EUR Leerdoelen Probleem 6
Leerdoelen 6a
1. Waarom schaffen mensen een verzekering aan?
2. Welke problemen bestaan er bij verzekeringen (moreel risico en averechtse selectie)
3. Welke oplossingen bestaan er voor deze problemen?
6b
1. Wat zijn de gevolgen v/h invoeren van een systeem van ‘no -fault verzekeringen’ voor de
primaire, secundaire en tertiaire ongevalskosten?
2. Welke ervaringen zijn er met no-fault opgedaan in de praktijk?
6a
Waarom schaffen mensen een verzekering aan?
Visscher 2006
Mensen lopen allerlei risico’s. via afsluiten verzekeringen krijgt de verzekerde, als het risico zich verwezenlijkt,
geld waarmee hij de negatieve gevolgen kan verkleinen/opheffen. Hiervoor moet hij een premie betalen, als het
risico zich niet verwezenlijkt, is het geld dus voor niets besteedt. Waarom?
Antwoord ligt in idee van risicoaversie
Als iemand schade lijdt waardoor zijn vermogen daalt, kost dit nut. Hij houdt minder vermogen over om zijn
behoeften mee te kunnen bevredigen. Mensen lopen derhalve liever niet het risico om een groot verlies in geld
te lijden. Afkeur van risico -> risicoaversie.
Een risicoavers persoon loopt liever een grotere kans op een kleinere schade, dan een kleinere kans op een
grotere schade, bij een gelijkblijvende verwachte schade (dit is de kans op schade vermenigvuldigd met de
omvang van de schade). Via een verzekering kan dit resultaat worden bereikt. Door betalen premie lijdt
verzekerde een beperkt ‘verlies’. Maar als de verzekerde gebeurtenis intreedt dan, vergoedt de verzekeraar de
schade uit alle premies. De verzekeringsovereenkomst vervangt zodoende onzekerheid voor zekerheid.
Het gedeelte v/d verzekeringspremie dat overeenkomt met het verwachte risico, wordt actuariële premie
genoemd. Verzekerde is bereid deze premie te betalen -> loopt nu immers niet meer het risico dat hij
belangrijke behoeften niet meer kan bevredigen.
Verzekeraar voldoende vermogen om schade te kunnen vergoeden -> wel hiervoor vereist dat verzekeraar
goede inschatting maakt v/d risico’s, om daar premie op te kunnen baseren. 2 problemen op dit gebied: moreel
risico en averechtse selectie.
Voor de meeste individuen is het verwachte nut bij zekerheid groter dan bij onzekerheid. Individuen zullen
daarom vaak activiteiten ontwikkelen om de kosten van onzekerheid te minimaliseren.
Risicopremie = het bedrag dat iemand bereid is om te betalen aan de premie (bovenop de actuariële premie).
De mate waarin iemand risicoavers is heeft invloed op de bereidheid om deze premie te betalen.
In de praktijk kan de premie die een verzekerde betaalt natuurlijk veel hoger zijn dan de verwachte
ongevalskosten.
- De administratieve kosten kunnen zeer hoog zijn;
- Vaak worden er ook nog belastingen op de premie geheven;
- Daarnaast is de veronderstelling van een perfect concurrentiële verzekeringsmarkt in de praktijk
nauwelijks te realiseren. Concurrentiebeperkingen kunnen ook een afwijking tussen de werkelijke
premie en de actuariële premie vergroten.
Welke problemen bestaan er bij verzekeringen?
, Visscher
Moreel risico
Door verzekering maakt het mensen in beginsel niet uit of schade intreedt, omdat deze toch wordt vergoed.
Hierdoor kan men minder voorzichtig worden. -> deze gedragsverandering staat bekend onder moreel risico.
Het moreel risico verhoogt de verwachte schade, want de verzekerde is onzorgvuldig geworden.
Verzekeringspremie moet hierdoor stijgen om de verwachte schade te kunnen dekken. De verzekerde die
moreel risico vertoont, veroorzaakt negatieve gevolgen voor derden. (doordat de prijs vb. omhoog moet).
