Sandra Goelema Basisboek Aanpak Schulden 2021
Basisboek aanpak schulden
Inhoudsopgave
Table of Contents
H1 Inleiding op de schuldenproblematiek..............................................................................................3
1.1 Opvang van de problematiek........................................................................................................3
1.2 Bereik van ondersteuning.............................................................................................................4
1.3 Achtergrondkenmerken................................................................................................................4
1.4 Belemmeringen............................................................................................................................4
1.5 Ontwikkeling in de aanpak van schulden......................................................................................4
1.6 Kritiek op de schuldenaanpak.......................................................................................................5
1.7 Verbeteringen dankzij een Brede Schuldenaanpak......................................................................6
H2: Soorten schulden en verbanden......................................................................................................7
2.1 Overlevingsschulden....................................................................................................................7
2.2 Compensatieschulden..................................................................................................................7
2.3 Aanpassingsschulden....................................................................................................................7
2.4 Overbestedingsschulden..............................................................................................................7
2.5 Bureaucratische schulden.............................................................................................................7
2.6 Een mix van typen en oorzaken...................................................................................................8
2.7 Impact van schulden op andere terreinen....................................................................................8
H3: Impact van schulden op gedrag.......................................................................................................9
3.5 De gevolgen van schulden op de lange termijn.........................................................................10
H4 Het incasseren van vorderingen......................................................................................................12
4.1 Fasen in de incasso.....................................................................................................................12
4.2 Betrokken partijen.....................................................................................................................12
4.3 Fase 1: de aanspraak..................................................................................................................13
4.4 Fase 2: de vastlegging.................................................................................................................13
4.5 Fase 3: de executie.....................................................................................................................14
4.6 Betalingsregeling........................................................................................................................14
4.7 Bijkomende kosten....................................................................................................................15
4.7.1 Kosten in fase van aanspraak:..............................................................................................15
4.7.2 Kosten in fase van vastlegging.............................................................................................16
4.7.3 Kosten in de fase van executie.............................................................................................16
4.8 Toezicht op incassobureaus en gerechtsdeurwaarders..............................................................16
H6 Voorzieningen voor mensen met schulden.....................................................................................17
1
,Sandra Goelema Basisboek Aanpak Schulden 2021
6.1 Wegwijs in de voorzieningen......................................................................................................17
6.2 Ondersteuning bij juridische vraagstukken.................................................................................18
6.3 Ondersteuning bij financiële zelfredzaamheid...........................................................................18
6.4 Ondersteuning bij problematische schulden..............................................................................19
6.5 Nieuwe initiatieven.....................................................................................................................20
H8 De praktijk van de gemeentelijke schuldhulpverlening...................................................................20
8.1 Uitvoering van de gemeentelijke schuldhulpverlening...............................................................20
8.2 De klanten van de schuldhulpverlening......................................................................................20
Klantprofielen schuldhulpverlening..............................................................................................21
8.3 Het schuldhulpverleningsproces.................................................................................................21
8.4 Doorlopen van een schuldhulpverleningstraject........................................................................24
8.5 Knelpunten in de schuldhulpverlening.......................................................................................24
H9 Wet schuldsanering natuurlijke personen.......................................................................................25
9.1 Hoofdlijnen van de wettelijke regeling &....................................................................................25
9.2 Totstandkoming Wsnp................................................................................................................25
9.3 Doel van de Wsnp.......................................................................................................................25
9.4 Wettelijke instrumenten uit de Wsnp ter ondersteuning van het minnelijke traject.................26
9.5 Toelating Wsnp...........................................................................................................................27
9.6 In de Wsnp..................................................................................................................................27
9.7 Beëindiging van de Wsnp...........................................................................................................29
2
, Sandra Goelema Basisboek Aanpak Schulden 2021
H1 Inleiding op de schuldenproblematiek
Er is sprake van een schuld als je geld van iemand hebt geleend of als de uiterste betaaldatum op een
verplichting is verstreken.
