2023-2024
Deontologie
SAMENVATTING
SARAH VERHAEGEN
, Deontologie
Inhoudsopgave
1. Inleiding..............................................................................................................................................8
Afdeling 1. Deontologie en tuchtrecht................................................................................................8
1. Definitie......................................................................................................................................8
2. Kritiek op deze definitie..............................................................................................................8
Afdeling 2. Het onderscheid tussen deontologie en moraal...............................................................9
Afdeling 3. Het onderscheid tussen tuchtrecht en strafrecht.............................................................9
1. Onderscheid................................................................................................................................9
2. De autonomie van de tuchtvordering.......................................................................................10
Afdeling 4. Het onderscheid tussen tuchtrecht en burgerrechtelijke aansprakelijkheid...................14
1. Onderscheid..............................................................................................................................14
2. Autonomie van de tuchtvordering............................................................................................14
2. De Magistraat...................................................................................................................................14
Afdeling 1 Deontologische waarden.................................................................................................14
1. Onafhankelijkheid.....................................................................................................................14
2. Onpartijdigheid.........................................................................................................................15
3. Integriteit..................................................................................................................................25
4. Terughoudendheid en discretie................................................................................................25
5. Ijver...........................................................................................................................................28
6. Respect en luisterbereidheid....................................................................................................29
7. Gelijke behandeling..................................................................................................................29
8. Bekwaamheid...........................................................................................................................29
Afdeling 2 Tucht................................................................................................................................29
Afdeling 3 Aansprakelijkheid.............................................................................................................32
1. Strafrechtelijke aansprakelijkheid.............................................................................................32
2. Burgerrechtelijke aansprakelijkheid..........................................................................................32
3. De notaris.........................................................................................................................................34
Afdeling 1. Verschillende functies van de notaris.............................................................................34
1. Notaris - openbare ambtenaar.................................................................................................34
2. Notaris – juridisch zakenman en estate-planner.......................................................................35
3. Notaris- raadsman....................................................................................................................35
4. Notaris – vertrouwensman.......................................................................................................36
5. Notaris – bemiddelaar..............................................................................................................36
1
, 6. Notaris – schepper van recht....................................................................................................36
Afdeling 2. De notaris.......................................................................................................................36
1. Benoeming tot kandidaat-notaris en notaris............................................................................36
2. Vennootschappen van notarissen.............................................................................................37
3. Onverenigbaarheden................................................................................................................38
4. Verboden (neven)activiteiten...................................................................................................39
Afdeling 3. De notariële beroepsorganisatie.....................................................................................39
Afdeling 4. Deontologische code......................................................................................................40
1. Onpartijdigheid en onafhankelijkheid.......................................................................................40
2. Informatie- en raadgevingsplicht..............................................................................................40
3. Beroepsgeheim, mededelingsverbod en discretieplicht...........................................................40
4. Ereloon.....................................................................................................................................43
5. Publiciteit..................................................................................................................................43
6. Varia..........................................................................................................................................44
Afdeling 5. Tuchtrecht.......................................................................................................................44
1. Tuchtonderzoek........................................................................................................................44
2. Auditoraat NK notarissen..........................................................................................................44
3. Nederlandstalige en Franstalige tuchtkamer............................................................................44
4. Procedurele waarborgen..........................................................................................................45
5. Rechtsmiddelen........................................................................................................................45
6. Ombudsdienst voor het notariaat.............................................................................................45
Afdeling 6. Notariële aansprakelijkheid............................................................................................45
1. Strafrechtelijke aansprakelijkheid.............................................................................................45
2. Burgerrechtelijke aansprakelijkheid..........................................................................................46
3. De advocaat......................................................................................................................................47
Afdeling 1 De advocaat.....................................................................................................................47
1. De toegang tot het beroep........................................................................................................47
2. Samenwerkingsverbanden en vennootschappen van advocaten.............................................52
Afdeling 2 De organisatie van de advocatuur....................................................................................56
Afdeling 3. Plichtenleer.....................................................................................................................57
1. Onafhankelijkheid.....................................................................................................................57
2. Rechtschapenheid, kiesheid en waardigheid............................................................................63