Moreel risico leidt tot welvaartsverlaging -> mensen maken niet meer de juiste afweging tussen de kosten van
voorzorgsmaatregelen en de schade die ze daarmee kunnen vermijden. Het is wenselijk dat mensen
voorzorgsmaatregel treffen die minder kosten dan ze opleveren aan reductie in verwachte schade, omdat zo de
totale kosten van schadeveroorzakende gebeurtenissen minimaal zijn.
Averechtse selectie
Als verzekeraar voorafgaand a/h aanbieden v/h contract niet kan achterhalen wie de goede risico’s zijn en wie
de slechte, baseert hij de premie op zijn inschatting v/h gemiddelde risico v/d gehele groep. De relatief goede
risico’s betalen dan een te hoge premie en de relatief slechte risico’s een te lage premie. Goede risico’s vinden
dan vb. de verzekering te duur/premie te hoog en beëindigen deze wellicht. Gemiddelde risico v/d resterende
groep stijgt hierdoor en de verzekeraar zal de premie aanpassen aan dit nieuwe gemiddelde. -> verzekering
wordt duurder en wederom zullen de goede risico’s uit de verzekering stappen. Proces gaat door tot alleen
slechte risico’s overblijven.
Er treedt dus een selectie op, waarbij mensen overblijven die de verzekeraar liever niet zou willen verzekeren,
omdat ze te veel schade veroorzaken. Daarom wordt dit verschijnsel averechtse selectie genoemd. Proces kan
zo ver doorgaan, dat het desbetreffende risico onverzekerbaar wordt.
Welke oplossingen bestaan er voor deze problemen?
Visscher
Verschillende manieren waarop het bestreden kan worden volgens Louis Visscher.
- Verzekeraar kan in polis voorschrijven hoe de verzekerde zich moet gedragen om zo moreel risico
tegen te kunnen gaan. Vb. vereiste dat er een fietsslot op een fiets wordt gezet om zo moreel risico
tegen te gaan.
o Aanpassen v/d premie a/h daadwerkelijke gedrag, brengt kosten mee voor de verzekeraar.
Deze transactiekosten zorgen ervoor dat de verzekeraar de premie niet volledig op het gedrag
v/d verzekerde kan baseren, zodat andere remedies nodig zijn.
- Tweede manier om moreel risico tegen te gaan. Een verzekerde een deel v/h risico te laten dragen,
zodat hij er belang bij heeft dat de schade niet intreedt. Dat kan door:
o Eigen risico.
o Door premie te verhogen als de verzekerde gebruik maakt v/d verzekering en juist te verlagen
als hij de verzekering niet gebruikt. Een no claim- of bonus/malusregeling.
- Voorafgaan aan het sluiten v/h contract kan de verzekeraar goede en slechte risico’s onderscheiden,
om zo averechtse selectie tegen te gaan. Het is duur om de benodigde info voor elk individueel geval te
achterhalen, maar verzekeraar heeft wel gegevens over diverse categorieën verzekerden en het
bijbehorende risicoprofiel. Vb. leeftijd, woonplaats, type auto etc.
o Verdere verfijningen binnen een categorie kunnen bijv. weer door de bonus/malusregeling.
o Ex ante: alle verzekerden worden van tevoren gescreend -> te duur.
o Ex post: situatie wordt geobserveerd nadat schade heeft plaatsgevonden.
- Het verplicht stellen v/e verzekering bestrijdt averechtse selectie. De goede risico’s kunnen dan
simpelweg niet uit de groep stappen. Bij niet-verplichte verzekeringen zou verzekeraar juist kunnen
beslissen een potentiële verzekerde te weigeren, als hij het risico te hoog vindt. Sociale functie van
verzekeringen beperkt deze acceptatievrijheid bij bijv. zorgverzekeringen.
