Hannah Arendt – Over geweld Hoofdstuk 2
Geweld in het politieke domein
Zienswijzen macht/geweld:
Mills: Alle politiek is een strijd om de macht; de uiterste vorm van macht is geweld.
Max Weber: de overheersing van de mens door de mens, gebaseerd op de middelen van
(verondersteld) gelegitimeerd geweld.
Bertrand de Jouvenel: - de oorlog als een activiteit van staten die betrekking op hun essentie heeft.
- Een man zichzelf meer mans voelt als hij zich als leider opwerpt en anderen tot instrumenten
van zijn wil maakt. Iets dat hem onvergelijkbaar genot verschaft.
- Bevelen en gehoorzaamd worden: zonder dat is er geen macht – als het wel aanwezig is, is er
niets anders nodig om macht mogelijk te maken. De essentie die voor het bestaan van macht
absoluut nodig is, is het bevel.
Voltaire: Macht bestaat eruit dat ik anderen zich laat gedragen zoals ik dat wil; macht is aanwezig
telkens wanneer ok de kans heb om mijn eigen wil te laten gelden tegen het verzet van anderen in.
Clausewitz: een daad van geweld om de tegenstander te dwingen om naar onze wensen te handelen
Strausz-Hupé: het woord staat voor de macht van de mens over de mens
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Macht is een instrument van het bestuur en bestuur dankt zijn bestaan het aan het
overheersingsinstinct.
We zullen moeten vaststellen of en in welke mate ‘’macht’’ van ‘’geweld’’ kan worden
onderscheiden, om te bepalen hoe door gelegitimeerde geweldsuitoefening de hoedanigheid van
geweld zelf verandert en ons een totaal ander beeld van menselijke verhoudingen laat zien, want
bevoegd geweld houdt, juist doordat het bevoegd is, op geweld te zijn.
Macht is in de opvatting van Passerin d’Entreves ‘’bevoegd’’ of ‘’geïnstitutionaliseerd’’ geweld. Met
andere woorden, terwijl de hierboven aangehaalde auteurs geweld definiëren als de uiterste vorm
van macht, definieert Passerin d’Entreves macht als een vorm van gematigd geweld.
Volgens John Stuart Mill is de eerste les van de beschaving die van gehoorzaamheid, en hij spreekt
over de twee toestanden van de aandriften. Enerzijds de wens om macht over anderen uit te
oefenen; anderzijds de afkeer om macht over zichzelf uitgeoefend te zien.
Alle politieke instellingen zijn manifestaties en materialisaties van macht; ze verstenen en vergaan
zodra de levende macht van het volk hen niet meer overeind houdt. Dit is wat Madison bedoelde
toen hij zei: ‘’Elke regering berust op de openbare mening’’, een uitspraak die niet alleen voor
democratieën, maar ook voor de verschillende vormen van monarchie geldt.
Een van de meest voor de hand liggende verschillen tussen macht en geweld is dan ook dat macht
altijd aantallen nodig heeft, terwijl geweld het daar tot op zekere hoogte zonder kan stellen, omdat
het op hulpmiddelen steunt.
De uiterste vorm van macht is allen tegen één, de uiterste vorm van geweld is één tegen allen. En dit
laatste is nooit mogelijk zonder instrumenten.
Geweld in het politieke domein
Zienswijzen macht/geweld:
Mills: Alle politiek is een strijd om de macht; de uiterste vorm van macht is geweld.
Max Weber: de overheersing van de mens door de mens, gebaseerd op de middelen van
(verondersteld) gelegitimeerd geweld.
Bertrand de Jouvenel: - de oorlog als een activiteit van staten die betrekking op hun essentie heeft.
- Een man zichzelf meer mans voelt als hij zich als leider opwerpt en anderen tot instrumenten
van zijn wil maakt. Iets dat hem onvergelijkbaar genot verschaft.
- Bevelen en gehoorzaamd worden: zonder dat is er geen macht – als het wel aanwezig is, is er
niets anders nodig om macht mogelijk te maken. De essentie die voor het bestaan van macht
absoluut nodig is, is het bevel.
Voltaire: Macht bestaat eruit dat ik anderen zich laat gedragen zoals ik dat wil; macht is aanwezig
telkens wanneer ok de kans heb om mijn eigen wil te laten gelden tegen het verzet van anderen in.
Clausewitz: een daad van geweld om de tegenstander te dwingen om naar onze wensen te handelen
Strausz-Hupé: het woord staat voor de macht van de mens over de mens
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Macht is een instrument van het bestuur en bestuur dankt zijn bestaan het aan het
overheersingsinstinct.
We zullen moeten vaststellen of en in welke mate ‘’macht’’ van ‘’geweld’’ kan worden
onderscheiden, om te bepalen hoe door gelegitimeerde geweldsuitoefening de hoedanigheid van
geweld zelf verandert en ons een totaal ander beeld van menselijke verhoudingen laat zien, want
bevoegd geweld houdt, juist doordat het bevoegd is, op geweld te zijn.
Macht is in de opvatting van Passerin d’Entreves ‘’bevoegd’’ of ‘’geïnstitutionaliseerd’’ geweld. Met
andere woorden, terwijl de hierboven aangehaalde auteurs geweld definiëren als de uiterste vorm
van macht, definieert Passerin d’Entreves macht als een vorm van gematigd geweld.
Volgens John Stuart Mill is de eerste les van de beschaving die van gehoorzaamheid, en hij spreekt
over de twee toestanden van de aandriften. Enerzijds de wens om macht over anderen uit te
oefenen; anderzijds de afkeer om macht over zichzelf uitgeoefend te zien.
Alle politieke instellingen zijn manifestaties en materialisaties van macht; ze verstenen en vergaan
zodra de levende macht van het volk hen niet meer overeind houdt. Dit is wat Madison bedoelde
toen hij zei: ‘’Elke regering berust op de openbare mening’’, een uitspraak die niet alleen voor
democratieën, maar ook voor de verschillende vormen van monarchie geldt.
Een van de meest voor de hand liggende verschillen tussen macht en geweld is dan ook dat macht
altijd aantallen nodig heeft, terwijl geweld het daar tot op zekere hoogte zonder kan stellen, omdat
het op hulpmiddelen steunt.
De uiterste vorm van macht is allen tegen één, de uiterste vorm van geweld is één tegen allen. En dit
laatste is nooit mogelijk zonder instrumenten.