3. Begroting van kosten en erelonen............................................................................................66
4. Het beroepsgeheim van de advocaat........................................................................................68
4.1. Grondslag..............................................................................................................................68
4.2. Gelaagde bescherming - strafrechtelijk (art. 458 Sw.)............................................................69
2
, Uitzonderingen op 458 Sw............................................................................................................70
A. Getuigenis in rechte of voor parlementaire onderzoekscommissie..........................................70
B. Wettelijke spreekplicht of spreekrecht.....................................................................................70
C. Toestemming geheimgerechtigde?...........................................................................................70
D. Gedeeld beroepsgeheim..........................................................................................................71
E. Noodtoestand...........................................................................................................................72
F. Recht van verdediging van de advocaat: de advocaat in proces................................................74
G. Beroepsmisdrijf sluit beroepsgeheim uit..................................................................................75
H. Art. 28quinquies, §4 en art. 57, §4 Sv.......................................................................................75
4.3. Gelaagde bescherming – Deontologisch................................................................................75
4.4. Gelaagde bescherming - Contractueel...................................................................................76
4.5. Leerstuk van het ongeoorloofd bewijs...................................................................................76
5. Briefwisseling tussen advocaten...............................................................................................77
6. Beslag onder derden bij een advocaat......................................................................................78
7. Huiszoeking bij een advocaat....................................................................................................78
Afdeling 4. Tuchtrecht van de advocaat............................................................................................78
Afdeling 5. Aansprakelijkheid van de advocaat.................................................................................79
1. Strafrechtelijke aansprakelijkheid.............................................................................................79
2. Aansprakelijkheid t.a.v. cliënt....................................................................................................80
II.1. Kwalificatie van de juridische verhouding..............................................................................80
II.2. Foutcriterium.........................................................................................................................80
II.3. Tegenstelbaarheid fout advocaat-lasthebber aan de cliënt...................................................80
II.4. Gronden van aansprakelijkheidsvordering en exoneratie......................................................80
II.5. Ontkentenis van proceshandeling..........................................................................................81
II.6. Aansprakelijkheid stagemeester............................................................................................81
II.7. Aansprakelijkheid stagiair/medewerker.................................................................................81
II.8. Aansprakelijkheid van de niet-geprovisioneerde advocaat....................................................82
3. Aansprakelijkheid ten aanzien van derden...............................................................................82
4. Verjaring...................................................................................................................................82
5. De gerechtsdeurwaarder..................................................................................................................82
1. Taken van de gerechtsdeurwaarder..............................................................................................82
2. De gerechtsdeurwaarder..............................................................................................................84
A. Toegang tot het ambt...............................................................................................................84
B. Onverenigbaarheden................................................................................................................84
C. Samenwerkingsverbanden & vennootschappen......................................................................84
3. Beroepsorganisatie.......................................................................................................................85
3
, 4. Deontologie..................................................................................................................................85
A. Onafhankelijkheid en onpartijdigheid......................................................................................85
B. Onbaatzuchtigheid....................................................................................................................86
C. Beroepsgeheim en discretieplicht.............................................................................................86
D. Ereloon.....................................................................................................................................87
E. Reclame en media.....................................................................................................................87
F. Andere kernwaarden.................................................................................................................87
5. Tuchtrecht.....................................................................................................................................87
A. Auditoraat Nationale Kamer Gerechtsdeurwaarders................................................................88
B. Tuchtonderzoek........................................................................................................................88
C. Nederlandstalige en Franstalige tuchtkamer............................................................................88
D. Procedurele waarborgen..........................................................................................................89
E. Rechtsmiddelen........................................................................................................................89
6. Aansprakelijkheid..........................................................................................................................89
A. Strafrechtelijk...........................................................................................................................89
B. Burgerrechtelijk........................................................................................................................89
6. De Gerechtsdeskundige....................................................................................................................90
1. Taken van de gerechtsdeskundige................................................................................................90
A. Technisch raadgever.................................................................................................................90
B. Eenzijdig deskundigenonderzoek..............................................................................................90
C. Minnelijk deskundigenonderzoek.............................................................................................90
D. Gerechtelijk deskundigenonderzoek........................................................................................91
2. De (gerechts)deskundige..............................................................................................................92
3. Beroepsorganisatie van de gerechtsdeskundige...........................................................................92
Nationaal register.........................................................................................................................93
Beroepsbekwaamheid..................................................................................................................93
