Samenvatting SV Reader Geweld tegen Jeugdigen - HRO minor Jeugd - VOORDELIGER IN BUNDEL!

Minor Jeugd: Reader Geweld tegen jeugdigen – Hogeschool Rotterdam
Tekst 1. Trauma en Herstel, De gevolgen van geweld – van mishandeling thuis tot politiek
geweld. (Herman, J.L. [1993]). Hoofdstuk 5. Kindermishandeling (blz. 4 t/m 27)
Inleiding (blz. 4 t/m 6)
 Herhaalde traumatische gebeurtenissen => (ver)vorming van persoonlijkheid: kinderen moeten hun
verwachtingen telkens weer bijstellen a.d.h.v. de werkelijkheid  afweermechanismen: verhulde
symptomen die door ‘gewone’ verbanden die niet kunnen worden gelegd, waar gruwelijkheid achter zit
 (Slachtoffers ) Overlevenden hebben veel symptomen, vaak een gefragmenteerde persoonlijkheid,
ernstige psychische problemen en een uitzonderlijk innerlijke kracht

(Herman) Omgevingsfactoren bij kindermishandeling (blz. 6 t/m 10)
 Totalitaire controle die wordt afgedwongen  overheersing die altijd onvoorspelbaar is (positief/
negatief)  die overheersing maakt de relatie zo complex en moeilijk doorbreekbaar (pathologische
band; ziekelijk/abnormaal)
 Slachtoffers zijn meestal alleen geneigd anderen (uit het gezin) te beschermen
 Geweld = vaak onvoorspelbaar (emoties, regels, etc. die kunnen omslaan)  gevoel van hulpeloosheid 
overlevingsdrang: complete overgave
 Lichaamsfuncties worden soms onderworpen aan de wil van de ander (eten, slapen, etc.)
 Extreme mishandeling: voorspelbaarheid door rituelen (sektes & bepaalde netwerken)
 Kinderen staan niet stil bij regels, alleen bij het houden eraan
 Kinderen passen zich voortdurend aan  voortdurende alertheid op:
- Tekens, gemoedstoestanden & non-verbale communicatie  automatisme
- Extreme aanpassing: dissociatie (weg zijn naar een andere plek/onzichtbaar zijn & de hyperactivering
van je autonome zenuwstelsel negeren/koest houden)
- Pleasen: gehoorzamen – hulpeloosheid & nutteloosheid van verzet + loyaal & volgzaam zijn 
verstoorde werkelijkheid
 Geweld => angst => gehoorzaamheid => isolement, geheimhouding & verraad naar de buitenwereld =>
verlies mogelijke beschermende relaties
- Sociaal isolement: afgedwongen door controle over de (inhoud van) contacten
- Isolement ook naar andere gezinsleden: verantwoordelijke andere volwassenen hadden moeten
beschermen  kan pijnlijker zijn dan het geweld zelf

(Herman) Dubbeldenken (blz. 10 t/m 13)
 Kinderen moeten zich zonder goed/met verkeerde voorbeeld toch gezond leren ontwikkelen in: banden
aangaan, vertrouwd/veilig voelen, een zelfgevoel ontwikkelen, regulatie van lichaamsfuncties, troosten,
initiatief nemen, intimiteit & identiteit
 Overleven: hoop & zinvolheid (psychische aanpassing)  primaire band behouden: ouders in
bescherming  afweermechanismen (geheimhouding voor zichzelf)  weg van de werkelijkheid
- Ontkennen
- Onderdrukken
- Dissociatieve reacties (ook traces) door aanpassing: afhankelijk van de ernst  geen pijn, herinnering
(geheugenverlies), wijziging van tijd/plaats/persoonsbesef & hallucinaties
 kunnen bewust & onbewust komen
 Extreem: vervorming persoonlijkheidsfragmenten (naam, psychische functies & herinneringen)
- Dubbel zelf ( dissociatie ) jezelf de schuld (besmette identiteit) + compensatie: goed gedrag

(Herman) Een dubbel zelf (blz. 13 t/m 18)
 Aanpassing oordeel anderen => fragmentatie & dissociatie
 Niet alle kinderen kunnen dissociëren => zingevingssysteem: jezelf de schuld geven  rechtvaardigt
ouders & geeft hoop/zinvolheid/macht (jezelf erin gewerkt, dus het zelf ook weer kunnen oplossen)
 Schuld wordt vaak bevestigd door ouders



