Op de beheersing van een zuiver risico is vaak de verzekeringsgedachte van toepassing.
Risicoreductie door bijvoorbeeld veiligheidsmaatregelen en kwaliteitsbewaking is ook
onderdeel van risicomanagement.
Speculatief risico: Risico waarbij zich met ongeveer gelijke kansen zowel positieve als negatieve
afwijkingen t.o.v. de verwachtingswaarde kunnen voordoen.
1.3 Risicoaversie
Risicoaversie: Verschijnsel dat partijen op financiële markten een afkeer hebben van risico
Zo veel mogelijk vermijden
Zuivere risico’s heeft men een afkeer tegen (heeft alleen negatieve afwijkingen)
Speculatieve risico’s Ook hier vaak risicoaversie ook al zijn er ook positieve afwijkingen
(asymmetrie)
Hoofdstuk 1, Risico en risicohouding in organisaties..............................................................................3
1.1 Ondernemerschap en risico..........................................................................................................3
1.2 Soorten risico’s.............................................................................................................................3
1.3 Risicoaversie.................................................................................................................................3
1.3.1 De verklaring voor risicoaversie.............................................................................................4
1.3.2 Risicoaversie en uitgangssituatie...........................................................................................5
1.4 De plaats van risicomanagement in de onderneming...................................................................5
1.5 Integraal risicomanagement en COSO..........................................................................................6
1.6 Het inventariseren en analyseren van risico’s..............................................................................7
1.7 Reacties op risico’s........................................................................................................................7
Hoofdstuk 2, Strategische risico’s...........................................................................................................8
2.1 Het proces van strategiebepaling.................................................................................................8
2.2 Externe analyse: kansen en bedreigingen.....................................................................................8
2.2.1 Het vijfkrachtenmodel van Porter..........................................................................................8
2.2.2 DESTEP...................................................................................................................................9
2.3 Interne analyse: sterktes en zwaktes............................................................................................9
Hoofdstuk 3, Renterisicobeheer...........................................................................................................10
3.1 Wat is renterisico?......................................................................................................................10
3.1.1 Winst versus waarde............................................................................................................10
3.1.2 Renterisico in kosten en opbrengsten.................................................................................10
3.1.3 Indirecte rente-effecten op kosten en opbrengsten............................................................11
3.3 Het ontwikkelen van een rentevisie...........................................................................................11
3.3.1 Het rentebeleid van de centrale bank..................................................................................11
3.3.2 Motieven voor rentebeleid..................................................................................................12
3.3.3 Marktkrachten en rentevorming.........................................................................................12
3.3.4 De rentestructuur................................................................................................................12
3.4 Externe instrumenten in het renterisicobeheer.........................................................................14
3.4.1 Forward rate agreements....................................................................................................14
3.4.3 Renteswaps..........................................................................................................................14
3.4.4 Renteopties: caps en floors..................................................................................................15
Hoofdstuk 4, Valutarisicobeheer..........................................................................................................16
4.1 Het vaststellen van de exposure en het risico............................................................................16
4.2 Het ontwikkelen van een valutavisie..........................................................................................17
4.2.1 Fundamentele marktkrachten: de koopkrachtpariteitstheorie...........................................17
, 4.2.2 Relativering van de koopkrachtpariteitstheorie...................................................................18
4.2.3 Het kapitaalverkeer.............................................................................................................18
4.2.4 Het monetair beleid.............................................................................................................19
4.2.5 Een valutavisie op basis van marktprijzen...........................................................................20
4.3 Valutarisico op korte en op lange termijn...................................................................................21
4.4 Strategische instrumenten in het valutarisicobeheer.................................................................21
4.5 Interne financiële instrumenten.................................................................................................21
4.5.1 Netting.................................................................................................................................22
4.5.2 Matching..............................................................................................................................22
4.6 Externe financiële instrumenten................................................................................................22
4.6.1 Termijncontracten en futures..............................................................................................22
4.6.2 Geldmarktdekking................................................................................................................22
4.6.3 Valutaopties.........................................................................................................................23
4.6.5 Valutaswaps.........................................................................................................................23
Hoofdstuk 6, Beleggingsrisico’s............................................................................................................24
6.1 Motieven voor risicometing bij beleggingen...............................................................................24
6.2 Risicoreductie door diversificatie................................................................................................24
6.2.1 De standaarddeviatie van een samengestelde portefeuille.................................................24
6.3 De risico’s van derivaten.............................................................................................................24
Internationale handel...........................................................................................................................27
, Hoofdstuk 1, Risico en risicohouding in organisaties
1.1 Ondernemerschap en risico
Risico nemen is geen doel op zich Het gaat om het maken van de goede afweging tussen
het beoogde resultaat en de omvang van de risico’s
Risico is onlosmakelijk verbonden met ondernemerschap
Een ondernemer probeert voor de risico’s die hij aangaat gemiddeld een zo hoog mogelijke beloning
te ontvangen De verhouding tussen verwachte opbrengst en risico moet geoptimaliseerd worden.
Belangrijk: Kennen van de mogelijke opbrengsten en inzicht in de aanwezige risico’s.
Vaak is er spanning tussen opbrengstmaximalisatie en risicominimalisatie Dit komt doordat dit
gescheiden activiteiten zijn brengt de continuïteit in gevaar.
1.2 Soorten risico’s
De onzekerheid omtrent de uitkomst van een te nemen beslissing kunnen we risico noemen.
Zuiver risico: Risico dat ontstaat doordat er een kleine kans is op een negatieve afwijking ten opzichte
van de normale situatie.
Op de beheersing van een zuiver risico is vaak de verzekeringsgedachte van toepassing.
Risicoreductie door bijvoorbeeld veiligheidsmaatregelen en kwaliteitsbewaking is ook
onderdeel van risicomanagement.
Speculatief risico: Risico waarbij zich met ongeveer gelijke kansen zowel positieve als negatieve
afwijkingen t.o.v. de verwachtingswaarde kunnen voordoen.
1.3 Risicoaversie
Risicoaversie: Verschijnsel dat partijen op financiële markten een afkeer hebben van risico
Zo veel mogelijk vermijden
Zuivere risico’s heeft men een afkeer tegen (heeft alleen negatieve afwijkingen)
Speculatieve risico’s Ook hier vaak risicoaversie ook al zijn er ook positieve afwijkingen
(asymmetrie)