1.1 Opvang van de problematiek
Bij cijfers over moeilijk rondkomen is het belangrijk je te realiseren dat er een rekenkundige kant en
belevingskant aanzit. De één ervaart een bijstandsuitkering bijvoorbeeld als moeilijk rondkomen en
de ander kost het geen enkele moeite.
Er is volgens Nibud sprake van een lichte betalingsproblematiek als een huishouden binnen twaalf
maanden:
- Een enkele keer de huur / hypotheek meer dan tien dagen te laat heeft betaald.
- Regelmatig een aanmaning ontving
- Regelmatig geen geld meer kon opnemen
- Regelmatig niet genoeg geld op de rekening had voor een automatische incasso
- Een enkele keer voorschot vraagt op het salaris
- Brieven van incassobureaus en deurwaardes ontving
- Regelmatig een creditschuld heeft van meer dan 500 euro
- Regelmatig een betalingsregeling trof
Problematische schulden: zo diep in de schulden zitten dat je de situatie niet meer zelfstandig kunt
oplossen. Geldt wanneer:
- Het bedrag dat je moet afbetalen hoger is dan het bedrag dat je zou overhouden als je door een
gemeente of organisatie geholpen zou worden met een schuldenregeling.
- De schuld heeft een problematiek gevolg (vb. uithuiszetting)
Het CBS (Centraal Bureau voor de Statistiek) leert ons belangrijke zaken over zware
schuldenproblematiek:
- Problematische schulden houden vaak lang aan
- Er zijn grote regionale verschillen percentage schulden in steden doorgaans hoger dan in
landelijke gebieden. De gebieden in Nederland waar relatief veel mensen geregistreerde
problematische schulden hebben, komen in hoge mate overeen met de gebieden in NL waar de
armoede relatief hoog is.
- Maar een klein deel van de huishoudens krijgt hulpverlening.
Het ontbreekt in NL aan een eenduidige registratie van het aantal huishoudens met financiële
problemen.
3
Basisboek aanpak schulden
Inhoudsopgave
Table of Contents
H1 Inleiding op de schuldenproblematiek..............................................................................................3
1.1 Opvang van de problematiek........................................................................................................3
1.2 Bereik van ondersteuning.............................................................................................................4
1.3 Achtergrondkenmerken................................................................................................................4
1.4 Belemmeringen............................................................................................................................4
1.5 Ontwikkeling in de aanpak van schulden......................................................................................4
1.6 Kritiek op de schuldenaanpak.......................................................................................................5
1.7 Verbeteringen dankzij een Brede Schuldenaanpak......................................................................6
H2: Soorten schulden en verbanden......................................................................................................7
2.1 Overlevingsschulden....................................................................................................................7
2.2 Compensatieschulden..................................................................................................................7
2.3 Aanpassingsschulden....................................................................................................................7
2.4 Overbestedingsschulden..............................................................................................................7
2.5 Bureaucratische schulden.............................................................................................................7
2.6 Een mix van typen en oorzaken...................................................................................................8
2.7 Impact van schulden op andere terreinen....................................................................................8
H3: Impact van schulden op gedrag.......................................................................................................9
3.5 De gevolgen van schulden op de lange termijn.........................................................................10
H4 Het incasseren van vorderingen......................................................................................................12
4.1 Fasen in de incasso.....................................................................................................................12
4.2 Betrokken partijen.....................................................................................................................12
4.3 Fase 1: de aanspraak..................................................................................................................13
4.4 Fase 2: de vastlegging.................................................................................................................13
4.5 Fase 3: de executie.....................................................................................................................14
4.6 Betalingsregeling........................................................................................................................14
4.7 Bijkomende kosten....................................................................................................................15