1

,  Het komt voor de mishandelde/misbruikte kinderen verplicht worden betrokken bij misdaden/geweld:
getuige/deelnemer  op den duur schuldgevoelens/verantwoordelijkheidsgevoel ondanks de dwang 
gaan vol afschuw naar zichzelf kijken (ondanks hun slachtofferschap)
 Band met de dader dus kosten wat het kost behouden  kwaad van de dader op zichzelf  besmette,
gestigmatiseerde identiteit = kern (element persoonlijkheidsstructuur)  verdere identiteit daar omheen
 slechte/schuld/ schaamtegevoelens blijven  blijvend in volwassenheid
- Compensatiegedrag zelfbeeld (dubbel zelf): ‘goed’ gedrag  gunstig stemmen  anderen overal in
‘pleasen’  perfectionisme  zelf nooit tevreden (door de diepe beschadigingen)
 Wanneer mishandelde kinderen een positieve identiteit willen, gebeurt dit vaak met zelfopoffering (bijv.
martelarenidentiteit) voor een gevoel van eigenwaarde
 Onmogelijk een samenhangend zelfbeeld (met gematigde deugden & aanvaardbare tekortkomingen) te
ontwikkelen  gedissocieerde alter-persoonlijkheid
 (Poging tot) behoud van vertrouwen in de ouder  sterk geïdealiseerd beeld van de dader  woede naar
de andere volwassenen  sterke verbondenheid met de dader (vaak d.m.v. indoctrinatie)
- Geen ruimte voor de werkelijkheid  ‘geïsoleerde afdeling’ in het hoofd zonder tegenstrijdigheden 
verticale afsplitsing
 Geen innerlijke voorstelling van een veilige, voorspelbare verzorger  geen normale emotionele
zelfregulatie (& autonomie, omdat er geen veilig/betrouwbaar beeld kan worden opgeroepen als dat
nodig is  zo’n beeld kan überhaupt niet worden gevormd)
 Aangewezen op externe bronnen van geruststelling & troost
 Geen veilig gevoel van afhankelijkheid  blijven alsmaar zoeken naar een afhankelijkheidsrelatie
 Chronische kindermishandeling => fragmentatie als centrale rol in de persoonlijkheidsstructuur  geen
integratie mogelijk

(Herman) De aantasting van het lichaam (blz. 18 t/m 22)
 Samengevat: aanpassing aan anderen  dissociatieve afweermechanismen, gefragmenteerde
identiteit & pathologische regulatie van de emoties
 Vervorming bewustzijn, individualisatie & identiteit => relaties, hoop, vergeten van geweld, maar
gevolgen blijven!
- Verstoring regulatie lichaamsprocessen  in de war
- Bemoeilijkte fysieke regulatie (door bezig zijn van de dader)
 Chronische slaap-, eet- en maagdarmstoornissen & andere symptomen
 Dysforie: toestand van verwarring, gejaagdheid, wezenloosheid & volstrekte eenzaamheid
 Verstoring processen  dysforie  doorslaan; gevoel van doorbreking alle banden & volledige overname
(in de steek gelaten): vernietigingspaniek (verlies van bestaan / relaties door dissociatie) 
(pathologische) [copings]mechanismes (met voorafgaand sterke dissociatie) om de pijn te verlichten (&
soms juist te voelen) = zelfvertroosting (die ontstaat bij vernietigingspaniek) door een crisis in het
autonome zenuwstelsel  zelfbehoud (& wegnemen van dysforie: rottige gevoel): bescherming tegen
wat je niet kunt bevatten/veranderen  doorslaan: jezelf komt maakt om te kunnen overleven

(Herman) Het kind als volwassene (blz. 22 t/m 27)
 Herhaling = de zwijgende taal van mishandeling
 Persoonlijkheid die is gevormd in een omgeving van dwang, is niet goed aangepast in de volwassenheid
 Problemen in basisvertouwen, autonomie & initiatief  ook ernstige tekortkomingen in relaties en
onafhankelijkheid; zelfzorg, cognitie, geheugen, identiteit & relatievorming
- Laten lijden door hunkering naar bescherming en zorg + angst voor verlating/uitbuiting  vaak een
patroon: contact met iemand met macht / autoriteit + verzorging bieden  (angst) idealiseren
 Zichzelf niet kunnen beschermen (grenzen stellen/gevaar inschatten), omlaag halen & gehoorzamen
 Soms de neiging vroeger te herbeleven met een goede afloop  mishandeling/misbruik recreëren
 De ander voldoet vaak toch niet aan verwachtingen  woede (door herinneringen aan vroeger)
 Slachtoffers worden vaak opnieuw slachtoffer doordat zij het:
- Letterlijk zelf opzoeken
- Ze het passief ondergaan / als onderdeel of offer voor een relatie zien
 Slachtoffers zijn vrijwel alleen gewelddadig naar zichzelf
2