Samenvatting Perspectieven op
bewegen
Inhoudsopgave
1 KIJK OP BEWEGINGSONDERWIJS....................................................................................................3
1.1 WAAROM BEWEGINGSONDERWIJS?......................................................................................................3
1.2 DOELSTELLING BEWEGINGSONDERWIJS..................................................................................................3
1.3 DIDACTIEK IS VOOR LEERKRACHTEN.......................................................................................................4
1.4 ORGANISEREN, OPTIMALISEREN EN ONTPLOOIEN.....................................................................................4
1.5 VOORBEREIDEN................................................................................................................................4
1.5.1 Lesinhoud..............................................................................................................................4
1.5.2 Beginsituatie.........................................................................................................................5
1.5.3 AARDE als voorbereiding......................................................................................................5
1.6 BEGELEIDEN.....................................................................................................................................6
1.6.1 Informatie verzamelen..........................................................................................................6
1.6.2 Leerhulp geven......................................................................................................................6
1.6.3 Lesgeefstijlen variëren..........................................................................................................6
1.6.4 Inbreng kinderen vergroten..................................................................................................6
1.7 EVALUEREN......................................................................................................................................7
2 ORGANISEREN VAN BEWEGINGSSITUATIES....................................................................................7
2.1 ALGEMENE ORGANISATORISCHE ASPECTEN.............................................................................................7
2.1.1 Randvoorwaarden................................................................................................................7
2.1.2 Organisatievormen...............................................................................................................7
2.2 ORGANISEREN VAN EEN GROEPJESLES....................................................................................................8
2.2.1 Starten van de les.................................................................................................................9
2.2.2 Aanbieden en groeperen.......................................................................................................9
2.2.3 Op gang houden van de les...................................................................................................9
2.2.4 Einde van de les..................................................................................................................10
2.3 ORGANISEREN BINNEN EEN BEWEGINGSSITUATIE...................................................................................10
2.3.1 Functies binnen een bewegingssituatie..............................................................................10
2.3.2 Activiteit starten.................................................................................................................11
2.3.3 Verschillende functies uitvoeren.........................................................................................11
2.3.4 Onderbrekingen verhelpen.................................................................................................12
2.3.5 Functies wisselen................................................................................................................12
2.3.6 Situatie beëindigen.............................................................................................................12
2.4 LEREN ORGANISEREN.......................................................................................................................12
3 OPTIMALISEREN VAN BEWEGINGSACTIVITEITEN..........................................................................13
3.1 HET ORDENEN VAN BEWEGINGSACTIVITEITEN........................................................................................13
3.1.1 Bewegingsproblemen, bewegingsthema’s en leerlijnen.....................................................13
3.2 BETER LEREN BEWEGEN....................................................................................................................14
3.2.1 Bewegingsdoelen................................................................................................................14
3.2.3 Concentrisch leerproces......................................................................................................14
3.2.4 Voorwaarden voor leren.....................................................................................................14
3.2.5 Tempo van leren verschilt...................................................................................................15
3.3 NIVEAUDUIDINGEN..........................................................................................................................15
, 3.3.1 Vier niveaus........................................................................................................................15
3.3.4 Het belang van niveauduidingen........................................................................................15
3.4 HOE KAN JE KINDEREN HELPEN?.........................................................................................................15
3.4.1 Wat betekent begeleiden van kinderen?............................................................................15
3.4.2 Observatieprocedure..........................................................................................................15
3.4.3 Vormen van leerhulp...........................................................................................................16
3.5 EVALUEREN....................................................................................................................................16
3.5.1 Deelname aan activiteiten..................................................................................................16
3.5.2 Vervolgaanbod...................................................................................................................16
3.5.3 Eigen inbreng......................................................................................................................16
4 ONTPLOOIEN VAN EEN BEWEGINGSPERSPECTIEF.........................................................................16
4.1 ‘LEER-KRACHT’ VAN KINDEREN...........................................................................................................16
4.1.1 Het gymtasje.......................................................................................................................16
4.1.2 Bewegingsperspectief.........................................................................................................17
4.1.3 Zelf ‘leer-kracht’ gewaarworden.........................................................................................17
4.2 INZICHT KRIJGEN IN BEWEGINGSPERSPECTIEF........................................................................................17
4.2.1 Observeren van het bewegingsperspectief.........................................................................17
4.2.2 Gesprek voeren...................................................................................................................18
4.2.3 Participeren........................................................................................................................18
4.3 ANALYSEREN VAN VERZAMELDE GEGEVENS...........................................................................................18
4.3.1 Conclusies over ‘gymtas’ en de ‘leer-kracht’.......................................................................18
4.3.2 Conclusies over bewegingsperspectief................................................................................18
4.3.3 Belemmeringen...................................................................................................................19
4.4 BEGELEIDEN VAN BEWEGINGSPERSPECTIEF...........................................................................................19
5 LANDKAART VAN HET BEWEGINGSONDERWIJS: DIDACTIEK ALS ROUTEPLANNER........................19
5.1 DE WERKING VAN EEN METAFOOR......................................................................................................19
5.2 DE DRIE TORENS: LOOPT ‘T, LUKT ’T EN LEEFT ‘T...................................................................................20
