Week 5: Rechten en grondrechten
Hoorcollege: H9 Reader Staatsrecht en grondrechten
Artikel van de Groene: Wij weten alles van u
Gemeenten gebruiken privacygevoelige medische gegevens van burgers om te bepalen wie wel en
wie niet in aanmerking komt voor zorg.
Lisa heeft moeite met dagelijkse bezigheden; plannen maken of handelingen in de juiste volgorde
doen. Met dagelijks een paar uur extra begeleiding heeft ze iets meer grip op haar leven en kan ze
een mbo-opleiding doen. De gemeente is er niet van overtuigd dat ze die nodig heeft. Voorheen ging
Bureau Jeugdzorg over bepaalde uren begeleiding, nu de gemeente. Die wil kopieën hebben van
medische dossiers waaruit Lisa’s beperkingen blijken, maar dat gaat haar ouders te ver. Ze komen op
voor de privacy van hun dochter en vinden dat dit soort gevoelige info niet bij de overheid hoort.
Ambtenaren die medische gegevens beoordelen en zich bemoeien met diagnoses. Burgers die met
hun gemeente in de clinch liggen over het afstaan van privacygevoelige gezondheidsgegevens.
De doelstellingen van de decentralisatie zijn nobel: burgers moeten maatwerk krijgen en de zorg
moet ‘dichtbij’ geregeld worden. er is echter geen automatisch recht meer op zorg en ondersteuning.
‘participatie’ en ‘eigen kracht’ is nodig van mantelzorgers en cliënt.
Patiëntenorganisaties, zorgverleners en rechtsgeleerden zijn minder enthousiast. Al ruim voor de
decentralisatie waarschuwen ze dat de medische privacy van burgers gevaar loopt.
Ook de AP, organisatie die over privacy waakt, wijst al vroeg op risico’s: gemeenten zullen meer
gevoelige info verzamelen dan nodig is, kunnen voor onbedoelde zaken worden gebruikt etc.
Als dan begin 2015 de nieuwe Wmo en de Jeugdwet van kracht worden, krijgen de 390 gemeenten
veel ruimte. Ze bepalen welke zorg hun burgers krijgen, ze organiseren zelf hoe hun ambtenaren de
zorgaanvragen onderzoeken, en ze gaan over de poen. Wat de privacy betreft, stellen deze wetten:
‘noodzakelijk zijn’ voor de uitvoering van hun taken.
Al snel blijkt dat de nieuwe zorgtaken van de gemeenten, schuren met bestaande privacywetten, te
weten de Wet bescherming persoonsgegevens (Wbp) en internationale verdragen (ERVM). Die
stellen dat gegevens over onze gezondheid ‘bijzondere persoonsgegevens’ zijn, net als die over onze
seksuele geaardheid of onze politieke voorkeur.
De Autoriteit Persoonsgegevens stelt dat ‘medische gegevens’ álles is waaruit iemands lichamelijke
of geestelijke gezondheid blijkt. Dit is meer dan je denkt. Ook dat mevrouw de drank moeilijk kan
laten staan en dat meneer bij een uroloog loopt. Ambtenaren denken te goeder trouw dat ze hun
wettelijke taak goed uitvoeren wanneer ze zo veel mogelijk informatie winnen om maatwerk te
kunnen leveren. Maar het recht op privacy heeft juist het uitgangspunt dat alleen de hoogst
noodzakelijke informatie gebruikt mag worden om een taak uit te voeren. Deze uitgangspunten zijn
dus fundamenteel strijdig met elkaar.
Een rapport in Amsterdam liet zien dat bij één zorgdossier soms 30 personen konden meekijken.
Behalve Wmo-consulenten kijken ook vaak juridische medewerkers, telefonisten, medewerkers van
administratie en klachtenteams mee in medische dossiers met gevoelige info. Soms zelfs is die info in
te zien door ICT’ers en gemeentebestuurders.