Onzekerheidsvereiste
7:925 BW
In het oude artikel werd gesproken van een ‘onzeker voorval’, maar omdat niet bij alle vormen van verzekering
kan worden gesproken van een voorval, is in de nieuwe regeling gekozen voor ‘onzekerheid’. Het
Leerdoelen 6a
1. Waarom schaffen mensen een verzekering aan?
2. Welke problemen bestaan er bij verzekeringen (moreel risico en averechtse selectie)
3. Welke oplossingen bestaan er voor deze problemen?
6b
1. Wat zijn de gevolgen v/h invoeren van een systeem van ‘no -fault verzekeringen’ voor de
primaire, secundaire en tertiaire ongevalskosten?
2. Welke ervaringen zijn er met no-fault opgedaan in de praktijk?
6a
Waarom schaffen mensen een verzekering aan?
Visscher 2006
Mensen lopen allerlei risico’s. via afsluiten verzekeringen krijgt de verzekerde, als het risico zich verwezenlijkt,
geld waarmee hij de negatieve gevolgen kan verkleinen/opheffen. Hiervoor moet hij een premie betalen, als het
risico zich niet verwezenlijkt, is het geld dus voor niets besteedt. Waarom?
Antwoord ligt in idee van risicoaversie
Als iemand schade lijdt waardoor zijn vermogen daalt, kost dit nut. Hij houdt minder vermogen over om zijn
behoeften mee te kunnen bevredigen. Mensen lopen derhalve liever niet het risico om een groot verlies in geld
te lijden. Afkeur van risico -> risicoaversie.
Een risicoavers persoon loopt liever een grotere kans op een kleinere schade, dan een kleinere kans op een
grotere schade, bij een gelijkblijvende verwachte schade (dit is de kans op schade vermenigvuldigd met de
omvang van de schade). Via een verzekering kan dit resultaat worden bereikt. Door betalen premie lijdt
verzekerde een beperkt ‘verlies’. Maar als de verzekerde gebeurtenis intreedt dan, vergoedt de verzekeraar de
schade uit alle premies. De verzekeringsovereenkomst vervangt zodoende onzekerheid voor zekerheid.
Het gedeelte v/d verzekeringspremie dat overeenkomt met het verwachte risico, wordt actuariële premie
genoemd. Verzekerde is bereid deze premie te betalen -> loopt nu immers niet meer het risico dat hij
belangrijke behoeften niet meer kan bevredigen.
Verzekeraar voldoende vermogen om schade te kunnen vergoeden -> wel hiervoor vereist dat verzekeraar
goede inschatting maakt v/d risico’s, om daar premie op te kunnen baseren. 2 problemen op dit gebied: moreel
risico en averechtse selectie.
Voor de meeste individuen is het verwachte nut bij zekerheid groter dan bij onzekerheid. Individuen zullen
daarom vaak activiteiten ontwikkelen om de kosten van onzekerheid te minimaliseren.
Risicopremie = het bedrag dat iemand bereid is om te betalen aan de premie (bovenop de actuariële premie).
De mate waarin iemand risicoavers is heeft invloed op de bereidheid om deze premie te betalen.
In de praktijk kan de premie die een verzekerde betaalt natuurlijk veel hoger zijn dan de verwachte
ongevalskosten.
- De administratieve kosten kunnen zeer hoog zijn;
- Vaak worden er ook nog belastingen op de premie geheven;
- Daarnaast is de veronderstelling van een perfect concurrentiële verzekeringsmarkt in de praktijk
nauwelijks te realiseren. Concurrentiebeperkingen kunnen ook een afwijking tussen de werkelijke
premie en de actuariële premie vergroten.
Welke problemen bestaan er bij verzekeringen?
, Visscher
Moreel risico
Door verzekering maakt het mensen in beginsel niet uit of schade intreedt, omdat deze toch wordt vergoed.
Hierdoor kan men minder voorzichtig worden. -> deze gedragsverandering staat bekend onder moreel risico.
Het moreel risico verhoogt de verwachte schade, want de verzekerde is onzorgvuldig geworden.
Verzekeringspremie moet hierdoor stijgen om de verwachte schade te kunnen dekken. De verzekerde die
moreel risico vertoont, veroorzaakt negatieve gevolgen voor derden. (doordat de prijs vb. omhoog moet).