, 1 Kijk op bewegingsonderwijs
1.1 Waarom bewegingsonderwijs?
Het kunnen meedoen aan bewegingsactiviteiten geeft kinderen de mogelijkheid met
andere kinderen te spelen en zich te ontwikkelen op allerlei terreinen buiten het
bewegen.
Bewegen heeft ook sociale ontwikkeling tot gevolg. Vaardig zijn in het reageren op
anderen leer je door het veel te doen en dit is precies waartoe kinderen tijdens
bewegingsactiviteiten worden uitgedaagd.
Veel activiteiten die kinderen buiten schooltijd kunnen doen, zijn
bewegingsactiviteiten. Het is belangrijk dat kinderen met een ‘breed’ spectrum
bekend zijn en mee kunnen doen.
Buiten schooltijd doen kinderen aan sport en spelen ze buiten. Doordat ze op school
een breed spectrum aan bewegingsactiviteiten krijgen, verwerven ze een brede
handelingsbekwaamheid, kunnen ze meedoen aan verschillende activiteiten en leren
ze gezamenlijk zo’n activiteit te arrangeren en op gang te houden.
Bewegingsactiviteiten blijven belangrijk ook op latere leeftijd. Vanuit deze
activiteiten terug redenerend kom je voor kinderen van 4 tot 12 jaar tot bepaalde
passende activiteiten.
Het is makkelijker om op latere leeftijd aan een bewegingsactiviteit te beginnen
wanneer deze herkenbaar is door ervaringen uit de schoolperiode. Daarom spelen
activiteiten uit de bewegingscultuur van volwassenen ook een rol bij het programma
in het primair onderwijs. De aanpassingen op deze activiteiten zijn erop gericht dat
alle kinderen kunnen deelnemen op eigen niveau en dat er voor iedereen een
bewegingsuitdaging is.
Bewegen is belangrijk voor lichamelijke ontwikkeling en gezondheid. Lessen (twee à
drie keer per week) bewegingsonderwijs leveren geen rechtstreekse bijdrage
hieraan, maar wel indirect. Namelijk dat het kinderen ook moet stimuleren om
buitenschooltijd te gaan sporten.
1.2 Doelstelling bewegingsonderwijs
Er zijn drie doelstellingen voor het bewegingsonderwijs:
1. Leren deelnemen aan bewegingsactiviteiten.
2. Leren met anderen deel te nemen aan bewegingssituaties.
3. Leren op eigen wijze met anderen deel te nemen aan bewegingssituaties.
De bewegingsactiviteiten worden gekozen op grond van de bewegingscultuur van nu
en later. Criteria hiervoor zijn:
- Gaat het om een activiteit waarin kinderen gedurende langere tijd zich
bewegend kunnen ontwikkelen?
- Gaat het om een activiteit die voor ieder kind toegankelijk is?
- Gaat het om een activiteit die bepaalde groepen kinderen alleen via het
onderwijs leren?