Beschikbare informatie in het register..........................................................................................94
Identificatienummer en legitimatiekaart......................................................................................94
4. Deontologie..................................................................................................................................94
A. Onafhankelijkheid.....................................................................................................................94
B. Discretieplicht, geen beroepsgeheim........................................................................................95
C. Bepaling van het ereloon..........................................................................................................96
D. Diligentie..................................................................................................................................97
E. Permanente vorming (art. 13 DC).............................................................................................97
F. Verzekering (art. 14 DC).............................................................................................................98
5. Tuchtrecht.....................................................................................................................................98
4
, 6. Aansprakelijkheid..........................................................................................................................98
A. Strafrechtelijke aansprakelijkheid.............................................................................................98
B. Burgerrechtelijke aansprakelijkheid..........................................................................................99
7. De bemiddelaar..............................................................................................................................100
Bemiddeling - begrip...................................................................................................................100
Buitengerechtelijke bemiddeling................................................................................................100
Gerechtelijke bemiddeling..........................................................................................................100
1. Wie is bemiddelaar.....................................................................................................................100
2. Federale bemiddelingscommissie...............................................................................................101
3. Deontologie................................................................................................................................102
Conflictregel................................................................................................................................102
A. Partijautonomie......................................................................................................................103
B. Onafhankelijkheid, onpartijdigheid en neutraliteit.................................................................103
C. Diligentieplicht........................................................................................................................103
D. Voorafgaandelijke informatieplicht.........................................................................................103
E. Transparantie m.b.t. het ereloon............................................................................................104
F. Evenwichtig verloop................................................................................................................104
G. Beëindiging.............................................................................................................................104
H. Vertrouwelijkheid en beroepsgeheim....................................................................................105
I. Permanente vorming...............................................................................................................105
J. Publiciteit.................................................................................................................................105
4. Tuchtrecht...................................................................................................................................105
5. Aansprakelijkheid........................................................................................................................106
A. Strafrechtelijke aansprakelijkheid...........................................................................................106
B. Burgerrechtelijke aansprakelijkheid........................................................................................107
8. De arbiter........................................................................................................................................107
1. Wie kan optreden als arbiter?....................................................................................................107
2. Beroepsorganisatie.....................................................................................................................108
3. Deontologie................................................................................................................................108
A. Onafhankelijkheid en onpartijdigheid....................................................................................108
B. Deskundigheid........................................................................................................................108
C. Diligentie.................................................................................................................................109
D. Beroepsgeheim.......................................................................................................................109
E. Ereloon en kosten...................................................................................................................109
4. Tuchtrecht...................................................................................................................................110
5. Aansprakelijkheid........................................................................................................................110
5
, 9. De bedrijfsjurist..............................................................................................................................110
1. Wie is bedrijfsjurist.....................................................................................................................111
2. Beroepsorganisatie van de bedrijfsjuristen.................................................................................111
3. Deontologie................................................................................................................................111
A. Onafhankelijk, maar partijdig.................................................................................................112
B. Eer en waardigheid beroep.....................................................................................................112
C. Gebruik titel............................................................................................................................112
D. Beroepsgeheim.......................................................................................................................112
4. Tuchtrecht...................................................................................................................................115
5. Aansprakelijkheid........................................................................................................................116
A. Strafrechtelijk.........................................................................................................................116
B. Burgerrechtelijk......................................................................................................................116
10. De account en belastingconsulent................................................................................................116
1. De accountant en de belastingadviseur......................................................................................117
A. Wie is gecertificeerd accountant of gecertificeerd belastingadviseur....................................117
B. Taken en functies....................................................................................................................117
C. Uitoefening beroep in vennootschapsverband.......................................................................118