Moreel risico leidt tot welvaartsverlaging -> mensen maken niet meer de juiste afweging tussen de kosten van
voorzorgsmaatregelen en de schade die ze daarmee kunnen vermijden. Het is wenselijk dat mensen
voorzorgsmaatregel treffen die minder kosten dan ze opleveren aan reductie in verwachte schade, omdat zo de
totale kosten van schadeveroorzakende gebeurtenissen minimaal zijn.
Averechtse selectie
Als verzekeraar voorafgaand a/h aanbieden v/h contract niet kan achterhalen wie de goede risico’s zijn en wie
de slechte, baseert hij de premie op zijn inschatting v/h gemiddelde risico v/d gehele groep. De relatief goede
risico’s betalen dan een te hoge premie en de relatief slechte risico’s een te lage premie. Goede risico’s vinden
dan vb. de verzekering te duur/premie te hoog en beëindigen deze wellicht. Gemiddelde risico v/d resterende
groep stijgt hierdoor en de verzekeraar zal de premie aanpassen aan dit nieuwe gemiddelde. -> verzekering
wordt duurder en wederom zullen de goede risico’s uit de verzekering stappen. Proces gaat door tot alleen
slechte risico’s overblijven.
Er treedt dus een selectie op, waarbij mensen overblijven die de verzekeraar liever niet zou willen verzekeren,
omdat ze te veel schade veroorzaken. Daarom wordt dit verschijnsel averechtse selectie genoemd. Proces kan
zo ver doorgaan, dat het desbetreffende risico onverzekerbaar wordt.
Welke oplossingen bestaan er voor deze problemen?
Visscher
Verschillende manieren waarop het bestreden kan worden volgens Louis Visscher.
- Verzekeraar kan in polis voorschrijven hoe de verzekerde zich moet gedragen om zo moreel risico
tegen te kunnen gaan. Vb. vereiste dat er een fietsslot op een fiets wordt gezet om zo moreel risico
tegen te gaan.
o Aanpassen v/d premie a/h daadwerkelijke gedrag, brengt kosten mee voor de verzekeraar.
Deze transactiekosten zorgen ervoor dat de verzekeraar de premie niet volledig op het gedrag
v/d verzekerde kan baseren, zodat andere remedies nodig zijn.
- Tweede manier om moreel risico tegen te gaan. Een verzekerde een deel v/h risico te laten dragen,
zodat hij er belang bij heeft dat de schade niet intreedt. Dat kan door:
o Eigen risico.
o Door premie te verhogen als de verzekerde gebruik maakt v/d verzekering en juist te verlagen
als hij de verzekering niet gebruikt. Een no claim- of bonus/malusregeling.
- Voorafgaan aan het sluiten v/h contract kan de verzekeraar goede en slechte risico’s onderscheiden,
om zo averechtse selectie tegen te gaan. Het is duur om de benodigde info voor elk individueel geval te
achterhalen, maar verzekeraar heeft wel gegevens over diverse categorieën verzekerden en het
bijbehorende risicoprofiel. Vb. leeftijd, woonplaats, type auto etc.
o Verdere verfijningen binnen een categorie kunnen bijv. weer door de bonus/malusregeling.
o Ex ante: alle verzekerden worden van tevoren gescreend -> te duur.
o Ex post: situatie wordt geobserveerd nadat schade heeft plaatsgevonden.
- Het verplicht stellen v/e verzekering bestrijdt averechtse selectie. De goede risico’s kunnen dan
simpelweg niet uit de groep stappen. Bij niet-verplichte verzekeringen zou verzekeraar juist kunnen
beslissen een potentiële verzekerde te weigeren, als hij het risico te hoog vindt. Sociale functie van
verzekeringen beperkt deze acceptatievrijheid bij bijv. zorgverzekeringen.
Onzekerheidsvereiste
7:925 BW
In het oude artikel werd gesproken van een ‘onzeker voorval’, maar omdat niet bij alle vormen van verzekering
kan worden gesproken van een voorval, is in de nieuwe regeling gekozen voor ‘onzekerheid’. Het