In het onderwijs heb je te maken met enorme verschillen qua niveau en interesse. Dit
maakt aangepaste regels en arrangementen noodzakelijk, om zo ieder kind op eigen
niveau uit te dagen. Het is belangrijk dat kinderen zelfstandig, zonder leiding van
volwassenen, leren om met anderen een beweegsituatie op gang te houden. Ze
moeten leren omgaan met verschillen in vaardigheden.
bewegen
Inhoudsopgave
1 KIJK OP BEWEGINGSONDERWIJS....................................................................................................3
1.1 WAAROM BEWEGINGSONDERWIJS?......................................................................................................3
1.2 DOELSTELLING BEWEGINGSONDERWIJS..................................................................................................3
1.3 DIDACTIEK IS VOOR LEERKRACHTEN.......................................................................................................4
1.4 ORGANISEREN, OPTIMALISEREN EN ONTPLOOIEN.....................................................................................4
1.5 VOORBEREIDEN................................................................................................................................4
1.5.1 Lesinhoud..............................................................................................................................4
1.5.2 Beginsituatie.........................................................................................................................5
1.5.3 AARDE als voorbereiding......................................................................................................5
1.6 BEGELEIDEN.....................................................................................................................................6
1.6.1 Informatie verzamelen..........................................................................................................6
1.6.2 Leerhulp geven......................................................................................................................6
1.6.3 Lesgeefstijlen variëren..........................................................................................................6
1.6.4 Inbreng kinderen vergroten..................................................................................................6
1.7 EVALUEREN......................................................................................................................................7
2 ORGANISEREN VAN BEWEGINGSSITUATIES....................................................................................7
2.1 ALGEMENE ORGANISATORISCHE ASPECTEN.............................................................................................7
2.1.1 Randvoorwaarden................................................................................................................7
2.1.2 Organisatievormen...............................................................................................................7
2.2 ORGANISEREN VAN EEN GROEPJESLES....................................................................................................8
2.2.1 Starten van de les.................................................................................................................9
2.2.2 Aanbieden en groeperen.......................................................................................................9
2.2.3 Op gang houden van de les...................................................................................................9
2.2.4 Einde van de les..................................................................................................................10
2.3 ORGANISEREN BINNEN EEN BEWEGINGSSITUATIE...................................................................................10
2.3.1 Functies binnen een bewegingssituatie..............................................................................10
2.3.2 Activiteit starten.................................................................................................................11
2.3.3 Verschillende functies uitvoeren.........................................................................................11
2.3.4 Onderbrekingen verhelpen.................................................................................................12
2.3.5 Functies wisselen................................................................................................................12
2.3.6 Situatie beëindigen.............................................................................................................12
2.4 LEREN ORGANISEREN.......................................................................................................................12
3 OPTIMALISEREN VAN BEWEGINGSACTIVITEITEN..........................................................................13
3.1 HET ORDENEN VAN BEWEGINGSACTIVITEITEN........................................................................................13
3.1.1 Bewegingsproblemen, bewegingsthema’s en leerlijnen.....................................................13
3.2 BETER LEREN BEWEGEN....................................................................................................................14
3.2.1 Bewegingsdoelen................................................................................................................14
3.2.3 Concentrisch leerproces......................................................................................................14
3.2.4 Voorwaarden voor leren.....................................................................................................14
3.2.5 Tempo van leren verschilt...................................................................................................15
3.3 NIVEAUDUIDINGEN..........................................................................................................................15
, 3.3.1 Vier niveaus........................................................................................................................15
3.3.4 Het belang van niveauduidingen........................................................................................15
3.4 HOE KAN JE KINDEREN HELPEN?.........................................................................................................15
3.4.1 Wat betekent begeleiden van kinderen?............................................................................15
3.4.2 Observatieprocedure..........................................................................................................15
3.4.3 Vormen van leerhulp...........................................................................................................16
3.5 EVALUEREN....................................................................................................................................16
3.5.1 Deelname aan activiteiten..................................................................................................16
3.5.2 Vervolgaanbod...................................................................................................................16
3.5.3 Eigen inbreng......................................................................................................................16
4 ONTPLOOIEN VAN EEN BEWEGINGSPERSPECTIEF.........................................................................16
4.1 ‘LEER-KRACHT’ VAN KINDEREN...........................................................................................................16
4.1.1 Het gymtasje.......................................................................................................................16
4.1.2 Bewegingsperspectief.........................................................................................................17
4.1.3 Zelf ‘leer-kracht’ gewaarworden.........................................................................................17
4.2 INZICHT KRIJGEN IN BEWEGINGSPERSPECTIEF........................................................................................17
4.2.1 Observeren van het bewegingsperspectief.........................................................................17
4.2.2 Gesprek voeren...................................................................................................................18
4.2.3 Participeren........................................................................................................................18
4.3 ANALYSEREN VAN VERZAMELDE GEGEVENS...........................................................................................18
4.3.1 Conclusies over ‘gymtas’ en de ‘leer-kracht’.......................................................................18
4.3.2 Conclusies over bewegingsperspectief................................................................................18
4.3.3 Belemmeringen...................................................................................................................19
4.4 BEGELEIDEN VAN BEWEGINGSPERSPECTIEF...........................................................................................19
5 LANDKAART VAN HET BEWEGINGSONDERWIJS: DIDACTIEK ALS ROUTEPLANNER........................19
5.1 DE WERKING VAN EEN METAFOOR......................................................................................................19
5.2 DE DRIE TORENS: LOOPT ‘T, LUKT ’T EN LEEFT ‘T...................................................................................20