2. Beroepsorganisatie.....................................................................................................................120
3. Deontologie................................................................................................................................120
A. Onafhankelijkheid...................................................................................................................120
B. Waardigheid, rechtschapenheid en kiesheid..........................................................................121
C. Beroepsdiscretieplicht en beroepsgeheim..............................................................................121
D. Ereloon...................................................................................................................................121
E. Publiciteit(sverbod).................................................................................................................121
F. Retentierecht...........................................................................................................................122
G. Permanente vorming..............................................................................................................122
4. Tuchtrecht...................................................................................................................................122
5. Aansprakelijkheid........................................................................................................................123
A. Strafrechtelijk.........................................................................................................................123
B. Burgerrechtelijk......................................................................................................................123
11. Wettelijke regelingen gemeenschappelijk aan vrije beroepen......................................................123
1. Boek III WER, titel 3: algemene verplichtingen van de ondernemingen.....................................124
A. Toepassingsgebied..................................................................................................................124
B. Informatieverplichtingen........................................................................................................124
B.1. Altijd te verstrekken gegevens.............................................................................................125
B.2. Gegevens enkel te verstrekken op vraag van de cliënt........................................................125
6
, B.3. Tijdstip waarop bovenstaande informatie verstrekt moet worden......................................126
B.4. Informatie met betrekking tot geschillenbeslechting consumenten....................................126
C. Eisen die niet aan de afnemer mogen worden gesteld...........................................................126
D. Waarschuwingsprocedure en stakingsprocedure...................................................................126
E. Sancties...................................................................................................................................127
2. Boek VI WER Marktpraktijken en consumentenbescherming.....................................................127
Vooraf aan het WER....................................................................................................................127
A. Toepassingsgebied..................................................................................................................127
B. Misleidende en vergelijkende reclame...................................................................................128
C. Onrechtmatige bedingen........................................................................................................128
D. Op afstand gesloten overeenkomsten....................................................................................129
E. Algemeen verbod oneerlijke praktijken..................................................................................130
F. Verhouding met tuchtoverheid...............................................................................................130
G. Sancties..................................................................................................................................131
3. Antiwiswaswet (AWW)...............................................................................................................131
Inleiding......................................................................................................................................131
A. Toepassingsgebied ratione personae......................................................................................131
B. Ratione materiae....................................................................................................................132
C. Verplichtingen.........................................................................................................................133
C.1. Waakzaamheid ten aanzien van de cliënten en de verrichtingen........................................133
> Verplichtingen tot identificatie en identiteitsverificatie...........................................................133
Verplichting tot identificatie van de kenmerken van de cliënt en van het doel en de aard van de
zakelijke relatie of van de occasionele verrichting......................................................................134
Verplichting tot doorlopende waakzaamheid.............................................................................135
C.2. Meldplicht............................................................................................................................135
C.3. De plicht bijkomende informatie te verschaffen..................................................................137
C.4. Plicht tot geheimhouding ten aanzien van de cliënt............................................................137
C.5. Plicht tot het bewaren van gegevens...................................................................................137
D. Tuchtrechtelijke sancties........................................................................................................138
E. Immuniteit bij schending beroepsgeheim...............................................................................138
F. Verhouding preventieve witwaswet met het strafrecht..........................................................138
7
, 1. Inleiding
Afdeling 1. Deontologie en tuchtrecht
1. Definitie
“Het geheel van gedragsregels, zowel geschreven als ongeschreven, die de professionele
verplichtingen uitmaken die rusten op diegenen die behoren tot een bepaalde beroepsgroep en die
zowel betrekking hebben op hun interne verhoudingen als op hun verhouding met derden, in het licht
van de finaliteit van het betrokken beroep” (klassieke omschrijving)
2. Kritiek op deze definitie
DEONTOLOGIE = de geschreven of ongeschreven regelen die erover waken dat de jurist zijn functie op
een maatschappelijk verantwoorde wijze vervult en die hoofdzakelijk betrekking hebben op de
verhouding tussen de jurist en de rechtszoekende, rekening houdende met het algemeen belang (cfr.
“professional responsibility”). Deze regelen vindt men terug in verschillende rechtstakken.
“Het moet omdat het hoort”
DISCIPLINAIRE REGELEN= regelen die ertoe strekken de interne cohesie of het aanzien van het beroep
naar buiten toe te handhaven
“Het moet omdat het moet”
TUCHTRECHT = instrumentarium ter handhaving van de deontologische en disciplinaire regelen
tuchtmaatregel Ordemaatregel
Motief straffen (personeels)lid goede werking van de dienst,
geen schuldvraag
schadeverwekkend effect boeten voor schuldig gedrag last in het belang van de goede
werking v/d dienst
Legaliteitsbeginsel nulla poena sine lege geldt niet
GEDRAGSCODE = codificatie van de deontologische (en disciplinaire) regelen
8
, Afdeling 2. Het onderscheid tussen deontologie en moraal
Bv. eer en waardigheid invullen adhv. eigen ethische
waarden
Afdeling 3. Het onderscheid tussen tuchtrecht en strafrecht
1. Onderscheid
Tuchtrecht Strafrecht
a) Groepsrecht a) Geldt voor eenieder
b) Soms belang van de groep en soms het b) Algemeen belang
algemeen belang
c) Besloten kring; berechting door peers (zie c) Openbaar ministerie en de
EHRM Le Compte vs HvJ Wilson) strafgerechten
d) Beperkte gelding legaliteitsbeginsel: nulla d) Legaliteitsbeginsel krijgt volle uitwerking:
poena sine lege nulla poena + nullum crimen sine lege
e) art. 6 EVRM geldt slechts in de mate het e) belang art. 6 EVRM
geschil voor de tuchtrechter private belangen
betreft (zie EHRM 23 juni 1981)
f) maximaal moreel besef f) minimaal moreel besef
EHRM 23 juni 1981, Le Compte, Van Leuven en De Meyere t België
toepassing art. 6-1 EVRM?