1
Hoorcollege: H9 Reader Staatsrecht en grondrechten
Artikel van de Groene: Wij weten alles van u
Gemeenten gebruiken privacygevoelige medische gegevens van burgers om te bepalen wie wel en
wie niet in aanmerking komt voor zorg.
Lisa heeft moeite met dagelijkse bezigheden; plannen maken of handelingen in de juiste volgorde
doen. Met dagelijks een paar uur extra begeleiding heeft ze iets meer grip op haar leven en kan ze
een mbo-opleiding doen. De gemeente is er niet van overtuigd dat ze die nodig heeft. Voorheen ging
Bureau Jeugdzorg over bepaalde uren begeleiding, nu de gemeente. Die wil kopieën hebben van
medische dossiers waaruit Lisa’s beperkingen blijken, maar dat gaat haar ouders te ver. Ze komen op
voor de privacy van hun dochter en vinden dat dit soort gevoelige info niet bij de overheid hoort.
Ambtenaren die medische gegevens beoordelen en zich bemoeien met diagnoses. Burgers die met
hun gemeente in de clinch liggen over het afstaan van privacygevoelige gezondheidsgegevens.
De doelstellingen van de decentralisatie zijn nobel: burgers moeten maatwerk krijgen en de zorg
moet ‘dichtbij’ geregeld worden. er is echter geen automatisch recht meer op zorg en ondersteuning.
‘participatie’ en ‘eigen kracht’ is nodig van mantelzorgers en cliënt.
Patiëntenorganisaties, zorgverleners en rechtsgeleerden zijn minder enthousiast. Al ruim voor de
decentralisatie waarschuwen ze dat de medische privacy van burgers gevaar loopt.
Ook de AP, organisatie die over privacy waakt, wijst al vroeg op risico’s: gemeenten zullen meer
gevoelige info verzamelen dan nodig is, kunnen voor onbedoelde zaken worden gebruikt etc.
Als dan begin 2015 de nieuwe Wmo en de Jeugdwet van kracht worden, krijgen de 390 gemeenten
veel ruimte. Ze bepalen welke zorg hun burgers krijgen, ze organiseren zelf hoe hun ambtenaren de
zorgaanvragen onderzoeken, en ze gaan over de poen. Wat de privacy betreft, stellen deze wetten:
‘noodzakelijk zijn’ voor de uitvoering van hun taken.
Al snel blijkt dat de nieuwe zorgtaken van de gemeenten, schuren met bestaande privacywetten, te
weten de Wet bescherming persoonsgegevens (Wbp) en internationale verdragen (ERVM). Die
stellen dat gegevens over onze gezondheid ‘bijzondere persoonsgegevens’ zijn, net als die over onze
seksuele geaardheid of onze politieke voorkeur.
De Autoriteit Persoonsgegevens stelt dat ‘medische gegevens’ álles is waaruit iemands lichamelijke
of geestelijke gezondheid blijkt. Dit is meer dan je denkt. Ook dat mevrouw de drank moeilijk kan
laten staan en dat meneer bij een uroloog loopt. Ambtenaren denken te goeder trouw dat ze hun
wettelijke taak goed uitvoeren wanneer ze zo veel mogelijk informatie winnen om maatwerk te
kunnen leveren. Maar het recht op privacy heeft juist het uitgangspunt dat alleen de hoogst
noodzakelijke informatie gebruikt mag worden om een taak uit te voeren. Deze uitgangspunten zijn
dus fundamenteel strijdig met elkaar.
Een rapport in Amsterdam liet zien dat bij één zorgdossier soms 30 personen konden meekijken.
Behalve Wmo-consulenten kijken ook vaak juridische medewerkers, telefonisten, medewerkers van
administratie en klachtenteams mee in medische dossiers met gevoelige info. Soms zelfs is die info in
te zien door ICT’ers en gemeentebestuurders.
1