4.7.1 Kosten in fase van aanspraak:..............................................................................................15
4.7.2 Kosten in fase van vastlegging.............................................................................................16
4.7.3 Kosten in de fase van executie.............................................................................................16
4.8 Toezicht op incassobureaus en gerechtsdeurwaarders..............................................................16
H6 Voorzieningen voor mensen met schulden.....................................................................................17
1
,Sandra Goelema Basisboek Aanpak Schulden 2021
6.1 Wegwijs in de voorzieningen......................................................................................................17
6.2 Ondersteuning bij juridische vraagstukken.................................................................................18
6.3 Ondersteuning bij financiële zelfredzaamheid...........................................................................18
6.4 Ondersteuning bij problematische schulden..............................................................................19
6.5 Nieuwe initiatieven.....................................................................................................................20
H8 De praktijk van de gemeentelijke schuldhulpverlening...................................................................20
8.1 Uitvoering van de gemeentelijke schuldhulpverlening...............................................................20
8.2 De klanten van de schuldhulpverlening......................................................................................20
Klantprofielen schuldhulpverlening..............................................................................................21
8.3 Het schuldhulpverleningsproces.................................................................................................21
8.4 Doorlopen van een schuldhulpverleningstraject........................................................................24
8.5 Knelpunten in de schuldhulpverlening.......................................................................................24
H9 Wet schuldsanering natuurlijke personen.......................................................................................25
9.1 Hoofdlijnen van de wettelijke regeling &....................................................................................25
9.2 Totstandkoming Wsnp................................................................................................................25
9.3 Doel van de Wsnp.......................................................................................................................25
9.4 Wettelijke instrumenten uit de Wsnp ter ondersteuning van het minnelijke traject.................26
9.5 Toelating Wsnp...........................................................................................................................27
9.6 In de Wsnp..................................................................................................................................27
9.7 Beëindiging van de Wsnp...........................................................................................................29
2
, Sandra Goelema Basisboek Aanpak Schulden 2021
H1 Inleiding op de schuldenproblematiek
Er is sprake van een schuld als je geld van iemand hebt geleend of als de uiterste betaaldatum op een
verplichting is verstreken.
1.1 Opvang van de problematiek
Bij cijfers over moeilijk rondkomen is het belangrijk je te realiseren dat er een rekenkundige kant en
belevingskant aanzit. De één ervaart een bijstandsuitkering bijvoorbeeld als moeilijk rondkomen en
de ander kost het geen enkele moeite.
Er is volgens Nibud sprake van een lichte betalingsproblematiek als een huishouden binnen twaalf
maanden:
- Een enkele keer de huur / hypotheek meer dan tien dagen te laat heeft betaald.
- Regelmatig een aanmaning ontving
- Regelmatig geen geld meer kon opnemen
- Regelmatig niet genoeg geld op de rekening had voor een automatische incasso
- Een enkele keer voorschot vraagt op het salaris
- Brieven van incassobureaus en deurwaardes ontving
- Regelmatig een creditschuld heeft van meer dan 500 euro
- Regelmatig een betalingsregeling trof
Problematische schulden: zo diep in de schulden zitten dat je de situatie niet meer zelfstandig kunt
oplossen. Geldt wanneer:
- Het bedrag dat je moet afbetalen hoger is dan het bedrag dat je zou overhouden als je door een
gemeente of organisatie geholpen zou worden met een schuldenregeling.
- De schuld heeft een problematiek gevolg (vb. uithuiszetting)
Het CBS (Centraal Bureau voor de Statistiek) leert ons belangrijke zaken over zware
schuldenproblematiek:
- Problematische schulden houden vaak lang aan
- Er zijn grote regionale verschillen percentage schulden in steden doorgaans hoger dan in
landelijke gebieden. De gebieden in Nederland waar relatief veel mensen geregistreerde
problematische schulden hebben, komen in hoge mate overeen met de gebieden in NL waar de
armoede relatief hoog is.
- Maar een klein deel van de huishoudens krijgt hulpverlening.
Het ontbreekt in NL aan een eenduidige registratie van het aantal huishoudens met financiële
problemen.
3