“betwisting” van “burgerlijke rechten en verplichtingen”, i.c. het recht zijn beroep uit te
oefenen
schending?
samenstelling tuchtcollege is geen probleem
wel probleem: geen openbaarheid van de terechtzitting
Quid toepassing art. 6-2 en 6-3 EVRM?
vormt een tuchtrechtelijke vervolging een “strafvervolging” / “criminal charge” in de zin van
art. 6 EVRM? Engel-critria
o indeling wetgeving betrokken staat
9
Deontologie
SAMENVATTING
SARAH VERHAEGEN
, Deontologie
Inhoudsopgave
1. Inleiding..............................................................................................................................................8
Afdeling 1. Deontologie en tuchtrecht................................................................................................8
1. Definitie......................................................................................................................................8
2. Kritiek op deze definitie..............................................................................................................8
Afdeling 2. Het onderscheid tussen deontologie en moraal...............................................................9
Afdeling 3. Het onderscheid tussen tuchtrecht en strafrecht.............................................................9
1. Onderscheid................................................................................................................................9
2. De autonomie van de tuchtvordering.......................................................................................10
Afdeling 4. Het onderscheid tussen tuchtrecht en burgerrechtelijke aansprakelijkheid...................14
1. Onderscheid..............................................................................................................................14
2. Autonomie van de tuchtvordering............................................................................................14
2. De Magistraat...................................................................................................................................14
Afdeling 1 Deontologische waarden.................................................................................................14
1. Onafhankelijkheid.....................................................................................................................14
2. Onpartijdigheid.........................................................................................................................15
3. Integriteit..................................................................................................................................25
4. Terughoudendheid en discretie................................................................................................25
5. Ijver...........................................................................................................................................28
6. Respect en luisterbereidheid....................................................................................................29
7. Gelijke behandeling..................................................................................................................29
8. Bekwaamheid...........................................................................................................................29
Afdeling 2 Tucht................................................................................................................................29
Afdeling 3 Aansprakelijkheid.............................................................................................................32
1. Strafrechtelijke aansprakelijkheid.............................................................................................32
2. Burgerrechtelijke aansprakelijkheid..........................................................................................32
3. De notaris.........................................................................................................................................34
Afdeling 1. Verschillende functies van de notaris.............................................................................34
1. Notaris - openbare ambtenaar.................................................................................................34
2. Notaris – juridisch zakenman en estate-planner.......................................................................35
3. Notaris- raadsman....................................................................................................................35
4. Notaris – vertrouwensman.......................................................................................................36
5. Notaris – bemiddelaar..............................................................................................................36
1
, 6. Notaris – schepper van recht....................................................................................................36
Afdeling 2. De notaris.......................................................................................................................36
1. Benoeming tot kandidaat-notaris en notaris............................................................................36
2. Vennootschappen van notarissen.............................................................................................37
3. Onverenigbaarheden................................................................................................................38
4. Verboden (neven)activiteiten...................................................................................................39
Afdeling 3. De notariële beroepsorganisatie.....................................................................................39
Afdeling 4. Deontologische code......................................................................................................40
1. Onpartijdigheid en onafhankelijkheid.......................................................................................40
2. Informatie- en raadgevingsplicht..............................................................................................40
3. Beroepsgeheim, mededelingsverbod en discretieplicht...........................................................40
4. Ereloon.....................................................................................................................................43
5. Publiciteit..................................................................................................................................43
6. Varia..........................................................................................................................................44
Afdeling 5. Tuchtrecht.......................................................................................................................44
1. Tuchtonderzoek........................................................................................................................44
2. Auditoraat NK notarissen..........................................................................................................44
3. Nederlandstalige en Franstalige tuchtkamer............................................................................44
4. Procedurele waarborgen..........................................................................................................45
5. Rechtsmiddelen........................................................................................................................45
6. Ombudsdienst voor het notariaat.............................................................................................45
Afdeling 6. Notariële aansprakelijkheid............................................................................................45
1. Strafrechtelijke aansprakelijkheid.............................................................................................45
2. Burgerrechtelijke aansprakelijkheid..........................................................................................46
3. De advocaat......................................................................................................................................47
Afdeling 1 De advocaat.....................................................................................................................47
1. De toegang tot het beroep........................................................................................................47
2. Samenwerkingsverbanden en vennootschappen van advocaten.............................................52
Afdeling 2 De organisatie van de advocatuur....................................................................................56
Afdeling 3. Plichtenleer.....................................................................................................................57
1. Onafhankelijkheid.....................................................................................................................57
2. Rechtschapenheid, kiesheid en waardigheid............................................................................63
3. Begroting van kosten en erelonen............................................................................................66
4. Het beroepsgeheim van de advocaat........................................................................................68
4.1. Grondslag..............................................................................................................................68
4.2. Gelaagde bescherming - strafrechtelijk (art. 458 Sw.)............................................................69
2
, Uitzonderingen op 458 Sw............................................................................................................70
A. Getuigenis in rechte of voor parlementaire onderzoekscommissie..........................................70
B. Wettelijke spreekplicht of spreekrecht.....................................................................................70
C. Toestemming geheimgerechtigde?...........................................................................................70
D. Gedeeld beroepsgeheim..........................................................................................................71
E. Noodtoestand...........................................................................................................................72
F. Recht van verdediging van de advocaat: de advocaat in proces................................................74
G. Beroepsmisdrijf sluit beroepsgeheim uit..................................................................................75
H. Art. 28quinquies, §4 en art. 57, §4 Sv.......................................................................................75
4.3. Gelaagde bescherming – Deontologisch................................................................................75
4.4. Gelaagde bescherming - Contractueel...................................................................................76
4.5. Leerstuk van het ongeoorloofd bewijs...................................................................................76
5. Briefwisseling tussen advocaten...............................................................................................77
6. Beslag onder derden bij een advocaat......................................................................................78
7. Huiszoeking bij een advocaat....................................................................................................78
Afdeling 4. Tuchtrecht van de advocaat............................................................................................78
Afdeling 5. Aansprakelijkheid van de advocaat.................................................................................79
1. Strafrechtelijke aansprakelijkheid.............................................................................................79
2. Aansprakelijkheid t.a.v. cliënt....................................................................................................80
II.1. Kwalificatie van de juridische verhouding..............................................................................80
II.2. Foutcriterium.........................................................................................................................80
II.3. Tegenstelbaarheid fout advocaat-lasthebber aan de cliënt...................................................80
II.4. Gronden van aansprakelijkheidsvordering en exoneratie......................................................80
II.5. Ontkentenis van proceshandeling..........................................................................................81
II.6. Aansprakelijkheid stagemeester............................................................................................81
II.7. Aansprakelijkheid stagiair/medewerker.................................................................................81
II.8. Aansprakelijkheid van de niet-geprovisioneerde advocaat....................................................82
3. Aansprakelijkheid ten aanzien van derden...............................................................................82
4. Verjaring...................................................................................................................................82
5. De gerechtsdeurwaarder..................................................................................................................82
1. Taken van de gerechtsdeurwaarder..............................................................................................82
2. De gerechtsdeurwaarder..............................................................................................................84
A. Toegang tot het ambt...............................................................................................................84
B. Onverenigbaarheden................................................................................................................84
C. Samenwerkingsverbanden & vennootschappen......................................................................84
3. Beroepsorganisatie.......................................................................................................................85
3
, 4. Deontologie..................................................................................................................................85
A. Onafhankelijkheid en onpartijdigheid......................................................................................85
B. Onbaatzuchtigheid....................................................................................................................86
C. Beroepsgeheim en discretieplicht.............................................................................................86
D. Ereloon.....................................................................................................................................87
E. Reclame en media.....................................................................................................................87
F. Andere kernwaarden.................................................................................................................87
5. Tuchtrecht.....................................................................................................................................87
A. Auditoraat Nationale Kamer Gerechtsdeurwaarders................................................................88
B. Tuchtonderzoek........................................................................................................................88
C. Nederlandstalige en Franstalige tuchtkamer............................................................................88
D. Procedurele waarborgen..........................................................................................................89
E. Rechtsmiddelen........................................................................................................................89
6. Aansprakelijkheid..........................................................................................................................89
A. Strafrechtelijk...........................................................................................................................89
B. Burgerrechtelijk........................................................................................................................89
6. De Gerechtsdeskundige....................................................................................................................90
1. Taken van de gerechtsdeskundige................................................................................................90
A. Technisch raadgever.................................................................................................................90
B. Eenzijdig deskundigenonderzoek..............................................................................................90
C. Minnelijk deskundigenonderzoek.............................................................................................90
D. Gerechtelijk deskundigenonderzoek........................................................................................91
2. De (gerechts)deskundige..............................................................................................................92
3. Beroepsorganisatie van de gerechtsdeskundige...........................................................................92
Nationaal register.........................................................................................................................93
Beroepsbekwaamheid..................................................................................................................93
Beschikbare informatie in het register..........................................................................................94
Identificatienummer en legitimatiekaart......................................................................................94
4. Deontologie..................................................................................................................................94
A. Onafhankelijkheid.....................................................................................................................94
B. Discretieplicht, geen beroepsgeheim........................................................................................95
C. Bepaling van het ereloon..........................................................................................................96
D. Diligentie..................................................................................................................................97
E. Permanente vorming (art. 13 DC).............................................................................................97
F. Verzekering (art. 14 DC).............................................................................................................98
5. Tuchtrecht.....................................................................................................................................98
4
, 6. Aansprakelijkheid..........................................................................................................................98
A. Strafrechtelijke aansprakelijkheid.............................................................................................98
B. Burgerrechtelijke aansprakelijkheid..........................................................................................99
7. De bemiddelaar..............................................................................................................................100
Bemiddeling - begrip...................................................................................................................100
Buitengerechtelijke bemiddeling................................................................................................100
Gerechtelijke bemiddeling..........................................................................................................100
1. Wie is bemiddelaar.....................................................................................................................100
2. Federale bemiddelingscommissie...............................................................................................101
3. Deontologie................................................................................................................................102
Conflictregel................................................................................................................................102
A. Partijautonomie......................................................................................................................103
B. Onafhankelijkheid, onpartijdigheid en neutraliteit.................................................................103
C. Diligentieplicht........................................................................................................................103
D. Voorafgaandelijke informatieplicht.........................................................................................103
E. Transparantie m.b.t. het ereloon............................................................................................104
F. Evenwichtig verloop................................................................................................................104
G. Beëindiging.............................................................................................................................104
H. Vertrouwelijkheid en beroepsgeheim....................................................................................105
I. Permanente vorming...............................................................................................................105
J. Publiciteit.................................................................................................................................105
4. Tuchtrecht...................................................................................................................................105
5. Aansprakelijkheid........................................................................................................................106
A. Strafrechtelijke aansprakelijkheid...........................................................................................106
B. Burgerrechtelijke aansprakelijkheid........................................................................................107
8. De arbiter........................................................................................................................................107
1. Wie kan optreden als arbiter?....................................................................................................107
2. Beroepsorganisatie.....................................................................................................................108
3. Deontologie................................................................................................................................108
A. Onafhankelijkheid en onpartijdigheid....................................................................................108
B. Deskundigheid........................................................................................................................108
C. Diligentie.................................................................................................................................109
D. Beroepsgeheim.......................................................................................................................109
E. Ereloon en kosten...................................................................................................................109
4. Tuchtrecht...................................................................................................................................110
5. Aansprakelijkheid........................................................................................................................110
5
, 9. De bedrijfsjurist..............................................................................................................................110
1. Wie is bedrijfsjurist.....................................................................................................................111
2. Beroepsorganisatie van de bedrijfsjuristen.................................................................................111
3. Deontologie................................................................................................................................111
A. Onafhankelijk, maar partijdig.................................................................................................112
B. Eer en waardigheid beroep.....................................................................................................112
C. Gebruik titel............................................................................................................................112
D. Beroepsgeheim.......................................................................................................................112
4. Tuchtrecht...................................................................................................................................115
5. Aansprakelijkheid........................................................................................................................116
A. Strafrechtelijk.........................................................................................................................116
B. Burgerrechtelijk......................................................................................................................116
10. De account en belastingconsulent................................................................................................116
1. De accountant en de belastingadviseur......................................................................................117
A. Wie is gecertificeerd accountant of gecertificeerd belastingadviseur....................................117
B. Taken en functies....................................................................................................................117
C. Uitoefening beroep in vennootschapsverband.......................................................................118
2. Beroepsorganisatie.....................................................................................................................120
3. Deontologie................................................................................................................................120
A. Onafhankelijkheid...................................................................................................................120
B. Waardigheid, rechtschapenheid en kiesheid..........................................................................121
C. Beroepsdiscretieplicht en beroepsgeheim..............................................................................121
D. Ereloon...................................................................................................................................121
E. Publiciteit(sverbod).................................................................................................................121
F. Retentierecht...........................................................................................................................122
G. Permanente vorming..............................................................................................................122
4. Tuchtrecht...................................................................................................................................122
5. Aansprakelijkheid........................................................................................................................123
A. Strafrechtelijk.........................................................................................................................123
B. Burgerrechtelijk......................................................................................................................123
11. Wettelijke regelingen gemeenschappelijk aan vrije beroepen......................................................123
1. Boek III WER, titel 3: algemene verplichtingen van de ondernemingen.....................................124
A. Toepassingsgebied..................................................................................................................124
B. Informatieverplichtingen........................................................................................................124
B.1. Altijd te verstrekken gegevens.............................................................................................125
B.2. Gegevens enkel te verstrekken op vraag van de cliënt........................................................125
6
, B.3. Tijdstip waarop bovenstaande informatie verstrekt moet worden......................................126
B.4. Informatie met betrekking tot geschillenbeslechting consumenten....................................126
C. Eisen die niet aan de afnemer mogen worden gesteld...........................................................126
D. Waarschuwingsprocedure en stakingsprocedure...................................................................126
E. Sancties...................................................................................................................................127
2. Boek VI WER Marktpraktijken en consumentenbescherming.....................................................127
Vooraf aan het WER....................................................................................................................127
A. Toepassingsgebied..................................................................................................................127
B. Misleidende en vergelijkende reclame...................................................................................128
C. Onrechtmatige bedingen........................................................................................................128
D. Op afstand gesloten overeenkomsten....................................................................................129
E. Algemeen verbod oneerlijke praktijken..................................................................................130
F. Verhouding met tuchtoverheid...............................................................................................130
G. Sancties..................................................................................................................................131
3. Antiwiswaswet (AWW)...............................................................................................................131
Inleiding......................................................................................................................................131
A. Toepassingsgebied ratione personae......................................................................................131
B. Ratione materiae....................................................................................................................132
C. Verplichtingen.........................................................................................................................133
C.1. Waakzaamheid ten aanzien van de cliënten en de verrichtingen........................................133
> Verplichtingen tot identificatie en identiteitsverificatie...........................................................133
Verplichting tot identificatie van de kenmerken van de cliënt en van het doel en de aard van de
zakelijke relatie of van de occasionele verrichting......................................................................134
Verplichting tot doorlopende waakzaamheid.............................................................................135
C.2. Meldplicht............................................................................................................................135
C.3. De plicht bijkomende informatie te verschaffen..................................................................137
C.4. Plicht tot geheimhouding ten aanzien van de cliënt............................................................137
C.5. Plicht tot het bewaren van gegevens...................................................................................137
D. Tuchtrechtelijke sancties........................................................................................................138
E. Immuniteit bij schending beroepsgeheim...............................................................................138
F. Verhouding preventieve witwaswet met het strafrecht..........................................................138
7
, 1. Inleiding
Afdeling 1. Deontologie en tuchtrecht
1. Definitie
“Het geheel van gedragsregels, zowel geschreven als ongeschreven, die de professionele
verplichtingen uitmaken die rusten op diegenen die behoren tot een bepaalde beroepsgroep en die
zowel betrekking hebben op hun interne verhoudingen als op hun verhouding met derden, in het licht
van de finaliteit van het betrokken beroep” (klassieke omschrijving)
2. Kritiek op deze definitie
DEONTOLOGIE = de geschreven of ongeschreven regelen die erover waken dat de jurist zijn functie op
een maatschappelijk verantwoorde wijze vervult en die hoofdzakelijk betrekking hebben op de
verhouding tussen de jurist en de rechtszoekende, rekening houdende met het algemeen belang (cfr.
“professional responsibility”). Deze regelen vindt men terug in verschillende rechtstakken.
“Het moet omdat het hoort”
DISCIPLINAIRE REGELEN= regelen die ertoe strekken de interne cohesie of het aanzien van het beroep
naar buiten toe te handhaven
“Het moet omdat het moet”
TUCHTRECHT = instrumentarium ter handhaving van de deontologische en disciplinaire regelen
tuchtmaatregel Ordemaatregel
Motief straffen (personeels)lid goede werking van de dienst,
geen schuldvraag
schadeverwekkend effect boeten voor schuldig gedrag last in het belang van de goede
werking v/d dienst
Legaliteitsbeginsel nulla poena sine lege geldt niet
GEDRAGSCODE = codificatie van de deontologische (en disciplinaire) regelen
8
, Afdeling 2. Het onderscheid tussen deontologie en moraal
Bv. eer en waardigheid invullen adhv. eigen ethische
waarden
Afdeling 3. Het onderscheid tussen tuchtrecht en strafrecht
1. Onderscheid
Tuchtrecht Strafrecht
a) Groepsrecht a) Geldt voor eenieder
b) Soms belang van de groep en soms het b) Algemeen belang
algemeen belang
c) Besloten kring; berechting door peers (zie c) Openbaar ministerie en de
EHRM Le Compte vs HvJ Wilson) strafgerechten
d) Beperkte gelding legaliteitsbeginsel: nulla d) Legaliteitsbeginsel krijgt volle uitwerking:
poena sine lege nulla poena + nullum crimen sine lege
e) art. 6 EVRM geldt slechts in de mate het e) belang art. 6 EVRM
geschil voor de tuchtrechter private belangen
betreft (zie EHRM 23 juni 1981)
f) maximaal moreel besef f) minimaal moreel besef
EHRM 23 juni 1981, Le Compte, Van Leuven en De Meyere t België
toepassing art. 6-1 EVRM?
“betwisting” van “burgerlijke rechten en verplichtingen”, i.c. het recht zijn beroep uit te
oefenen
schending?
samenstelling tuchtcollege is geen probleem
wel probleem: geen openbaarheid van de terechtzitting
Quid toepassing art. 6-2 en 6-3 EVRM?
vormt een tuchtrechtelijke vervolging een “strafvervolging” / “criminal charge” in de zin van
art. 6 EVRM? Engel-critria
o indeling wetgeving betrokken staat
9