, 1 Kijk op bewegingsonderwijs
1.1 Waarom bewegingsonderwijs?
Het kunnen meedoen aan bewegingsactiviteiten geeft kinderen de mogelijkheid met
andere kinderen te spelen en zich te ontwikkelen op allerlei terreinen buiten het
bewegen.
Bewegen heeft ook sociale ontwikkeling tot gevolg. Vaardig zijn in het reageren op
anderen leer je door het veel te doen en dit is precies waartoe kinderen tijdens
bewegingsactiviteiten worden uitgedaagd.
Veel activiteiten die kinderen buiten schooltijd kunnen doen, zijn
bewegingsactiviteiten. Het is belangrijk dat kinderen met een ‘breed’ spectrum
bekend zijn en mee kunnen doen.
Buiten schooltijd doen kinderen aan sport en spelen ze buiten. Doordat ze op school
een breed spectrum aan bewegingsactiviteiten krijgen, verwerven ze een brede
handelingsbekwaamheid, kunnen ze meedoen aan verschillende activiteiten en leren
ze gezamenlijk zo’n activiteit te arrangeren en op gang te houden.
Bewegingsactiviteiten blijven belangrijk ook op latere leeftijd. Vanuit deze
activiteiten terug redenerend kom je voor kinderen van 4 tot 12 jaar tot bepaalde
passende activiteiten.
Het is makkelijker om op latere leeftijd aan een bewegingsactiviteit te beginnen
wanneer deze herkenbaar is door ervaringen uit de schoolperiode. Daarom spelen
activiteiten uit de bewegingscultuur van volwassenen ook een rol bij het programma
in het primair onderwijs. De aanpassingen op deze activiteiten zijn erop gericht dat
alle kinderen kunnen deelnemen op eigen niveau en dat er voor iedereen een
bewegingsuitdaging is.
Bewegen is belangrijk voor lichamelijke ontwikkeling en gezondheid. Lessen (twee à
drie keer per week) bewegingsonderwijs leveren geen rechtstreekse bijdrage
hieraan, maar wel indirect. Namelijk dat het kinderen ook moet stimuleren om
buitenschooltijd te gaan sporten.
1.2 Doelstelling bewegingsonderwijs
Er zijn drie doelstellingen voor het bewegingsonderwijs:
1. Leren deelnemen aan bewegingsactiviteiten.
2. Leren met anderen deel te nemen aan bewegingssituaties.
3. Leren op eigen wijze met anderen deel te nemen aan bewegingssituaties.
De bewegingsactiviteiten worden gekozen op grond van de bewegingscultuur van nu
en later. Criteria hiervoor zijn:
- Gaat het om een activiteit waarin kinderen gedurende langere tijd zich
bewegend kunnen ontwikkelen?
- Gaat het om een activiteit die voor ieder kind toegankelijk is?
- Gaat het om een activiteit die bepaalde groepen kinderen alleen via het
onderwijs leren?
In het onderwijs heb je te maken met enorme verschillen qua niveau en interesse. Dit
maakt aangepaste regels en arrangementen noodzakelijk, om zo ieder kind op eigen
niveau uit te dagen. Het is belangrijk dat kinderen zelfstandig, zonder leiding van
volwassenen, leren om met anderen een beweegsituatie op gang te houden. Ze
moeten leren omgaan met verschillen in vaardigheden.
