Staatsrecht 1 – Hoofdstuk 14
Begrip en ontstaan der grondrechten:
Grondrechten → rechten van fundamentele aard die aan ieder mens toekomen.
Uitdrukking van kernwaarden als menselijke waardigheid, autonomie, etc.
Middeleeuwen → enkeling voelt zich nauwelijks tegengesteld aan gemeenschap.
Belangen individu en gemeenschap identiek.
Renaissance → tegenstelling en conflict tussen overheid en onderdaan door
ontdekking individuele geest.
17e eeuw → begrenzing van de macht van de overheid door individuele rechten.
1776 → Declaration of Rights van Virginia, codificatie van individuele vrijheden als
grondwettelijke rechten.
1789 → Déclaration des Droits de l’Homme et du Citoyen, formulering grondrechten.
1791 → Bill of Rights.
1798 → Staatsregeling voor het Bataafsche Volk.
Verschillende soorten grondrechten:
Veel grondrechten garanderen staatsvrije sfeer
o Staatsvrije sfeer → burgers kunnen zonder overheidsinmenging in vrijheid
keuzes maken
Klassieke grondrechten → gericht op overheidsonthouding.
Sociale grondrechten → aansporingen om het overheidsbeleid op bepaalde
doeleinden te richten.
Maar: aan veel klassieke grondrechten heeft men niks zonder sociale grondrechten
(bijv. vrijheid van drukpers en onvoldoende onderwijs dus niet kunnen lezen).
Gelijkheidsrechten → grondrechtsnormen die discriminatie verbieden en recht
geven op gelijke behandeling.
Privacyrechten → rechten die de persoonlijke levenssfeer beschermen.
Rechtsplegingsrechten → bijv. toegang tot de rechter, recht op een eerlijk proces,
etc.
Internationale regeling van grondrechten:
1948 → Algemene Vergadering VN neemt Universele verklaring van de rechten van
de mens aan.
o Juridisch niet bindend
o Politiek belang + speelt rol bij interpretatie grondrechtelijke bepalingen
1950 → Raad van Europa komt met EVRM.
o Juridisch bindend
o Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) ingesteld → klacht
wegens schending van het verdrag
▪ Alleen behandeling indien ontvankelijk (nationaal rechtsmiddelen
uitgeput, termijn van 6 maanden na definitieve nationale beslissing,
significant nadeel klager, etc.)
▪ Einduitspraak is bindend
▪ Comité van ministers van de Raad van Europa ziet toe op
tenuitvoerlegging
o Bepalingen van verdragen die naar hun inhoud een ieder kunnen verbindend
hebben verbindende kracht na bekendmaking → op beroepen voor NL
rechter
Beperkingsmogelijkheden EVRM:
Begrip en ontstaan der grondrechten:
Grondrechten → rechten van fundamentele aard die aan ieder mens toekomen.
Uitdrukking van kernwaarden als menselijke waardigheid, autonomie, etc.
Middeleeuwen → enkeling voelt zich nauwelijks tegengesteld aan gemeenschap.
Belangen individu en gemeenschap identiek.
Renaissance → tegenstelling en conflict tussen overheid en onderdaan door
ontdekking individuele geest.
17e eeuw → begrenzing van de macht van de overheid door individuele rechten.
1776 → Declaration of Rights van Virginia, codificatie van individuele vrijheden als
grondwettelijke rechten.
1789 → Déclaration des Droits de l’Homme et du Citoyen, formulering grondrechten.
1791 → Bill of Rights.
1798 → Staatsregeling voor het Bataafsche Volk.
Verschillende soorten grondrechten:
Veel grondrechten garanderen staatsvrije sfeer
o Staatsvrije sfeer → burgers kunnen zonder overheidsinmenging in vrijheid
keuzes maken
Klassieke grondrechten → gericht op overheidsonthouding.
Sociale grondrechten → aansporingen om het overheidsbeleid op bepaalde
doeleinden te richten.
Maar: aan veel klassieke grondrechten heeft men niks zonder sociale grondrechten
(bijv. vrijheid van drukpers en onvoldoende onderwijs dus niet kunnen lezen).
Gelijkheidsrechten → grondrechtsnormen die discriminatie verbieden en recht
geven op gelijke behandeling.
Privacyrechten → rechten die de persoonlijke levenssfeer beschermen.
Rechtsplegingsrechten → bijv. toegang tot de rechter, recht op een eerlijk proces,
etc.
Internationale regeling van grondrechten:
1948 → Algemene Vergadering VN neemt Universele verklaring van de rechten van
de mens aan.
o Juridisch niet bindend
o Politiek belang + speelt rol bij interpretatie grondrechtelijke bepalingen
1950 → Raad van Europa komt met EVRM.
o Juridisch bindend
o Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) ingesteld → klacht
wegens schending van het verdrag
▪ Alleen behandeling indien ontvankelijk (nationaal rechtsmiddelen
uitgeput, termijn van 6 maanden na definitieve nationale beslissing,
significant nadeel klager, etc.)
▪ Einduitspraak is bindend
▪ Comité van ministers van de Raad van Europa ziet toe op
tenuitvoerlegging
o Bepalingen van verdragen die naar hun inhoud een ieder kunnen verbindend
hebben verbindende kracht na bekendmaking → op beroepen voor NL
rechter
Beperkingsmogelijkheden EVRM:
